Yaşasın İhtiyarlık!

Herkese merhaba dikensiz gül bahçesi vaat etmiyoruz

podcastinin yeni bölümüne hoş geldiniz.

Ben doktor Tahsin rolas bu podykez bölümünde benimle

beraber profesör doktor Cemal paşaoğlu, profesör doktor

timuçin oraya doktor doktor ibrahim aylak benimle beraber

bunun dışında konuk olarak da profesör doktor özlem erdem,

akif'i biz de beraber. Özlem abla abla diyeceğim.

Hani daha önceki konuklarda hoca demiştik.

Neden abla dediğim konusuna da değineyim.

Özlem ablayla biz beraber çalıştık görüşlerine fazla bir

süre ibrahim de aynı şekilde. O yüzden hani bir samimiyetimiz

olduğu için abla diye sesleneceğim.

Bu podcast boyunca da onu söylemiş olayım.

Kendisini ben kısaca tanıtayım. Daha sonrasında konuşmaya

başlayalım. Neler konuşacağımız üzerine de

biraz sohbet edelim. Kendisi 2.002 yılında biz

tiyatro uzmanlarını anmış, daha sonrasında 2 yıl kadar bir

Amerika tecrübesi var. O dönemde bir obseber olduktan

sonra aynı zamanda girop psikiyatri fologu olarak da

çalışmış ve o zamandan beri giro psikiyatri alanıyla ilgili.

Hem klinikte hem araştırma bakımından çalışmaları mevcut.

Özlem abla eee. Uzun süredir hacettepe'de

çalışıyor ve hacettepe'nin geor psikiyatri eee nasıl desem?

Bölüm sayılabilecek bir şeyini polikliniğine de aynı zamanda

idare ediyor. Kendisinden çok fazla şey

öğrendik. O yüzden bu potketin de aynı

şekilde verimli olacağını, düş geçeceğini düşünüyorum ben.

Ben özlem ablaya söz vereceğim, belki hani bir kaç şey

söyleyeyim. Gerek psikiyatrinin neden önemli

olduğu ya da bugün konuşacağımız, özellikle

demaslanın vesaire neden önemli olduğu ile ilgili birkaç şey de

söyleyeyim. Şimdi şöyle nüfus yaşlanıyor.

Yani bu sadece dünyaya özgü ya da işte gelişmiş ülkelere özgü

bir durum değil artık. Hani türkiye'nin nüfusu da

yaşlanıyor ve yaşlanmaya başladıkça özellikle 65 yaşından

sonra 70 yaşından sonra. Alzheimer gibi demsler'ın

sıklığı oldukça artıyor. Eee.

Bu açıdan baktığımızda bunun dışında aynı zamanda yaşlılık,

depresyona ve başka komorbiselerde buna eşlik

edebiliyor. O yüzden önemli bir alan

georopsikiyatri burada geronto psikiyatri diye bahsediyorlar.

Almanya'da türkiye'de georo psikiyatri diyordu.

Klip ben hep ikisinin arasındaki farkı çok merak etmiştim.

Eee biraz baktığında hani gero psikiyatriye direkt hani

yaşlılık psikiyatrisi gibi şey yapmışlar.

Çevirmişler. Geronto psikiyatriye böyle daha

çok yaşlanma biliminin psikiyatrisi gibi çevren

yazarlar olduğunu gördüm. Arada öyle bir fark olduğunu

biliyorum. Bir de ben yani.

Işte ibrahim cem hoca ve timuçin hoca beni biliyor ben.

Başlarken. Yani mesleki hayatıma daha çok

emir kremelin olmak istiyordum ama o şiarla çıktığım yolda

almanya'ya geldiğimden beri alios alır biber çalışmaya

başladım. Bir yandan demos polikliniği

yapıyorum. O yüzden de sevdiğim bir alan.

Bazen bana şey gibi geliyor açıkçası.

Hani geronti psikiyatride çalışmak yani bulmacanın ya da

pazarın son parçasını tamamlamak gibi geliyor açıkçası.

Çünkü her şey yerine oturmuş oluyor.

Ben sadece bir parçayı yerine takıyormuşum ve hani o rahatlık

hissini alıyormuşum gibi hissediyorum.

O açıktan sevdiğim bir branş. E bu kadar uzun bir girişten

sonra eee ben sözü size bırakayım abla eee ben size şey

sorayım. Hani yarı psikiyatriye hani

nelerle uğraşıyor, ne yapıyorsunuz onu sorayım.

Öyle başlayalım. Daha sonra devam edelim

istiyorsanız. Tabi ki öncelikle çok teşekkür

ederim. Beni davet ettikleri için tüm

ekibe benim çok hakikaten çok sevdiğim, çok saydığım bir ekip.

Ben de hem timuçin abi cem abi diyorum ve bizim çocuklar diye

bahsediyorum ibrahim ve tahsinden.

Çok mutluyum. Burada olmaktan gerçekten.

Şöyle. Ben de aslında tahsine benzer

bir macera yaşadım. Ben de psikoterapist olmak için

psikiyatriye başlamıştım. Sonra tezimi bağımlılıkla ilgili

yaptım. Alkol bağımlılarıyla ilgili bir

tez yaptım. Orada bağımlılıkla ilgilenmek

istemiştim. Sonra bir şekilde Amerika

macerasıyla girer. Psikiyatri alanı atıldım.

Hakikaten hiç istemeden ve hiç sevmeden başlamıştım.

Rahatlıkla itiraf edebilirim. Fakat çok sevdim, çok sevdim,

çok keyif alarak yaptım. Hala da keyif alarak yapıyorum.

Şöyle bir şey, üçüncü gözdü galiba çok asistarken gençken

okuduğum psikoterapi kitaplarından bir tanesinin ön

sözü idi. Bu tanınmış bir psikoterapist

her gün psikiyatrist olduğunuza lanet etmiyorsanız, iyi bir

psikiyatrist değilsiniz. Ben de görüp psikiyatri için

bazen böyle düşünüyorum. Her gün lanet etmiyorsanız iyi

bir gero psikiyatrist değilsinizdir diye düşünüyorum.

Şimdi yarı psikiyatri çok önemli bir alan.

Evet hakikaten yaşlanıyor bütün dünya.

