Alzheimer’da Monoklonal Antikor Devri: Devrim mi?

Herkese merhaba diken sürül bahçesi vaat etmiyoruz kod kez

nin yeni bölümünden size sesleniyoruz.

Ben doktor Tahsin rolas bu podcast bölümünde benimle

beraber profesör, doktor, cemaat Başoğlu, profesör doktor timuçin

roal, doktor ibrahim beyle her zamanki gibi beraber konuk

olarak da profesör doktor özlem erdenaki bizle beraber

geçtiğimiz hafta yaşlılık ve yani iyi yaşlanma hakkında

konuşmuştuk. Bu haftaki bölümde biraz daha

eee hem yaşlılık hakkında konuşacağız ama yaşlılığın

olumsuz taraflarından biraz daha fazla bahsedeceğiz.

Örneğin demanstan, alzheimer'dan ve hastalıklardan bahsedeceğiz.

Ben bu bölümü başlarken geçen hafta timuçin hoca'nın bir

sorusu vardı, o soruyla başlayalım istiyorum.

Timuçin hoca şunu sormuştu, yeterince yaşlanırsak hepimiz

alzheimer olur muyuz? Diye sormuştu.

Ben sözü özlem ablayı bırakayım. Özlem abla ve cevabı versin

özlem abla buyurun. Sanırım yüzde ellimiz yüzde

ellimiz gibi. Çünkü şöyle kabaca bir kural 65

yaşında 100 kişiye oturtun, 2 ya da 3 tanesini alzheimer

demasıdır. 85 yaşında 5 kişiye oturtun 2 tane sağ sayımı

temasıdır. %35 yüzde kırka yakın 85 yaş civarında belli bir

yaştan sonra doksanlı yaşlardan sonra yani artık 10 dakikadı

geçtikten sonra alsaymış riski azalıyor diye bir şey var ama o

kadar fazla. Hani 100 yaşını görenleri

bilmiyoruz. O kadar fazla yok 100 yaşını

yaşayanlar dolayısıyla hep bu bir tartışma konusu.

Gerçekten hani bir yaşa kadar çıkacaksa çıkıyor mu yoksa hani

biz 120 130 yaşları gördüğümüzde hani kaçınılmaz olacak mı?

Çok az sayıda insan var ve o kadarından yola çıkarak bir

araştırma yapmak da zor gibi duruyor.

Belki tahsinin de söylemek istedikleri olabilir bu konuda.

Ya. Da demas ömrü kısaltıyor

olabilir. En.

Tutuklu olabilir, ben onu diyecek.

Konusu aynı aynen bunu diyecektim.

Bir de onun dışında şey diyeceğim hani?

Neden böyle direkt hani 65 yaş üstü gibi ortaya çıktığıyla

ilgili de hani birçok şey mevcut ya hani veri ya da teori mevcut

ya işte beyinde artan pilav birikimi vesaire gibi şeylerden

bahsediliyor. Onun dışında baskıları olarak

yani damarsal olarak daha fazla yatkın oluyorlar.

Bazı hastalıklar o yüzden de artıyor gibi.

Şeyde ama ııı ibrahim dediği doğru.

Bu arada belki hani demansın kendisi de.

Insan ömrünü kısaltıyor olabilir.

O açıdan da değerlendirmek gerekiyor belki.

De bazı insanlarını kısaltıyor. Tabi şimdi artık şeyi çok çok

tartışması kalmadı. Çok net olarak şunu biliyoruz,

alzheimer tipi demans çıkıyorsa bir insanda 75 yaşında alzheimer

tipi de tanısı konulduysa çok büyük bir ihtimalle bu kişide

biz 35 belki 40 yaşlarında ameloid plak birikimi görmeye

başlıyoruz deniliyor. Yani en az 30 kır.

Yıllık bir süreç. Şimdiki bilgilerimize kabul

edilen bilgilerle ameloid plaklar birikiyor ve yolun bir

yerinde. Patolojik tavuğu birikimi

tetikliyor. Ameloid plak birikimi, çünkü

tavuğu görmeye başladığımızda beyinde biz o tavuğu birikiminiz

saptamaya başladığımızda artık klip belirtiler ortaya çıkıyor.

Tavuğunu da böyle bir önemi var. Uzun süre araştırmacıların

zihninin şu kurcaladı. Otopsilerde hiçbir deması

olmayan hiçbir bilgisayar bozulması olmayan yaşlı

insanların otobüslerinde hatırı sayılır oranda amelobit plak

birikimi saptadık. Bu insanlar niye demast

değillerdi? Madem öyle çünkü tavuğu yok.

Henüz tavuğu ortaya çıkmamış durumda.

Belki o kişi 10 sene daha yaşasa ufak ufak temas belirtileri

ortaya çıkacak. Bunlar çok heyecan verici

gelişmeler bana bana çok heyecan verici geliyor.

Çünkü şöyle, şimdi ben 20, 25 sene önce 20 sene diyelim, ders

anlatırken bambaşka bir demans ders anlatıyordum. 20 sene

içerisinde bütün hikayeyi değişti.

Şimdi bambaşka bir demas dersi anlatıyor.

Özellikle de şu son 34 sene içerisinde devamlı devamlı o

saatte oynama ihtiyacı duyuyorum.

Çünkü o kadar fazla bir bilgi birikimi oldu ki.

Inanılmaz değişimler yaşandı. En heyecan vericisi de artık

öyle biyopsiyon otopsi şunlamına gerek kalmadan.

Bostan ya da artık plazmadan biyo marketler bakma imkanımız

var. Halen tartışmalı halen çok iyi

işte öngörücü değerlere belki ulaşılamamış durumda.

Ama bunlar iyileşecek. Yani bunların iyileşmesi

kaçınılmaz. Biz bir süre sonra bundan birkaç

sene sonra. Parasına bakar tabii ki ne kadar

pahalı olduğuna bakar bakaraktan.

Gelen hastalarımız da hani basit bir kan alıp?

Bunu bankaya gönderip şeye gönderip laboratuvarımıza

gönderip en azından ameloido birikimi var mı?

Tho birikimi var mı? Bunu görmeye başlayacağız.

Ya pardon orada iyimser bir şey. Tabii bu tür teknolojik

gelişmelerin gitgide ucuzamakta olması.

Yani ben kendi ilgilendiğim alan.

Tabii burada herhalde, öyle değil mi?