Fakat herkes eşit yaşlanmıyor. Bazı Avrupa ülkeleri belki

Japonya daha gelişmiş ülkeler. Hazırlanarak yaşlanıyorlar.

Yani yaşlılığa hazırlanarak girebiliyorlar.

Bu yaşlı toplum şeyine sınıfına Türkiye ise.

Maalesef bunlardan bir tanesi değil.

Çok sevdiğim bir gerontolog, bir sosyolog özgür arun vardır.

Akdeniz Üniversitesinde antoloji alanında çalışan o söylüyor.

Türkiye çok yoksul ve çok hazırlıksız giriyor.

Yaşlanma dönemine ve Türkiye yaşlı bir toplum.

Hani biz öyle yaşlanan bir toplum falan değiliz.

Baya baya yaşlı bir toplumuz hep topu 10 15 sene gibi bir süre

içerisinde de çok yaşlı toplumlardan bir tanesi

olacağız. Şimdi.

O kadar çok hani konuşacak şey var ki.

Ama bugün. Okuduğum bir haberle belki

başlayabilirim. Haberin tamamını okumadım.

Oksijen gazetesinde yayınlanan birtakım röportajlar ve

haberlerden haberim oldu. Öyle söyleyeyim.

Ankara'da ulus civarındaki ucuz otellerde 65 yaş üstü yaşayan

pek çok insanın olduğu yönünde bir haber.

Çünkü 16 17.000 TL emekli maaşları var. 200 ila 400 TL

arası günlük kiraları var. Bu otellerin işte yaklaşık 6.000

ila 12.000 TL arası otel parası verip kalanıyla da geçinmeye

çalışan tek başına yaşayan pek çok yaşlı insandan bahsediyor.

Haber dediğim gibi çok aynısını bilmiyorum ama.

Biz maalesef çok çok yoksul giriyoruz.

Yaşlılık yıllarımıza. Çok aileye yükleniyoruz.

Ben bunu her gün görüyorum ama şimdi hani yaşım daha kemale

erdikçe çok daha fazla işin içerisine girdikçe farklı.

Toplumsal gruplarla işte dayanışma içerisinde başka

alanlara el attıkça ve çok çok hasta gördükçe bunu fark

ediyorum. Bizim ailelerimiz inanılmaz

yüklenmiş durumdalar. Yaşlının bakımıyla ilgili şimdi

benim dilimde de fark edecekseniz yaşlı ayrımcılığı

çok yaygın. Eee ve dünyada en az bilinen

ayrımcılık türlerinden bir tanesi, yaş ayrımcılığı ve

bunların içerisinde yaşlı ayrımcılığı çok fazla gençlere

karşı da ayrımcılık olduğundan bahsediliyor.

Ama en çok işte ırk, cinsiyet, etnik köken biliriz.

Fakat yaş ayrımcılığı ya ikinci, üçüncü sırada ve hiç görünmeyen

bir ayrımcılık türü. Çok ilginç bir tarafı var. ırk

ayrımcılığı hani belli bir ırk sarı ırkı sevmezsiniz.

Çünkü siz beyaz ırktansınızdır işte belli bir etnik grubu

sevmezsiniz. Belli bir mezhebi sevmezsiniz.

Kadınlardan nefret edebilirsiniz.

Bir cinsiyeti ayrımcılığı yapabilirsiniz.

Burada hep bir ötekini ayırırız. Yani ötekinden bahsederiz.

Ötekine karşı yaptığımız bir an önce.

Yaş ve yaşlı ayrımcılığı çok ilginç, yeterince şanslıysak bir

gün içinde olacağımız bir gruba karşı yaptığımız bir ayrımcılık.

Yani şimdi ben bu ayrımcılığı dilimde ya da işte gündelik

hayatında yaşıyor ve gösteriyorum.

Genç bir insanım diyelim, 40 yıl sonra yeterince şanslıysam

herhangi bir hastalık kıza bir şeydi affetti.

Ölmezsem ben o dışladığım ötekileştirdiğim, ayrıştırdığım

grubun içerisinde olacağım. Fakat çok yaygın ve hiç

bilinmiyor. Çok fazla söz edilmiyor, çok

fazla gündeme gelmiyor gibi pandemide çok gördük.

Pandemide çok dikkatimizi çekti. Hepimizin gerçekten pandemiden

sonra bir miktar konuşmaya başladık ama yine de hani

dilimize yerleşen bir şey. Ben kendimde de bunu çok

yaşıyorum. Işte yaşlanın bakımı diyorum.

Yaşlı bireylerin bakımı, yaşlı insanların bakımı değil de

yaşlının bakımı. Sıfat ve şey isim birbirinin

içerisine geçiyor burada. Çok dile yerleşmiş maalesef

devletler, hükümetler, kamu politikalarını yürütmekle

görevli kişiler de yakınlarda hani böyle açıklamalar siz de

hatırlarsınız. Kimdi bakanlarımızdan bir

tanesi. Eskiden emekli aylığı

bağlıyorduk ama insanlar bu kadar uzun yaşamıyorlardı.

Şimdi emekli aydın bağlıyoruz, insanlar çok uzun yaşıyorlar,

yetişemiyoruz diyorlar. Hani her kademe de ve her

kurumsal kademede de maalesef çok fazla dile yerleşmiş

durumda. Ama devletler için iş kolay

aileyi yükselt ailenin kutsallığından bahset

büyüklerimiz ne kadar kıymetlidir?

Eee gidelim ellerini öpelim de ve aileyi öne sür tabii aileyle

kastım daha çok kadınlar elbette ki öne sürme, hani yaşlı

insanların bakımlarını üstlerine yık çok şey.

Çok kolay bir iş. Hakikaten böyle bir şey.

Şimdi böyle bir giriş yaptıktan sonra belki bir soru alabilirim

çünkü dediğim gibi benim çok gideceğim yön var.

Yani çok güzel şeyler söyledin. Özlem girer girmez ağzına

sağlık, ben daha hafifleteyim. Sonra sertleştirelim konuyu yine

ben psikoloji bölümünde öğretmenisiyken de hep şey

söylemeye çalışırdım. Çok sayıda psikolog var.

Giderek daha da artacak 8 olan sayı seksene çıktı.

Vakıf üniversitelerin para kazanması gerekiyor.

Dolayısıyla psikologlar işsiz, hepsi klinik psikolog olmak

istiyor ve hepsine önerim şuydu, 2.030 yılından sonra Türkiye

artık yaşlı bir devlet olacak. 2.050 yılında artık gerçekten

yaşlı yaşlı sayısının gençlerin birkaç katı olduğu bir yere

doğru gidiyoruz. Gelecek gero psikolojik gero

psikiyatri de. Dolayısıyla bunu yapın.

Bir şey yapacaksanız bunu yapın. Ama sen de çok güzel söyledin.

Devletin böyle bir yazıları da zaten yok.

Bireysel bazda ki hazırlığını da hiçbir önemi yok muhtemelen.

Tahsin girerken geero psikolojik polikliniği yapıyor.

Görev psikoloji özür dilerim, georosiklik yapıyor bir.

Aslında bilim dalları var ve ayrıldı dimi mesela jettepe'de

yok. Başka yerlerde var mı bunun?

Hani üniversite ve devlet nezdinde politikası ne?

Nerede eğitmeyi ya da eğitilmesini planlıyor devlet.

Derin ya da geronto psikiyatristlerin.

Anladım şöyle, biz aslında birkaç sene önce geriatrik,

psikiyatri ayrı bir bir üst ihtisas dalı olsun diye

başvurmak istedik ve birtakım girişimler yapıldı fakat kabul

edilmedi. O dönemde yanlış hatırlamıyorsam

timuçin abi siz de dernekteydiniz.

Sadece askeri psikiyatri bir üst titisası olarak kabul edildi.

Şimdi yavaş yavaş tekrardan aslında bu konuda bizim

girişimlerimiz var. Şeyde yine tepeden'in içerisinde

görüp, bilim, bilimsel çalışma biliminde böyle bir şey girişim

için tekrardan uğraşmaya başlayacağız.

Çünkü hakikaten bu özel bir alan farklı bir alan.

Ben mesela bir sene yaptım. Pheli olduğu çok yoğun bir çok

yoğun bir eğitimden geçiyorsunuz.

Dahiliye bilmek gerekiyor. Biraz nörolojiden anlamak

gerekiyor. Tabii ki bolca psikiyatri bilmek

gerekiyor. Oldukça yoğun bir eğitim

alıyorsunuz. Biz de henüz böyle çok ııı

dediğim gibi çok şey değil. O alan çok hareketli değil ama

yavaş yavaş bu ihtiyacın olduğu görülmeye başlanıyor aslında

sah. Konusunda kadınlar atıyor,

belediyeler adımlar atıyor. Hani yaşlı sağlığıyla ilgili

birimler kuruluyor, uğraşılıyor ama bizim siyasetimiz içerisinde

maalesef yani ben de alzheimer derneğinde çalışırken çok

girişimlerimiz oldu işte gündüz bakımevi, yaşlı bakımevi,

alzheimer şeyi, alzheimer evi gibi pek çok girişimlerimiz

olduğunda hep bir duvara toslamıştık.

Çünkü biriyle çalışmaya başlıyorsunuz.

Tam bir şeye başlayacaksınız. O görevden alınıyor, yerine

birisi konuluyor. O zaten sizinle çalışmaya hevesi

de olmuyor. Ya öyle bir zihni yok ya başka

bir ekip ısıtıyor ama sonrasında ufak ufak adımlar atıldı.

En azından belediyeler ev attılar, el attılar.

Bu konulara bu alanlar gelişecek gelişmek zorunda.

Çünkü yani devlet oradan bakmıyor.

Ben derslerde de o zaman dönemin Başbakanı her yerde işte evlenin

3 çocuğunuz olsun diyordu. Ben de diyordum ki.

Işte ya bu ne tuhaf bir şey filan dediklerinde yok çok

haklı, doğru söylüyor. Nüfusu gençleştirmeye çalışıyor

ama yolu mu değil? Yani nüfusu gençleştirmek sadece

genç nüfus yetiştirmekte olmuyor ki, yaşlılara bakmadığınız zaman

hele senin baktığın perspektiften bakınca yaşlılığın

ötekileştirildiği bir yere doğru gittiğimiz zaman.

Hiçbir şey yok ve bir devlet politikası gerekiyor.

Gerçekten bununla ilgili ama bu yok maalesef.

Yani nüfusu gençleştirmek üremekten geçmiyor.

Peki bir şekilde söylemek gerekir herhâlde?

Şimdi bu üreme ihtiyacı bütün dünyanın derdi doğurganlık hızı

mıydı? Onun adını tam hatırlayamıyorum

ama hani %2 olması gerekiyor ki şu andaki nüfusu

koruyabilesiniz. Benim yanlış biliyorsam lütfen

uyarın ama türkiye'de %1 nokta dörde düşmüş.

Evet, evet çok yeni açıkladılar, o rakamları evet.

Evet ama bunun olacağı biliniyordu aslında.

Yani ben şöyle projeksiyonlar tahsincim, sen de katkıda

bulunabilirsin. 2.000 yüze kadar dünya nüfusu artacak ama 2.100

civarında 2.100 yılı civarında yavaş yavaş artık bir dünya

nüfusu bir doygunluğa ulaşacak ve ondan sonra azalmaya

başlayacak. Diye bu projeksiyon sanki belki

daha da erkene çekilecekmiş gibi bir hissim var.

Benim orada bütün dünyada bu doğurganlık hızındaki azalma

yaşanıyor. Şimdi.

Yani yaşını tabii. Şimdi dikkat ederseniz hemen

olumsuzluklardan konuşmaya başladık.

Yaşlılık, yaşlılık, psikiyatristi işte demans, ölüm

bakım ihtiyacı aslında. Yaşlılık çok da güzel bir dönem.

Ben yaşım ilerleyince aslında bunu fark ettim.

Bazı kaygılardan arınıyorsunuz, bazı endişeler bitiyor.

Gençlikte kendinize dert ettiğiniz şeyler bazı dertler

bitiyor aslında hani. Ben daha yaşlı tanımına girmiyor

benim yaşım ama daha şimdiden aslında bazı tatlı taraflarını

yaşıyorum. Ben bunun hani ileride bir yaş

emekli olma kendine zaman ayırabilme dediğim gibi o

gençlikteki o koşuşturma yap, bana gereken şeyler var.