Tabii tabii aslında erişilebilir bir şey.

Yani bunlara mesela şu anda ne kadar kitleri 7.000 8.000 TL

civarı bu aslında çok büyük bir para değil gerçekten.

Çünkü çok önemli bir bilgi elde ediyorsunuz karşılığında ve

bunlar daha da ucuzlayacak. Şimdi burada tabii insanda şöyle

bir şey oluyor, tamam anladık gördük.

Ne oldu? A öyle değil.

Belki hani 3 sene sonra biz tedavide çok büyük bir adım

atmayacağız ama o yolağın peşine düştük artık.

Şimdi bu teknolojiler ucuz deyince 40 yaşındaki insanlar

taranmaya başlayacak. 30 yaşında insanlar taranmaya başlayacak ve

biz kim alzheimer oluyor kimde amiloid ve tabii birikiyor yani.

1.000 tane, 30 yaşında insanı taradığınızda ya da 40 yaşında

insanı taradığınızda e bunlardan önemli bir kesiminde aslında 50

m plakları göreceğiz ve işte orada ne oluyor, yen mi çevre

mi, işte toksinler mi, şunlar mı bunlar mı zaten çalışılan şeyler

ama biz bunları çok geç devirde çok geç dönemde çalışıyoruz.

Oysa biz çok daha erken dönemde çalışmaya başlayacağız.

Yani orada bunu tetikleyen nedir ve bunun pato fizyolojisi nedir?

10'a çıkart erişime imkanımız olacak.

Şimdi de ben mesela halen derslerde şöyle anlatıyorum işte

ameliyata çıktı, hayatımız kurtuldu, herkes bir dans

ediyor, tam tamlar çalınıyor falan öyle değil.

Hani onlar henüz öyle bir şey yapmadı.

Yaşasın aşı bulundu, kurtulduk öyle bir şey yok henüz.

Çünkü bir sürü yan etkileri var, çok pahalı geri ödemeye girmedi.

Onları bırakın işe yaramıyor. Aslında bakarsınız bu çok tatsız

bir şey. Bunu söylemek hep aksi

söyleniyor, çağ atladık gibi anlatılıyor, doğru çağ atladık

ama şöyle biz artık 5 sene sonra alzheimer aşısıyla pırıl pırıl

olacağız maalesef öyle değil. Niye öyle değil.

Çünkü çok geç dönemde etki ediyoruz.

Hâlâ tavuğu birikmeye başladığında bu insanlar aşı

çalışmalarına alınıyorlar. Ameloidi.

Tertemiz yapıyorsunuz. Ameloid plakları da beyinden bir

şekilde temizleniyor immünoterapiyle ama o kaskadı

durduramıyorsunuz. Yani orada bir nöroneli ölümü

var, bir sürü şey işin içerisine karışmış bir hasar var.

O hasarı durduramıyorsunuz. Ne kadar zaman sonra olur

bilinmez ama biz bunu 30 yaşa 40 yaşa çektiğimizde işte.

Ne yapıyor? Talking olacak.

Ya da genetik testleri yapabilir hale geldiğimizde belki çok

dükkan zamanda. Eee abla sizin dediklerinizi

kısaca bir şey yapıyım mı? Hani benim aklımda oturmayan

mekanizmalar olduğu için her zaman özetliyim mi?

Hani eee şeyi söyleyeyim yani hani bu bahsettiğim şey aslında

alzheimerın patolojisinden bahsediyoruz.

Alzheimer hastalığının patolojisinden bahsediyoruz.

Bizim bundan direkt bahsetmemizin sebebi de en sık

gördüğümüz temas olması aslında o yüzden arasında bahsediyoruz.

Murat hani teoriye göre şöyle, öncelikle beyinde.

Bir protein var bu protein ameliyat proteinleri olarak

geçiyor. Bu proteinler zaman içerisinde

şöyle bir mekanizmayla katlanmaya başlıyor.

Önce bunun monammer denilen tekli yapıları var.

Daha sonra bunlar oligomer haline geliyor.

Bu monoperler birleşerek bir yapı oluşturuyor.

Bu oligomerler de birleşerek protoribri denilen yani yumak

öncesi diyebileceğimiz bir hale geliyorlar ve en sonunda da

fibri yumaklar hani haline gelip genelde bu şeyde hücre

dışarısında çöküyorlar. Ve ameliyat plakları

oluşturuyorlar. Ameliyat plaklar aslında

hastalığın başlangıcında olduğu varsayılan ve hastalığı

tetiklediği varsayılan şeyler hani proteinler ya da yanlış

katlanmış proteinler gibi kabul edebiliriz.

Daha sonrasında gelişen şey şu oluyor.

Bu ameliyatı plaklar aynı zamanda.

Şeyin sinir hücrelerinin uçlarında aksiyonlarında bununla

tavukini bu sefer indiklemeye başlıyor ve tav proteinleri.

Fosforlu olmaya başlıyor yani fosfor almaya başlıyor ve buna

bağlı olarak da hiper fosforize taw proteinleri de şeyin

hücrenin içerisinde çökmeye başlıyor ve senin hücresinin

tamamen şey haline getiriyor. Hani kullanılamaz öyle bir hücre

haline getiriyor. Bu şeyler yapıp olurken aslında.

Eee taha protein oluştuktan. Sonra özlem ablanın geç olduğu.

Demesinin sebebi de hem sinir ölümü gerçekleşmiş oluyor hem de

bunun dışında tavuk proteinleri hücreden hücreye transfer

edilebiliyor. Yani bir hücrede varsa diğer

hücrelere de geçebiliyor. O yüzden hani bu hastalık

yayılmaya. Başlıyor ve.

Beynin tümünü etkilemeye başlıyor ya da önemli merkezleri

etkilemeye başlıyor diye biliniyor.

Bu arada söylediğiniz şeyle ilgili şey diyeceğim bu. 2.025

yılında anlam psikiyatri birliğinin demens ile ilgili bir

kılavuzu yayınlandı. Orada örneğin bu.

Bariz enureps psikolojik olarak bir bozulma olmasa bile yani

unutkanlıkla ilgili yapılan psikolojik değerlendirmelerde

bariz bozulma olmasa bile hastaların beyin omurilik

sıvısında eğer bu ameliyatı ya da patolojileri saplanırsa bu

hastalarda alzheimer spek durumunda kabul ediliyor ve 10'a

çıkart göre tedavi edilmesi öneriliyor.