Yetiştirmeniz gereken işler var. Oysa belli bir yaştan sonra

hani. Dünyanın önce hıza çok kıymet

verip hâlâ çok kıymet veriyoruz. Kapitalizm zaten daha hızlı,

daha seri daha fazla diye bizi zorluyor ama hani o yavaş şehir

yavaş yemekler falan keşfedildi işte.

Son 10 20 yılda aslında yaşlılığında böyle çok kıymetli

bir tarafı var. Hani yaş yaşlanmak yavaşlamaktır

diye anlatırım ben genellikle. Yaşlandıkça yavaşlarsınız, sanki

kötü bir şeymiş gibi görünür bu işte bilişsel testlerde zihinle

ilgili testlerde, yaşlıya göre ayarlarız.

Biz genç bir insanın 5 dakikada bitirdiğini, yaşlı insan 15

dakikada bitirir şeklinde hep anlatırız.

Yavaşlamak hep çok kötü bir şey. Kim söylemiş yavaşlamanın çok

kötü bir şey olduğunu ilk günümüzdeki dünya aslında bize

bunu söylüyor. Eee.

Oysa yağışlımak hakikaten çok da hoş bir şey.

Çünkü yaşadığınızı sindiriyorsunuz.

Yavaşlamadan bir şey üretmeniz mümkün değil.

Yani yavaşlıkla sindirerek, dinleyerek.

Oradan bir takım çıkarımlar yapıp derinleşerek bir şey

çıkartabilirsiniz. Derinleşmeden hiçbir şey

üretemezsiniz. Günümüzdeki kültürde de bunu

görüyoruz ya derinleşemiyoruz. Pek çok insan kitap okuyamıyorum

diyor. Elimde bir telefon devamlı

telefonda kaydediyorum. Bir şeyler yapıyorum işte.

Yaşlılık aslında insana bu imkanı veriyor.

O hız ve o koşturmacadan çıkıp derinleşebiliyorsunuz

denilebileceğiniz bir dönem ama nasıl başka dertler yoksa başka

kaygılar yoksa kapınızda yoksulluk beklemiyorsa kapınızda

hastalık ve ben bunlarla nasıl baş edeceğim?

Ben nasıl para yetiştireceğim dertleri beklemiyorsa eğer

yaşlılık pek çok anlamda çok güzel bir dönem.

Mahsulünüzü görüyorsunuz hani çocuk sahibiyseniz?

Çocuklarınızın büyüdüğünü ve çok hoş birer yetişkin olduğunu

görüyorsunuz. Ne bileyim bizim gibi

akademisyenseniz işte bir kitabınız çıkıyor.

Bir şeyler artık üretmeye başlıyorsunuz, onları

görüyorsunuz. Bunlar yaşlının çok güzel

tarafları. Elbette ki hani bunları da bir

göz önünde tutmak gerekiyor. Yeterince yumuşacık herhalde

timuçin abi. Kesinlikle ağzına sağlık kanka?

Özlem hızın o kadar önemli olmadığı zaman da aslında antik

zamanda da aristoteles. Vaktinizin ve paranızın olması

lazım felsefe için, yani dolayısıyla bilim için.

Eee diyordu ııı şimdi sözünü ettiğin şey aslında daha farklı

nedenlerle gene oraya geliyor. Vakit ve.

Mümkünse nakit tabii ki işe yarıyor.

Bir de sana bir sorum olacak bu yaşlılıkla ilgili sigmayı.

Tabii isimler çok önemli ya eee mesela sinir statizm lafı ııı,

yaşlı lafı yerine amerika'da veya işte ingilizce konuşulan

ülkelerde geçiyor. Bizde böyle bir şey sence

bulabilir miyiz? Daha yumuşak bir ifade.

Çok tartışmalı tabii ki biz de. O kadar yüklü değil gibi.

Biraz da bu amerika'daki politik doğruculuk benim biraz hep cem

abi hani. People demeyelim out demeyelim

elde demeyelim. Ben bunu derslerimde de çok

kılığım. Hani ne değil Mahmut mu diyelim,

hani orada böyle bir şey var. Biz de o kadar yok yani.

Benim de hiç hoşuma gitmeyen bir vok akımı var.

Hı? Politik, doğruculuk ve benzeri

onda tamamen sana katılıyorum da.

Her şeyin içini boşalttıkları. Evet, evet, hatta benim şöyle

bir deneyimim oldu sanırım 2.000 onların sonu.

Ben bir ufak bir editöryal yazdım.

Bir dergide başlığın da yaşasın ihtiyarlık diye koydum.

Sevgili Orhan hoca. Hani bir gözden geçirilmesi

istenmişti Orhan Öztürk, doktor Orhan öztürk'i ihtiyarlar çok

itiraz etti. Hani bu çok.

Uygunsuz ötekileştirici, ayrımcı bir dil niye ihtiyar diyorsun?

Hani neden daha başka bir şey demiyorsun?

Oysa ben orada bunu çok bilerek kullandım.

Yani bir bir manifestoydu. Benim yazdığım aslında o

editoryal yani. Eee, çünkü şeylere falan da

böyle. O kadar yaygın ki işte bir sürü

insanla arkadaşlığı duygaya geliyorsunuz.

Birisi diyor ki yaşlandık artık öbürü diyor ki hayır yaş

aldınız, yaş alıyoruz hepimiz. Fazla yapay geliyor bana böyle

şeyler valla ben dün düz yaşlanıyorum, yaş boşanmıyorum.

Ben hani bildiğiniz düz yaşlanma benimkisi başka bir şey değil.

O yüzden açık söyleyeyim. Çok hani adlandırma ya çok fazla

kıymet vermiyorum. Altını doldurmak çok daha

kıymetli bence. Çok iyi anladım.

Aynen Orhan hoca aslında onlara ne yüklettiğimizle belirlenir.

Bu işler de derdi hep. Yani bu bunu karşılamıyor.

Çeviri olarak dediğimiz zaman ama onun işte onlar bu anlamı

yükleyerek içini doldurmuşlar. Diye bizi uyarır da bir takım

yeni Türkçe sözcükler içinde. Hâlbuki ihtiyarlık sigortası

kanunu 1.949 filan 48 49 olsa gerek.

Ya adı bu çünkü. Onu doğru.

Dağın içinde ihtiyarlık, sonra onun adı yaşlılık yaşlanmak işte

efendim ıslanmakla eşdeğermişti. Onun için yaş almak koyalımmış

filan gibi dediğim gibi hepsinin içi boşaltılmış oluyor.

Bana sorarsanız da gerçekten. Evet.

Evet, güzel bir şey itti var. Ben bence de heşlem ama şöyle

yaşlanmak, yakın zamanda bir arkadaşım küba'ya gitti ve

küba'dan izlenimlerini paylaştı. Hayatımda gördüğüm en sağlıklı

yaşlılar var orada dedi. Küba'da çok ileri yaştalar

Arnavut kaldırımlı yollarda 8 seki yürüyorlar.

Bizim yav ayağımız burkuldu. Ya topuğumuz takıldı.

O yaşlar bizden daha iyi yürüyorlar dedi.

Yoksul bir ülke işte elektrik kesiliyor, su kesiliyor, pek çok

şeye ulaşamıyorlar. Ambargo var falan filan ama şili

söyledi. Sanat ve spora çok önem

veriyorlar. Ben küba'yı görmedim.

Çok ilgiyle dinledim ondan. Genç çocukluklarından bu yana

yani sanata ve spora yönlendiriliyorlar.

Onlar çok daha önemli bir şey var.

Aç kalacağım. Ve sokakta kalacağım kaygısı

yok. Öyle bir memleketi iyi

yaşlanırsınız. Çünkü evi devlet veriyor.

Size belli bir gelir var yani herkes. 3 aşağı 5 yukarı eşit aç

kalıyorlar. Set birlikte aç kalıyorlar.

Yani bütün memleketi aç kalıyor. Birisi aç, kendi yeri tok değil,

şimdi gelecek kaygınızın olmadığı bir yerde hakikaten iyi

yaşlanırsınız. Biz şöyle bir şeyi var işte,

nasıl iyi yaşlanırsın görürsünüz pek çok.

Haftalık gazetelerde günlük gazetelerde korkunç bir anti

aging sayfaları çıkıyor. O yani böyle sayfalarca anti

aging nasıl yaşlanmaktan korunuruz, nasıl daha uzun

yaşarız onu alın bunu yiyin. Onu yemeyin onu da kulağınıza

sokun falan hani? Pelemerlerinizi

uzatınerlerinizi. Uzatın başka yerinize uzatın,

yani inanılmaz bir şey. Hani nasıl kazık çakıyorsun ta o

başka bir şey ya her şeyin bir sonlanması lazım.

O ayrı o ayrı bir mevzu oraya gireriz.

Ama burada sorun şu yaşlandıların bütün

sorumluluğunu bize yüklüyorlar. Pideye yüklüyorlar.

Şimdi gençken de yoksul insan zaten yoksul yaşlanacak.

Gençken ancak karnını doyurmuş, o dişleri dökülmüş ne bileyim

doğru besini alamamış erkenden işte karaciğeri yağlanmış sadece

karbonhidrat da beslenmiş şekeri çıkmış, tansiyonu çıkmış bir

insan. Tabi ki kötü yaşlanacak.

Yani bu insanı sağlıklı yaşlanması bekleyemezsiniz ama

bu da işte hep kişiye yükleme. Her gün şu kadar yürüyün her gün

şunu yapın bunu yapın. Bazen annem şöyle söylüyor işte,

her gün bir tane nar yememiz lazımmış.

Özlem, her gün işte yarım kilo brokoli yememiz lazımmış.

Özlem anne diyorum. Hangi arada hangisini yiyeceksin

hani? OO da işin ayrı bir boyutu ama

bu kadar bire yükleyemezsiniz. Şu babanca bunu çok iyi

gösteriyoruz. Siz orada o gelecek kaygısını o

endişeyi yok ettiğinizde o insanları sağlık kılmak,

sağlıklı kılmak için devlet olarak baştan beri

uğraştığınızda hani orada gerçekten bir hani başka

sorunlar olabilir ama herkes en azından güzel yaşlanıyor.

Kabaca eşit yaşlanıyor diyebilirim.

Küba çok küçük bir ülke diyenlere de cevaben daha büyük

ülkeler olduğunu da hatırlatmak lazım değil mi?

Aslında bu politikayı güden. Tabii ki tabii ki tabii ki tabii

ki öyle. Burada küçük bir müzik molası

verelim. Bugünkü müzik parçası olarak

öteden hırkansı christmas isimli parçayı mevsime ve zamana uygun

olarak dinleyeceğiz. Siz daha sonrasında tekrar

birlikteyiz. Müzik arasından sonra tekrar

birlikteyiz, sohbetimize devam edebiliriz.

Abla mesela bu yaşlıların şey olması damgalanmasıyla ilgili

belki son zamanlarda daha da artmıştır.

Bu konuştuklarımızın aksi yönde şöyle bir söylem var.

Dünyanın işte ya da siyasetin yaşlılardan kurtulması lazım.

Gibi. Yani o siyasetçilerin yaşlılık

karşıtı politikaları var. O yaşlı siyasetçilerin,

gençlerin. Bu yaşlılardan kurtulmamız lazım

işte artık mesela hatta yaş sınırı olsun vesaire deniyor.

Buna nasıl bakıyorsunuz? Yani biraz paradoksal gibi

görünüyor ama. Aslında hiç paradoksal değil.

Ibrahimciğim orada kastedilen o kişinin gerçek yaşı değil, zihin

yaşı aslında bakarsın sen hep öyle okuyorum onu o kişinin

zihin yaşı yani ne kadar eski bir yerden bakıyor.

Hani belli bir şeye tutunuyor aslında bir muhafazakarlık, bir

belli bir çerçevenin dışına çıkamama.

Hani bu da yaşlılar tabi bir pejoratif bir bakışla

ilişkilendirebiliriz. Hani çok dili kurcalarsan orada.

Tüm bu olumsuz nitelikleri o yaşlılıkla ilişkilendirme gibi

duruyor ama bence bu çok olumsuz bir şey değil.