Onunla ilgili yeni bir öneri yayınlandı.

O açıdan ilginç bir şeydi diye söyleyeceğim.

Bir de o şey kısmına gelmişken hani patolojına gelmişken belki

kısaca şeye de değinebiliriz. Yani hani yiyip nasıl desem

herhalde tıpta onkoloji ve romatolojiyi çıkarırsak şu an en

çok yatırım yapılan alanlardan bir bu tedaviler aslında.

Hani bu patolojileri hedefleyen bu yolakları hedefleyen

tedaviler ve şu ana kadar benim bildiğim kadarıyla en azından.

Avrupa ııı ilaç ajansı ııı ema şu ana kadar 2 tane ilacı

onayladı. Eee avrupa'da kullanımı

başlayacak olan ilaçlar ama sizin dediğiniz gibi daha çok

hastalık başladıktan sonra oluşan patolojilere durdurmak ya

da engellemek üzerine kurulduğu için mevcut hasar geri

döndürmüyor. Sadece yeni hasarın gelişmesini

engellemek için. Oluşturulmuş tedaviler birinin

adı leanemb. Öbürünün adı donan emp.

Diye biliyorum. Yani benim klinik pratikte son

zamanlarda adını çok sık duymaya başladığım şeyler hani ilaçlar

olmaya başladı çünkü. Yani biz eee burada eee

poliklinik yaparken bizim hastane bir psikiyatri hastanesi

ve psikiyatri hastanesi olmasına rağmen şeye çok fazla yatırım

var açıkçası. Hani bu yaşlılık psikiyatrist

alanına çok fazla yatırım var. O yüzden de hani bu yeni

tedavilerin düzenlenmesi ya da yeni tedavilerin kullanıma

sokulması konusunda da oldukça aktif çalışıyor.

Bizim hastane. Özellikle hani bu yeni

geliştirilen ilaçlar konusunda? Örneğin biz ocak ayından

itibaren yanlış bilmiyorsam, hani bir infisyon polikliniği

açıp açıp bu hastalara yani uygun olan hastalara, bu

ilaçlara başlamayı planlıyoruz. Hani bizim hastanede bu şekilde

aktif olarak yapılacağı? Bu yani ilaçlarla ilgili

söyleyebileceğim şey yani. 2 ilaç da aslında.

Etkili olduğu varsayılan ve hani direkt olarak bu patolojileri

hedefleyen özellikle ameliyat plaklar üzerinde etkili olduğu

varsayılan ilaçlar le kanamak bildiğim kadarıyla bu şeyi hani

plakları çözmüyor. Onun yerine yeni plakların

gelişimini engellemek zorunda. Bu kurulmuş bir tedavi donanımsa

direk plakların çözülmesi için ya da.

Yok edilmesi için geliştirilmiş şeyler tedaviler.

Ikisinin ciddi şeyleri de var. Bu arada hani yan etkileri de

var. Hani onu da söylemek gerekiyor

belki. Yani sonuç itibariyle bu plaklar

oluşmaya. Başladığı zaman sadece sinir

hücrelerini. Değil, sinir hücrelerinin

besleyen damarsal yapılara da etkilemeye başladığı.

Için damarlar daha kırılgan hale.

Geliyorlar doğal olarak burayı hedefleyen tedaviler verdiğiniz

zaman da oradaki kırılganlıktan dolayı beyin kanaması gibi

riskler de artmış oluyor doğal olarak.

Ve eee bu gibi yan etkiler de oldukça fazla görünüyor.

Eee şeye göre tabii hani normal popülasyona göre diyor

bahsediyorum ciddi şeyleri var. Nasıl desem dahil etme ve

dışlama kriterleri var tedavi için örneğin.

Hastanın yani biz şeyde klinikte emar değerlendirirken faze kas

diye bir tane. Şey, damarsal yapıları

değerlendiren bir skor sistemi kullanıyoruz.

Birden yanlış hatırlamıyor, 3 ya da dörde kadar giden orada 3 ve

üstü olan fazla kas skoru üstü olan şeyler zaten.

Hani gözle görebileceğiniz zaman emara açtığınız zaman.

Evet burada damarsal olarak tıkanıklıklar var.

Bozukluklar var diyebileceğiniz şekilde görülen şeyler onları

dışlıyor örneğin. Bu firmalar bunun dışında eğer.

Can sulandırıcı bir ilaç kullanıyorsanız aspirin dışında

onu da dışlama kriteri olarak kabul ediyorlar ve.

Yani şöyle, araştırmalar, araştırmalar, hasta seçilirken,

araştırmalar ve araştırmacılar hani hastanın zeki, çevik ve

ahlaklısını severler, kutusu olmasın bu su olmasın genç olsun

onu kullanmasın bunu kullanmasın.

Yani gül bahçesi. Tabi tabi dikensiz göl bahçesi.

Yani öyle seçiliyor işte şu kadar daha fazla ameloid

yoğunluğu varsa şu kadardan fazla tavuğu yoğunluğu varsa biz

bunları almayız diyor. Çünkü ne kadar çok ameliyat plak

varsa o kadar çok damar kırılganlığı artıyor.

Onlarda bu arya dediğimiz işte ameloid emirmantı izliyor.

Yani küçük küçük kanamalar onlarda çok daha fazla oluyor.

Böyle olduğunda çıkartıyorsunuz. Hani o yüzden ben daha çok erken

diyorum. Böyle şeyler için bir de çok

zahmet değil ilaçlar. Eee gidip aşı yaptığı gibi

yaptırmıyorsun ııı hakikaten infüzyon kliniği işte.

Elif sorabilir miyim? Hayır, bunu konuşurken aslında

olan şey. Birikana müoid'e karşı vücudun

savunma mekanizması değil mi? Hastalığı ortaya çıkaran şey bu.

Dolayısıyla iminoterapi dedin demin aslında bunlar imoterapi.

Monoklonal antikor değil mi bunlar sonra.

Dolayısıyla onu ortadan kaldırdık.

Tamam, bir şey. Ama başka otoimmüniteyi de

tetikliyor bir taraftan. Yani.

Cem. Güzel evet, öteki oto minite'yi

tetiklemesi ve vücudu topyekün aslında birçok açıdan etkilemesi

de mümkün değil mi bu şartlar altında.

Fazla öyle bir yan etki bildirilmedi diye biliyorum.