Gerçekten hani orada bir kronolojik yaştan bahsedilmiyor?

Eee, ben 10'a çıkart çok olumlu bakıyorum ve gerçekten siyasetin

çok yaşlılardan kurtulması gerektiğini ben de düşünmüyorum.

O tekrar söyleyeceğim, bahsettiğim şey kronolojik yaş

değil. Gözü çöplükte kalmış yaşlı

erkekler kurtarılması gerekiyor diyorlar sık sık.

Hani şöyle, evet, evet. Doğru.

Peki şimdi. Yaşlılığı tabii.

Yani yaşlı ruh sağlığı ve koruyucu.

Tıp yaklaşımıyla bir bir halk sağlığı meselesi gibi görmek

ayrı bir konu. Maalesef bunun olmadığı zaten

altını çizerek birkaç kere söyledin zaten.

Ve dolayısıyla neyle karşı karşıya kalacağını gerçekten

tıpkı su ortadan kalktığında zorlaştığında fark edecekleri

gibi. Yani Konya ovasında obruklar

artık dünya çapında haber oluyor ama biz yokmuş gibi

davranıyoruz. Bu nüfusta yaşlanıyor ve evet

bireysel önlem alabilenler alacak ama bu yoksullaşmayla

birlikte. Maalesef çoğu da alamayacaklar

filan. Öte yandan yani tedavi edici

hekimlik anlamında ne kadar hazırlıklıyız ya da ne yapılması

gerekir? Evet o da tabii çok hani çok

başka bir boyut. Bireysel olarak bakarsak hani

tek tek yaşların bize gelişlerine bize ulaşmalarına

bakarsak? Yaşlılık özel bir dönem hani tek

bir dönem değil, belli yaşlar var, belli yaş aralıkları var.

Ama şunu biliyoruz. Yaşlandıkça yıllar geçtikçe

vücudumuz da değişiyor. Zihnimiz de değişiyor, beynimiz

de değişiyor. Hani nolojik, psikiyatrik ve

organik bedensel pek çok değişimler yaşamaya başlıyoruz.

Belli bir yaştan sonra ben bedenle ilgili kısmını çok fazla

bilmem gördüğüm kadarıyla hani genel tıbbi bilgim kadarıyla

biliyorum elbette ki. Ama, hani genel bir işte

yaşlanma halinden bahsedebiliyoruz.

Zihinle ilgili kısmına gelirsek ise.

Yaşlandıkça tabii. Farklı şeyler ön plana çıkmaya

başlıyor. O yaşlının işte backgroundu,

eğitimim, aile ilişkileri, geçmişten getirdiği diğer

ilişkiler, arkadaşlıkları, karakter özellikleri, genetik

yatkınlıkları. Sağlıkla ilgili okuryazarlığı

sağlıktan neyi anladığı, neyi beklediği yaşlanmaktan, neyi

anladığı, neyi beklediği. Yalnızlıktan ne anladığı onunla

nasıl baş ettiği, hayatla nasıl baş ettiği gençlikteki pek çok

şey yaşlılığa taşınıyor. Bazen olumluya bazen de olumsuza

doğru evriliyor. Yaşlandıkça.

Şimdi gençlikten donanımlı gelenler benim ben daha

isterseniz böyle kendi hani gördüklerimden bu oldukça uzun

zamandır. Ben hakikaten sadece yaşlı

kişileri görüyorum. Bu zaten çünkü diğerleri her

yerde bulunur ama senin gördüklerin çok önemli ve çok

değerli. Çok teşekkür ederim tabii şöyle,

gençliklerinden donanımlı gelen insanların yaşlılıklarında

hakikaten kurabiye gibi olduklarını düşünüyorum.

Ben hani o insanlarla konuşmaya doyamıyorsunuz.

O insanlarla birlikte olmaya doyamıyorsunuz.

Çok nasıl? Nasıl derler?

Çok gelişmiş. Varlıklar olduklarını

düşünüyorum. Ben bu tarz yaşlıların bu tarz

insanların çünkü zaten hani gençlikte de çok iyi bir

birikimleri var. Çok iyi ilişkiler kurmuşlar.

Etraflarıyla dünyaya bakmışlar, birlikte olmuşlar başka

insanlarla hem hal olmuşlar. Ve bunu yaşlandıkça da

taşıyorlar ve daha iyi yapabiliyorlar.

Daha hoşgörülü oluyorlar. Hakikaten bir miktar daha bilge

oluyorlar. Ama böyle bir repertuvarla zaten

yola çıkmamışsa yaşlılıkta ufaktan bir kabusa

dönüşebiliyor. Bu repertuvarla yola çıkmayanlar

için çok çok önemli. Çok gözlediğim bir şeyden

bahsetmek istiyorum ben. Diğer kamlık çok önemli.

Diğer kamlık altroizm ya da başkasına bakmak sadece kendi

ile ilgili olmamak çok ayırt ettirici bir şey.

Hani bütün bu eğitimler şunlar, bunlar her şey bir tarafa bu

bence çok. Çok önemli bir hani karakter

özelliği, bir başkasının derdini dert edinme ya da dünyanın

derdini dert edinme çok önemli bir şey.

Sadece kendi için yaşayan insanlar yaşlılıklarında

çekilmez derecede bencil oluyorlar.

Çünkü. Kaynaklar azalıyor, destek

azalıyor. Gençliklerindeki o networku o

ağı ilişkileri bulamıyorlar. Ve çok hani böyle bir

tırmalamaya başlıyorlar bana bak benle ilgilen bana bak herkes

bir benim etrafımda toplansın beni oyalasın tarzı bir şey

oluyor ama. Eskiden beri ya da belli bir

yaştan itibaren bunu keşfetmiş. Topluma gözünü dikmiş toplumda

çok büyük bir şey kastetmiyorum. Etrafına bakan komşusuyla

dayanışmayı önemseyen arkadaşının derdini önemseyen.

Ben başkasına nasıl faydalı olurum diyen bunu çok daha geniş

ölçekte yapabilenler var. Mesela sivil toplum

kuruluşlarıyla hem hâl olan bunu kimisi çok daha erken yaşlardan

itibaren yapıyor. Kimisi daha geç yaşlarda

keşfediyor. Yaşlılıklarını da keşfeden

hastalarında oldu. Benim bu çok büyük bir fark

yaratıyor. Bu kişiler yaşlılığın getirdiği

bir takım erozyonlara yürüyemiyor.

Ağrısı oluyor. Bir takım hastalıklar oluyor

işte mobilize olmadan, evinden çıkma da bir takım güçlükler

yaşıyor. Hani özel ayaklarında birtakım

güçlükler yaşıyorlar ama. O antremizm onları çok koruyucu

bir rol oynuyoruz. Yani ağrısının içerisinde işte

konuştunun ne bileyim kızının derdine derman olmaya çalışmak

bütün o hastalıklarının içerisinde yine de bu yaşında

atıyorum. Atatürkçü düşünce derneğine

gidip oradaki konuşmaları dinlemek ve işte orada bir

şeyler yapmaya çalışmak ya da bir barınakta gönüllü olarak

çalışmak işte gidip ya da. Onu da bırakın hani bulunduğu

yerde işte sokak hayvanlarına bakmak, bu da bir şey.

Bu da bir diğer canlılık örneği. Sadece kendiyle uğraşmayan,

sadece kendini dert edinmeyen insanlar yaşlılıkta tadından

yenmez oluyorlar. Gerçekten ve çok dirençli

oluyorlar. Zorluklarla çok daha iyi baş

ediyorlar. Repertuarları geniş oluyor.

Özür. Dilerim cem ibrahim'in sorusunun

cevabı da olduğu bir yerde de hani baştan digerkam olmayan

insanlar yaşlı politikacılar olduklarında muhtemelen

çortuğunuz görüntü bu. Çok büyük ihtimalle.

Afer açsın cem. Ya diğerkenlık bir taraftan.

O önemli özelliklerden biri de onun dışında bir de hatırladığım

şöyle bir geniş örneklerle bir çalışma var.

Uzun yaşamanın gerçi uzun yaşamak, pek iyi bir değişken

olmuyor burada ama iyi yaşlanmak diyelim, iyi yaşlanmanın.

Iyi yaşlanmayı tahmin edebilecek en iyi şeylerden biri.

Dışa dönüklük diğer kamp söz konusu olsun ya da olmasın.

Yani gittiği yerde birilerine laf atan sohbet eden.

Kahve alırken işte kahveyi verenin hatrını soran kişiler.

Hep daha iyi yaşlanıyorlar gibi bir çalışma sonucu gördüğümü

hatırlıyorum. Ne dersin?

Bir de böyle bir tarafı yok mu işin sanki?

Diğer camlıktan daha başka bir boyut olarak veya onunla örtüşse

bile. Ayrıca dikkate almamız gereken.

Tabii tabii bu cafédence arkadaşlık.

Hani çok literatürde geçer. Arkadaşları olan yakın

arkadaşları olan etrafında arkadaşlarla yaşlanan kişiler

hakikaten şeyde de ha dirençli oluyorlar.

Hani ruhsal bir takım sorunlara karşı da daha dirençli

oluyorlar. Kadınlarda çok fazla söyleniyor.

Bu kadınlar daha kolay da arkadaş ediniyorlar.

Ileri yaşları da tanışıyorlar. Arkadaşlıklarını sürdürmede de

daha şeyler hakikaten en azından bir komşuluk biliyorlar.

Hani bizim ülkemizden söyleyeyim.

Arkadaşlık çok önemli, ileri yaşta hatta aileden daha önemli.

Olduğunu söyleyen çalışmalar var.

Yani etrafınızdaki aile bireyleri bizim ülkemizde biraz

daha aile ön plana çıkıyor gibi. Hani biraz bu Leyla hoca'nın

Leyla zerrin'in değişiyle biraz paranoid karakterimizle mi

ilgili bilmiyoruz. Biz de herkes hep aileye

güveniyor. Bir türlü bir arkadaşı güvenme

bazen yani ben en azından gördüğüm hastalarda maalesef

böyle bir şeye rastlayabiliyorum.

Eee ama ııı arkadaş çok önemli cem abi bu.

Bu çok söylenen bir şey. Literatürde de bilinen bir şey

gerçi. Evet.

Bizde de şöyle bir tarafı var, burada söylememin sakıncası yok

herhâlde. Benim bazı kadın hasta ya

arkadaşlığın gerçekten aileden, daha doğrusu eşten ve evlilikten

daha kıymetli olduğuna dair böyle ufak ufak kanıtlar mesela

her şeyi duyuyorum. Ben pek çok hastaneden duydum.

Evladım deden öldü, rahat ettim mesela.

Ya. Koca evden gidince hakikaten

kadınlar bir bir açılıyorlar, bir rahatlıyorlar, o

üstlerindeki baskı gidiyor, azalıyor.

Maalesef böyle bir tarafa da var, komşu buluyorlar, arkadaş

buluyorlar. Erkek baskılamışsa onları.

Hele bu konuda gerçekten çiçek gibi açıyorlar ileri yaşlarında.

Nitekim şey bulgusu çok tutardı. Belki tahsinin ibrahim'de

söyleyeceği şeyler vardır. Hani araştırmalara baktığınızda

evlilik kadınlara iyi gelmiyor. Evlilik erkeklere iyi geliyor.

Kadınlara pek iyi gelmiyor. Hani bu tabii çok çok kabaca bir

şey söylüyorum. Ben hani işte eşle iyi bir

ilişki eşin ailesiyle iyi bir ilişki çocukların bakımında

destek varsa işte ne bileyim. Maddi destek varsa o kadınlara

evet iyi geliyor ama çoğunlukla tam tersi yıllar önce sanırım

2.008 yılındaydı. Ben bir davet üzerine yaşlanan

kadın sempozyumuna gittim ve orada.

Böyle bir sunum yaptım. Önde oturan yaklaşık 9 10 tane

erkek hoca çeşitli disiplinlerden psikiyatri

dışıtılerden. Zaten daha başlarken yaşlanan

kadın ne demek kadın bayan desenize hani niye kadın

diyorsunuz da başlayıp? Benim konuşmam biter bitmez 9 10

tanesi bir hışımla. Salonu terk ettiler çünkü bu

tarz bulgular sunmuştum. Çok zorlarına gitti.