Asıl sorun bu kanamalar bunlar. 20 yıl önce gerçekten çok ciddi

meningguen spalit tetiklediler ama onlar aktif filmin

terapiydi. Yani orada vücudun antikoru

üretmesini. Sağlamışlardı.

Orada çok ciddi bir otoimmünite tehdidi çıktı.

Hakikaten Melih güven sıfır ile hastalar kaybedildi.

Şimdi o kadar yok ama ne kadar ameloid planınız varsa.

Onlar hedef alınıyor, o kadar çok bunlar yıkılırken de tabii

işte o damar kırılganlıkları tahsinin söylediği o patolojiler

ortaya çıkıyor elbette. Yani bu ciddi bir sorun yine de

tabii ki şöyle yine de bir takım otoimminle otoimmünteyle ilgili

sorunlar olabilir. Hem bunlar hem onlar için

izlemek gerekiyor. Bu hastaları hani aşı yaptın,

git evine değil, Tahsin daha iyi bilir.

Şimdi o direkt hani uygulamayı da göreceği için.

Biliyorsam, beni düzelt her seferinde hastaneye yatışla

yapılıyor. Bunlar ya 15 günde bir ya ayda

bir değil mi? Ayviinsiyonla veriliyor.

Bu ilaç hani zahmetli çok pahalı tedaviler.

Hani Amerikan şeyinden macleların söylediği kadarıyla

yıllık maliyeti işte 50.000 $ 60.000 $ arasında.

Avrupa'da ne kadar bilmiyorum. Tahsin orada nasıl bir maliyet

çıkartılıyor bilmiyorum. Ve sanırım avrupa'da geri ödeme

de değil, amerika'da geri ödemede değil, Melike er medik,

bunları ödemiyor. Kişiler kendi ceplerinden

karşılıyorlar. Bu tedavileri hani bu tedavileri

ne zaman başlayacaksınız, ne kadar sildireceksiniz, ne kadar

süre tolere edebileceksiniz? Aslında daha çok emekleme

aşamasında belki Tahsin senin söylemek istediğin bir şey.

Yani şeyi söyleyeyim mi abla yani aklıma sizin sorduğunuz bir

kaç şey benim bildiğim kadarıyla en azından şimdi bu 2 haftada

bir infiizyon şeklinde veriliyor tedaviler.

Yani 2 haftada bir damardan verilen tedaviler bunlar.

Eee bu tedaviler için örneğin hani bizim hastanede planlanan

şey hastaların günlük olarak ııı oraya kabul edilmesi ve hani

nasıl onkoloji hastaları ya da başka işte romatolojik hastalar

hani günlük olarak tedavilerini alıyorsa o şekilde hani

tedavilerini almaları planlanıyor.

Ama hani bu sizin bahsettiğimiz o aria ile ilgili hani o ııı

ameliyatla ilgili beyinde görülen eee görüntüleme

değişiklikleri vesaire. Onun dışında kanamayla ilgili

özellikle bu donanım denilen ilaçta ciddi şey gerekiyor.

Takip gerekiyor neredeyse hani ikinci, üçüncü, dördüncü ve

yedinci infüzyonda yanlış hatırlamıyorsam.

Olarak mr'la kontrol etmek gerekiyor.

Yoksa hani yan etki riskinin artmış olduğu saptanmış.

O yüzden onu düzenli yapmak gerekiyor.

Sadece tedavinin maliyeti değil aslında hani ilacın kutu

maliyeti değil. Burada hani ekstradan ortaya

çıkan örneğin MR çekiyorsunuz m r'ın ücreti ya da ne bileyim

orada bir insan gücü kullanıyorsunuz.

O insan gücünün maliyeti derken hani neredeyse hani yılda bir

100.000 euroya yakın bir şeyden bahsediliyor.

Tedavi masrafından falan bahsediliyor.

Hani avrupa'da da bu. Şeyi leanemb aslında hani bu

yılın başında şeyden onay aldı. Avrupa ilaç birliğinden ilaç

ajansından onay aldı, ilk başvurusu aslında reddedilmişti.

Reddedildikten sonra onay aldı, ilaç için baş şeyi onayı.

O başvurudan sonra onay alma süreci biraz şey oldu.

Yani komik oldu açıkçası. Hani kamuoyuna yansıyan bir

durum da oldu açıkçası bu. Çünkü başvuruyu şey diye

reddettiler yetersiz. Güvenlik artı işte şey de yok.

Hani elimizde yeterince hani bu ilacın etkili olduğuna dair bir

veri de yok diye reddettiler ama daha sonra bir şirket bir b ı

falan bastırdı. Bir ay bastırınca tekrar şey

aldı. Hani güvenlik onayını da aldı

şeyini de aldı yani. Veri sahibi mi oldular?

Yani verim sahibim oldukları birileri para sahibim oldu

bilemiyorum hani. O artık yapan kişilerin şeyi

ama. Dikkat edin ilk biliyorsun

aduka'nın baba FDA şart'la onay vermişti 2.021 başında.

Ay ya da 2.020 2.021 şartla onay verdi.

Çok büyük kıyamet koptu, herkes birbirine girdi.

Aduk hanım onay aldığında ado hel adıyla verdiler piyasaya.

Yani bu ilacın çok ciddi yan etkileri var, etkinliği

gösterilmemiş veri yok. Niye veriyorsunuz orada?

Bence açık davrandı FDA dediler ki hani çalışmaların bir şekilde

yürümesi gerekiyor. Çünkü artık onlarca yüzlerce

molekül giriyor. Her sene yeni çalışmalara faz

bir faz 2 faz üçünden bunların hepsi bir şekilde ya etkisiz

çıkıyor ya toksiste nedeniyle. Hani fazutça ulaşamıyor, faz

ikide kalıyor ya da daha ötesine ulaşamıyor.

Biz bir şey vermek zorundayız dediler.

Firmalara yani artık bir şey vermek zorundayız ki.

Hani buna devam edebilsinler. Eee bu çalışma çünkü korkunç

yatırımlar gerekiyor bu çalışmalar.

Eee, biraz onların etkisi avrupa'da daha az etkili oluyor

diyebiliyordum ama demek ki sonunda orada da etkili oldu bu

tarz baskılar. Ya bir de timuçin şey dediğine

ııı yani bu otoimmün ile ilgili kısmı bence hani sahada

görülebilecek bir şey. Hani eee ilaç şirketinin az 3

çalışmasından elde edilebilecek bir veri değil diye. 41 canlı

bir şey olmuyoruz. Yani faz dörtte çıkacağını

düşünüyorum. Ben bazı şeylerin yan etkileri

şey konusunda örneğin hani onkolojide çok fazla bu

monakoleonel antikorlar kullanılıyor.

Ve ciddi şekilde şeye yol açıyor.

Yani hani karikatürler. Onun dışında hani seröz

organlarında ya bir sürü şeye neden olabiliyor.

Oto ömür reaksiyon neden olabiliyor.

Hani o açıdan bence şeyi beklemekte fayda var.

Fazla örtü beklemekte fayda var diye düşünüyorum.

Ben. Peki yoksa bu ilaçlar yani ben

en son bope'nin ab'ta filan kalmıştım, ondan bu yana

herhâlde çok mu genişti, nasıl? Sayıca şey olarak.

Yeğendim. Abla ben müzik mi cevap vereyim?

Siz söylemek. Istersiniz sonra menekliyim

şöyle hayır hani. Bunlar farklı evrelerde farklı

safhalarda etki eden ilaçlar. Adukanım da donanım öyle kanep

da biraz daha ileri şeyinde yani ameloid plak oluşumunu daha

ileri safhalarında etki edenler çok erken safhada etki eden

antikorlar muhtemelen fizyolojik süreçleri de bozdukları için

ciddi yan etkileri yol açtılar. Deli kanseri arttı mesela bir

kısım da bu basitli bitirlerinde delik kanserleri arttı.

Orada ondan dolayı durdu çalışmalar.

Ama bu 3 tane ilaç yani bir şekilde öfkeli ya da ema onayı

olan alan bu 3 tane ilaç daha ileride safhalarda oldukları

için daha ileri ameloid planın daha ileri safhalarında etki

etki ettikleri için fizyolojik süreçleri o kadar

bozmadıklarından bir parça daha güvenliler diyebiliyorum

tahsincim. Hesabında herhâlde hani

kaybettiğimize göre kazanacağımız daha fazla diye

düşünmeye yol açıyor. Evet.

Bu ilaçlar hani özlem ablanın dediği gibi şeydi.

Hani erken deman sevrilerinde erken alzheimerlerinde

kullanılıyor ama benim bildiğim en azından hani bizim ekipten

takip ettiğim kadarıyla. Bu ııı bazı şeyler var.

Yeni geliştirdiklerin monokloronel antikorlar var.

Onlar ya da enzi menütürleri de var.

Yanlış hatırlamıyorsam onlardan bazılarını böyle hafif bilişsel

bozukluğu olan ama amiloid patolojisi olduğu saptanan

hastalara hani alzheimer tanısın tam olarak koyamadıkları

hastalara da şu an hani faz 2 olarak falan kullanıyorlar diye

biliyorum ama hani ne aşamadılar?

Emin değilim. Şey, patolojik kaskadı

kastettim, Tahsin. Tuz.

Erken yani hastalara çok erken evrede vermeye çalışıyor.

Hatta artık tek klinik evrede verilmeye.

Çalışıyor, onu bende demeye çalıştığım.

Hiçbirinin öyle psikolojik belirti yok.

Testlerde bozma yok ama benim kastettiğim mekanizma da daha

geç etki eden hani hepimizde olan ameloid prekur, protein

var, ameloid, procül, protein hepimizin beyninde var ve bir

işlevi var. Ama bir şey oluyor ve bir

kısmımızda onun yıkılma mekanizması bozuluyor.

Sağlıklı bir kişiysek. Ameloid normal bir şekilde

yıkılıp beyinden atılıyor. Eğer biz o patolojiye sahipsek

ameloid normal bir şekilde yıkılmıyor, farklı bir yerinden

kesildiği için çöztor olmayan bir forma oluşuyor.

Amiloidbeta dediğimiz şey bu madde bu olmaması gereken bir

forma evriliyor. Beynimizde ve çözülmediği için

atılamadığı için kan beyin bariyerine de geçip bir şekilde

yok edilemediği için üst üste üst üste senin dediğin o kas

kattı işte prototipliğe kadar oluşuyor.

Bu bu mekanizmanın işte daha monofireli evresinde mi etki

ediyor? Rotobeli evresinde mi etki

ediyor? Plak oluştuktan sonra mı etki

ediyor? Antikorlar bu monoklonal

antikorların her biri o patolojik sürecin farklı bir

evresinde etki ediyorlar. Ne kadar erkense o kadar çok

fizyolojik süreçleri bozma ihtimalleri var.

Yani genel bir bilgim hani bu? Dolayısıyla şu anda piyasaya

çıkanlar nispeten daha ileri evrelerde etki edenler.

Peki gen mü çevre mi yine de? Soru çok zor yerden geldi.

Ali binyum tencerelerle işimiz yok herhalde çok söylendi

yıllarca da. Çok söylendi sanırım her ikisi

de demek gerekir ama. Zaman içerisinde o daha açıklığa

kavuşacak diye düşünüyorum. Ben hani sadece çevre demek zor

çünkü çok eski tarihlerde deman soğuk.

Zaten tabi ki gen ve çevre diye keşke ikiye ayrılıyor olsa da o

da çok kolay olurdu. Hayat öyle bir şey yok tabii ki

yani. Değil, şarkıyla bildiriyoruz

değil. Mi?

Çevrede yeni değiştiriyor gende çevreyi değiştiriyor filan filan

onlar ayrı konular da ama hani bugüne kadar ki bilgi birikimi

en azından birinin daha ağır bastığını ya da öncelikle

tektiği çektiğini düşündürmüyor hala.

Hala çok net söyleyemiyoruz. Böyle erken başlangıçta

alzaymırlarda falan, bazen genetik şeyler saptanabiliyor

sanırım ama bunun dışında direkt olarak şeyden çok bahsediliyor.

Hani biz asistanken de konuşuluyor, apoi den

bahsediliyor apoe diye bir gen var.

Risk aleleli olarak kabul edilen bazı şeyler var, durumlar var.

Hani o durumda arttığını, hani alzheimer hasta riskinin

artırına dair şeyler vardı. Şimdi o şeyde de var.

Örneğin. Hani bu yeni tedavilerin

kullanımında da hani bazı şeyler mutasyonlar ya da aleviler şey

kabul edilmiyor. Hani tedaviye kabul edilmiyor

örneğin. Cevabı tahmin ettiği için

cevaptan. Öte yan etkiyi tahmin ettiği

için aslında kanama riskini tahmin ediyor.