Hani eğitim abi biraz önceki siyasetçi profili gibi aslında.

Evet yani arkadaşlık. Saplığı zaman çok karışıyor

birbirine gerçekten bayan bir hitap rahmetli oranı Öztürk

hayatta olsaydı herhalde haddini bildirirdi.

Herkese bay nedir bayan nedir, kadın nedir erkek nedir?

Maalesef çürüdü. Dilimiz birçok şekilde ilginç

bir şey var. Cem'in söylediği hani dışa dönük

olmak tabii o daha otizmle de çalıştığı için onun bir boyut.

Olarak bu içe dönüklük dışa dönüklük meselesini düşünüyor ve

çalışıyormak çok önemli gerçekten ama bir tanıdığım şey

demişti. Annem aslında içe dönük bir

tipti insanlarla da çok fazla ilişki kuran verisi değil de.

Fakat yaşlandıktan bir süre sonra demas gelişti ve annem o

özelliklerini unuttu ve herkesle sohbet edebilen dışa dönük bir

insan haline geldi ve bu onun hayatını kurtardı aslında.

Demişti bu belki Cemil söylediğini de destekleyen.

Bir gözlem bir yandan. Doğru, belki bir şeylerle

bastırıyordu. O kişi hakikaten.

Potansiyeli vardı diyor diyorsun değil.

Mi evet evet potansiyeli vardı. Belki o potansiyeli kullanamadı

ve hani o disiplinsiyonla birlikte güzel bir disinibüsyon

olmuş. Bu tabi ki çok hoş bir

disiplibüsyon olmuş. Servise of eago diyelim.

Sosyation'dan lisesyonların sadece dizini misyonun da eko

hizmetinde olanı. Var böyle hayırlı disini

misyonlar var hakikaten. Front'a tempolal demastanın yok

mu? Mesela yaratıcılığı arttırmak

gibi şeyleri. Çok mutlu birleştirdim konuyu

aniden. Yola, hayır, hayır tabii.

Tabii sematik temas'da falan özellikle çok bence tabii

söylenen bir şeydir. Bilinen bir şeydir.

Bu hani cıva var olmamış bir yaratıcılık çok güzel resimler.

Evet, evet, özellikle semantik ve masta söylenen bir şeydir.

Hani ben çok görmedim örneğini açık.

Söylüyorum, onu soracaktım. Yani rastladığınız bir şey mi bu

diye. Yok, hayır yani ben görmedim,

ben görmedim hani o kadar. Ben görmediysen çok sık

görülüyor değil demektir herhalde değil.

Mi? Ne kadar çok semtik temas

hastası da görmedim bence daha bununla ilgili yani fazla

görmedim. Peki neden acaba?

Yani onlar zaten daha az olduklarından mı?

Başvurmuyor olduklarından mı? Evet, yani böyle çok tıbbi mi

merak? Nörolojiye başvuruyor

olabilirler. Yani.

Onu biraz daha çünkü sematik temas dediğinizde hem konuşma

çok anlamsız, hem anlama çok bozuluyor ve bir parça daha

sanki nörolojiye başvurana hasta bunlar ya da uzun süre.

Fark edilmeden gidebiliyor. Hani bizi bir anlamadı?

Doğru? Evet onun.

O hadi gidiyor tabii böyle şeyler.

Hani. Çok yaşlılığa veriliyor.

Bizim ülkemizde şimdi biraz o kırılmaya başladı.

Daha çok onunla ilgili diye düşünüyorum ben de.

Gazeteci gitti sorarsak yeterince uzun yaşarsak

hepimizde mans olur muyuz? Ben bu soruyla sohbete ara

vericem kötü adam olucam ama maalesef bunu yapmak zorundayım.

2 hafta sonraki kayıtta daha detaylı konuşalım diye bunu

yapacağım. Şimdi yine bir ressam ve resim

hakkında bahsedeceğim. Ben aslında bugün ressam ve

resim seçerken çok zorlandım diyemem.

Çünkü benim yaşlılık deyince ve depresyon deyince aklıma gelen

bir tablo vardı onu seçmek istedim.

Vincent van gogh'un ethernit isimli tablosunu 1.890 yılında

çizmiş olduğu tablosunu. Iıı ben size sunacağım.

Bu tabloyla ilgili şunu söyleyeceğim, daha doğrusu önce

bir Vincent van gogh'tan bahsedeyim.

Kısaca daha önce birkaç resmini paylaşmıştık, anlatmıştık

aslında ama. Kendisi Hollanda doğumlu bir

ressam aslında ama vaktinin ya da hayatının bir kısmını

fransa'da geçiriyor. Hatta fransa'da bir dönem büyük

ihtimalle psikoz nedeniyle şizofreni benzeri semptomlar

göstererek hastanede de yatıyor. Hastane bu zamanki hastane gibi

değil. O zamanlar sadece bir bakım

merkezi gibi düşünebilirsiniz ya da işte bir kilise ya da dini

merkeze bağlı bir bakımevi gibi düşünebilirsiniz.

Öyle bir yerde yatıyor. Ve aslında o yattığı yer ezaylim

diye geçiyor. O yattığı yer aslında kendisinin

resimlerini de oldukça etkiliyor.

Bu resimlerden birine önceki bölümlerden birini de

paylaşmıştık. Yani bu tabloyla ilgili şunu

söyleyeceğim, bu tablo aslında vilsen farkı'un ölümünden birkaç

ay önce tamamladığı eserlerden biri olarak biliniyor ve bu eser

de Vincent van gogh aslında bazı otorlere göre kendini resmetmiş

deniliyor ve kendini yaşlı bir beden içerisinde resmetmiş gibi

görünüyor. Kafasının önünü almış eee ve

ellerini kafasının arasına alarak düşünen bir yaşlı adam

portresi çizmiş. Bence çok güzel bir resim çünkü

hani resme baktığınızda resimdeki depresyonu direkt şey

yapabiliyorsunuz, tanıyabiliyorsunuz.

O açıdan güzel bir eser olduğunu düşünüyorum ben.

Bu eserle bu bölümü sonlandırmak istedim.

Yaşlılık bölümünü sonlandırmak istedim. 2 hafta sonra tekrar

görüşmek üzere kendinize iyi bakın.