Örneğin apo e 44 yanlış hatırlamıyorsam olarak 4 dörtte

sahip olan kişilerde kanama riski çok artıyor.

O yüzden o onlar tedaviye kabul edilmiyor diye biliyorum

örneğin. Ve bu da bir şeydir.

Abla ben şeyi sorayım size ben bu tedavilerden bahsetmişken

aklıma gelen hani bir gözlemim yani bana gelen hastaların bir

kısmı burada. Örneğin şeyden, örneğin ben hani

demas için tane görüşmeleri yapıyorum ve en sonunda işte

sonuçları çıkınca da tekrar hani o tanı tanı görüşmesi dışında

bütün sonuçlarla beraber hani bir öneri veriyorum ya da işte

tanıyı söylüyorum vesaire. Hastaların bir kısmı bana burada

şey diyor. Örneğin bu yeni çıkan ilacı

alabilecek miyim diye bana soruyorlar.

Örneğin haberlerde görmüşler ve gördükleri şekliyle hani bana

direk gelip sorabiliyorlar ya da örneğin atıyorum.

Ekstrem olarak bir kere bir hasta bana geldi.

Yani böyle hani çok yüksek. Böyle doktora seviyesinde filan

bir eğitim yok. Yani böyle 2 yıllık okul okumuş

diyebileceğim bir kadındı. Bak bana şey demişti örneğin.

Böyle unutkanlığı var. Ama tam olarak alzheimer tanısı

koyamadığımız bir hastaydı. Bana şey demişti bu.

Şeyde işte diyorlar ki lityum şeyi engelliyormuş.

Alzheimer hastalığını engelliyormuş diye.

Daha sonrasında hasta gittikten sonra baktım gerçekten böyle

jamata mı newcırdım, nerede hani Temmuz 2.020 beşte böyle bir

makale yayınlamış gerçekten. Hani ben hastadan öğrendim bunu

eee yani sağlık oku okuryazarlığı konusunda hani

özellikle yaşlılar konusunda. Burada hani daha değişik profil?

Gördüm hani sizin oradaki gözleminiz ne onu soracağım.

Hani türkiye'de nasıl bir şey var sizce?

Evet lityum herhalde 20 yıldır falan alzheimer iyi geliyor.

Düğünden biri mola ediyorum. Yani tüm galiba mucizevi olduğu

gibi hala tam ne işe yaradığı da nasıl açıklayacağımızı da şimdi

timuçin daha iyi anlatacaktır. Ama krozafin gibi.

Lityum da mucizevi olup tam olarak nasıl işe yaradığını

anlayamadığımız şeylerden biri ne dersin timuçin?

E yani şöyle bir yandan evet, hayır.

Bir kere çaresizlikle kullanılan ilaçlar ya bunlar hani eğer şeye

kullanıyoruz, 10'a çıkart da kullanalım.

Bir bu ikincisi yani fare çalışması yaptığınızda işte

aminoid plak birikimiyle ilgili bir şey elde ettiğinizde

bulduklarınızı alıp insanla ilgili kliniğe yansıtmak hiç

kolay bir iş değil. John kate de farelerle

çalışarak. Buldor içimi ama sonuç olarak

hani farelerde bir bippolar bozukluk oluşturamazsınız.

Var mı? Modeller eskiden de vardı o

bayinle filan ama yani olduğu kadar işte.

Bir ama önemli tarafının şu olduğunu zannediyorum.

Necation'la ilgili siz bugün. Rastgele google'a şeyde yazın

mesela live alzheimer diye yazın.

Acaba leque eksikliği alzheimer'la ilişkili midir?

Gibi Türkçe değil ingilizce yani leq'de fishons'i diye büyük

ihtimalle şeyler bulursunuz. Başlıklar bulabilirsiniz.

Çünkü litium evrende en. Çok bulunan miktar olarak

element olduğu için sanılıyor. Kelim bizde de böyle bir şey ve

onun eksikliği bir hastalığa yol açıyor.

Bu da tabi kulağa çok hoş geliyor ve buradan yola çıkarak

işte bütün virüse karşı düzelecek.

Neticelere de bir element, sodyum gibi bir şey.

Gibi bir kestirme bağlantıyla yani yani sağlık okur yazarlığı

kısmı maalesef Google sert ya da işte şeyle sınırlı olunca

kulaktan duyma bilgilerle. Sınırlı olunca ortaya çıkan da

bu oluyor. Pek okur yazarlık gibi olmuyor

yani o. Onun yani şöyle google'a kötü

sorular girildikçe, onlarla karşılaşma ihtimalimiz artıyor

değil mi? Çok haklısın, çok haklısın.

Anahtar kelimeler onlar haline geliyor ve tabii ki onlarla başa

karşı karşıya kalıyoruz. Başa çıkması zor bir şey oluyor,

haklısın. Dolayısıyla lidyum'un etki

mekanizmasının alzheimer uzaktan yakından bir alakası olduğunu

ben. De sanmıyorum.

O anlamda çünkü aslında öyle bakarsanız ALS de iyi geldiğiyle

ilgili yayınlar var değil mi bir yandan?

Da sporlarsanız her şey her şeyle bağlantılı zaten ne bir

şekilde bir bağlantı çıkartabiliyorsunuz ama hiçbir

klinik kanıtı yok. Tabi bu sağlık okur yazarlığı

kısmı çok hoş, çok hoş bir soru Tahsin teşekkür ederim.

Şöyle, bizde sağlık okur yazarlığı, yani ben bazı

hakikaten eksi seviyelerde olduğunu düşünüyorum.

Şöyle bir şey çok görüyorum. Yakınları işte 2 çocuğu eşi,

bazen 3 çocuğu eşi hani bir hastayı getiriyorlar bana şöyle

bir şey ya. Çok sık gördüğüm için bunu

söyleme ihtiyacı duyuyorum. Hani.

Bu kişiyi alın. Bana yeni bir anne verin.

Yani o seviyede bir sağlık okuryazarlığından bahsedebilirim

ya da bu babamızı alın. Başka bir şey verin bize.

Şimdi nedir burada kastettikleri?

Hani bir baba var. Bir anne var demen solmuş.

Demel s olunca tabii pek çok demas sadece bilişsel sorunlarla

giden bir hastalık değil. Keşke öyle olsa bilişsel

sorunların çok daha ötesinde çok ciddi davranışsal ve psikiyatrik

sorunlarla giden tablolar bunlar elbette ki.

Demansı olunca bazısı tabii işte intibizyon bozuluyor.

Disinibisiyon ortaya çıkıyor. Kişiden beklemediğiniz

davranışlar çıkabiliyor ya da bazı olumsuz özellikleri çok

daha belirgin ortaya çıkmaya başlıyor.

Kişinin hani işte huysuz yani daha böyle tıbbi terimler

kullanmayalım. Huysuz bir adam devam sununca

inanılmaz huysuz bir insana dönüşüyor.

Fakat beklenti şöyle oluyor, yani bir ilaç verin, hani o eski

babamız da olmasın yani burada da biraz şey gibi işte zeki

çevik bir ahlakla birine dönüştürün.

Hani bizim babamızı. Mazur gören tamirlerimi.

Ben bununla çok uğraştığımı fark ediyorum.

Yani neyi düzeltip, neyi düzeltemeyeceğimi çok uzun uzun

anlatıyorum. Hasta yakınlarına bu hastalığın

nasıl bir şey olduğunu anlatmaya çalışıyorum.

Şimdi 20 yıl önce amerika'da çalışırken öyle bir kıyaslamadan

dolayı bunu çok rahat söyleyebiliyorum.

Amerika'da da ben birebir hasta gördüm.

Hasta takibi yaptım. Her türlü sorumluluğu üstlendim.

İptal. Böyle gelmiyordu hiç insanlar 20

sene öncesinden bahsediyorum. Bu şekilde gelmiyorlar yani

demans. Tanısı var biliyorlar ya da

demans olabileceğini düşünüyorlar.

Sizin neyi ne kadar düzeltebilecekleriyle ilgili bir

fikirleri vardı. Yani hiç böyle bize yeni bir

anne verin. Bize yeni bir baba verin bunu

alın. Bunun işte 30 versiyonunu verin.

Böyle bir şeyle hakikaten karşılaşmıyordum.

Bu bizde çok var maalesef. Yani doktor bir hap verecek onu

içince birdenbire değişik bir hiç olmayan bir babaya hiç

olmayan bir anneye sahip olacağız maalesef yani.

O yüzden ben bunu çok anlatıyorum.

Hani de mas geri dönüşebilir bir şey değil.

Ilaçlarla bir miktar durdururuz. Ilaçlarla bir miktar kontrol

ederiz ama hep çok hassas bir dengede yürümemiz gerekiyor.

Verdiğimiz şeylerin bir etkileri var.

Bir de yan etkileri var. Bazı şeyleri düzeltiriz.

Bazı şeyleri düzeltemeyiz. Bazen çok daha somut söylüyorum

iştahını arttırabilirim. Uykusunu düzeltebilirim.

Çok hırçınlaşmasını engelleyebilirim.

Ama ne bileyim, hani gençliğinden beri gelen bir tık.

Kişilik özellikleri var zaten hep çok negatif bir insanmış.

Zaten kolay kolay hiçbir şey beğenmeyen ya da çok talepkar

hep bana diyen bir insanmış. Hani bunlar çok değişmeyecek

diyorum. Burada küçük bir müzik molası

verelim. Bugünkü müzik parçası olarak

haran odadan stil life dinleyeceğiz.

Daha sonrasında tekrar birlikteyiz.

Müzik arasından sonra tekrar birlikteyiz.

Eee, konuşmaya devam edebiliriz. Özlem bir şey sorabilir miyim?

Tam burda aklıma geldi. Burda sağlık okur yazarlığından

daha öte. Kültürel etmenler ve aile

dinamiğiyle ilgili şeyler de etkili değil midir?

Yani yıllarca mesela çok dis fonksiyonel bir aile.

Oldu ise. Iıı, oradaki demans olmuş

kişiyle ilgili yaşantılar beklentileri çok değiştiriyor da

olabilir. Yani burada öznel yaşantılara

da. Çok önem vermek gerekiyor.

Kültüre de zannediyorum. Çok doğru yani tam ben onu nasıl

ifade edeceğimi düşünürken cem abi çok sağ olun, beni

kurtardınız. Hakikaten kültürel etmenler de

çok önemli ama o beklenti çok ilginç.

Bence o şeyle de ya bu da tabi kültürel bir şey ama sağlık okur

yazarlığıyla da çok bağlantılı. Hani o.

Önce Allah, sonra siz kültürü de var ya bizde yani bir doktoru

öyle bir neredeyse hani tanrı mertebesine koyma.

Bir kimdi bir arkadaşım ya da bizim hatta siyaset

standlarımızdan bir tanesi. Çok tatlı bir şey söyledi bana

abla dedi. Ben böyle demansa hastaları

geldiğinde benden böyle inanılmaz şeyler istediklerinde

ama siz beni allah'a şirket koşuyorsunuz diyorum dedi.

Hani ben bunları yapamam neyi bulunur?

Efendim. Iyi bulmuş, iyi bulmuş, evet.

Evet çok çok çok hoş hakikaten bence de hani bunları benden

beklemeyin bunları bunları yapamam.

Gerçekten ikisinin çok kesiştiği noktalar bunlar.

Sizi tanrı yerine koyup sihirli bir değnekle her şeyi değiştirme

beklentisi. Bu sadece yaşlı hastalara özgü

değil, belki çok yenilemesi çok genç nesil biraz daha daha bir

psikolojik zihnilikle geliyor. Onlarda biraz fazla kirlenmiş

bir zihinle gelebiliyorlar. Tabii gördüğüm kadarıyla ama.

Ama halen şu anda yaşlı diyebileceğimiz koortuyor

onların yakınlarında. Maalesef bazen hani hiç eğitim

düzeylerinden beklemeyeceğiniz kadar bu tarz böyle bir sihirli

değnek beklentisiyle gelenler çıkabiliyor.

Tabii öfkenin sebebi de zaten o oluyor.

Yani sen bunu yapabilecek kapasitede olup yapmadığına göre

sen yapmadığın için. Düzelmiyor durum diye düşünerek

sağlık personeli direk öfkenin şiddetin çok kolay hedef haline

geliyor. Her gün duyduğumuz hikayeler

tabi bir yandan da. Deminki gibi lityum canım ne

ilgisi var? Bakın filan dediğinizde aslında

hani sen bu işi biliyorsun lütum da kullanıyorsun?

Özellikle kullanmıyorsun. Babamızda gibi bir şey ya da

annemizde gibi bir yere doğru kolayca gidebiliyor.

Konu bu arada demin şeyi söylemiyor, unuttum.

O natürdeki çalışmayla ilgili o yayınlandığı zaman.

Bu böyle bir hani ilaç araştırması olup tedavi bazda

bir çalışma değil zaten. Yani alzheimer da ne değişti

diye bakıp ararlarken o 2.000 işte çeşitli elektronikleri ya

da metalleri tararken buldukları şeylikun görece ha.

Bu arada vücut vücutta zaten var olan ve ölçülmesi çok güç olan

endojenli azaldığı ya da görece az olduğunun fark edip.

Ya burada acaba glikojen sentezkinaz üstünden bir ameloid

proteinlerinin birikimi ile ilgili bir mekanizma mı

etkiliyordur? Sorusuna aradıkları bir cevap

ama tabi bunu. Böyle parlatarak sununca hani

lityum eksikliği deyince zaten ne kuyum eksikliği diye bir

şeyindir. Durumun olduğunu düşününce

insanlar aha işte, bu da buymuş. Demek ki lüt verirsek

düzelecekmişe kadar giden bir bir ariston mantığıyla buraya

kadar geliyor işten. Bu da tabi şimdi onu oraya

bağlayacağım tekrar. Yani sen biliyorsun aslında bak

çok önemli bir dergide yayınlanmış.

Üstelik biraz sağlık okur yazile varsa.

Adını bilmeyen yok artık çok çok önü yayınlanmış, çok önem

veririm. Bakkal varsa onlar rağmen

yapmıyorsun ya da yok canım deyip kibirinden bunu görmezden

geliyorsuna kadar gidebiliyor konu aslında.

Ondan daha kötüsü aslında alanda sahada çalışan bir kısım

profesyonel bir kısmı daha hani tıp dışı insanlar tarafından da

maalesef çok suistimal ediliyor. Benim hem de şeyi de çok yani

eğitim düzeyi çok yüksek hastalarımdan duyduğum şeyler

işte bazı kişilere danışmaya gidiyorlar işte diyorlar ki size

biz bir takviye vereceğiz demansa çok iyi geliyor.

Çok iyi paralar işte haftada bir ne bileyim, 15 günde bir ayda

bir hani kişinin meşrebine göre aslında çağrılıyor işte orada ıv

bir serum veriliyor, içinde işte biraz vitamin var.

Biraz manevrimler, biraz bir şey var.

Aşk bazı hastalıklarda da işte biraz yeri olabiliyor.

Birkaç hastan sordu bana bunu. Bir tanesiyle olan diyaloğumu

hiç unutmuyorum dedim ki yani hani bakmıştım da merak edip

duyduğum için de bakmıştım. Hani bu başka bazı bunlarda

kullanabilir ama demez ta yeri yok.

Hani ben araştırdım baktım böyle ama bizim doktorumuz.

Hani bunu yapıyor ve biz gittik, çok iyi geldi anneme dedi.

Yeni dems tanısı konmuş bir kadın anneyi ben tanıyorum niye

iyi geldiğini de biliyorum. Ben de dayanamayıp şöyle bir şey

dedim vallahi, yani 15 günde bir ben gitsem, 23 saat bir klinikt

hemşireler etrafında pervane olsa bana serum verseler canım.

Bugün de tırnakların çok güzel olmuş saçlarını da ne hoş

yaptırmışsın ay işte ne bileyim şeklibe teyzeciğim hani

atıyorum. Bana da çok iyi gelir dedim.

Daha beni aramadılar. Bir bir alman profesör şey

derdi. Plasebo'nun etkisini

küçümsemeyin. O etki sizin etkinizdir.

Belde gerçekten ekimin ya da sağlık personelinin etkisi

aslında plasebonun etkisi çoğu zaman yoksa brama laik yada

aşağıgan da ya da bilmem neyse kava kava ne kadar etkilidir

bilmiyorum ama. Bizim şeyi hatırlıyorum.

Pardon özlemciğim. Yo rica ederim lütfen ay aslında

sadece kulesin o da değil timuçınar bu uyaran veriliyor.

O kadın evinden çıktı. Evet evet, oradan zaten sana

psikoterapiyi soracağım hemen ama cem bir şey diyecek galiba

onu. Bizim şeyi hatırlıyor musun

diyecektim. Timuçin'le ben çok fazla faz 3

araştırma yaptık. Bir de araştırma hastalarının.

Diğer hastalardan farkı gibi bir kavram var.

Tabii araştırma hastaları zaten çok özen gösterdiğim ve sık

gördüğün kişiler olduğu için genel popülasyonu

yansıtmıyorlar. Aslında bakarsan şimdi faz 3

araştırma yapmayan kişiler olarak artık rahat rahat, bunu

konuşur hale geldik. Bu da yaşlanmanın mı diyelim yaş

almak? Mı diyelim, hoş değil yaş almak

yaşlanmanın rahatlığı. Ne dersin?

Evet tabii tabii yani hiç bir hasta seni direktör yamazken o

arar. Sen onu gelmediği zaman evinden

arar sorarsın nasılsın diye hem. De geldiğinde daha uzun

görürsün. Evet her gelişinde uygulamak

mecburiyetinde olduğun yüzlerce soruyu yan etki formunu

vesaireyi verirsin, onunla zaman geçirirsin filan gibi şeyler

tabi insana iyi gelen şeyler doğal olarak.

Yani ara değişkenler psikiyatri çok.

Koordinatör bir dizi faz 3 araştırma verdi.

Kurtaran şey şu olurdu, plasebo grubuna da aynı şekilde

davranıyorsun ilaç. Grubu.

Eğer çift köre araştırma yapıyorsan salgın.

Evet yani kazara ilaç yan etkileri ya da başka bir nedenle

en azından kafanın içinde kodu kırarak yaklaşmıyorsan sonuç

olarak eşit davranıyorsun iyi tarafı o ama haklısın işte onlar

dikensiz gül bahçesi en başında da hep.

Söylediğimiz dikensiz gül bari evet.

Ben bu noktada sana tabi sen sahikocuyla vesaire de

uğraştığım için tam da onu soracağım yani.

Psikoterapi için ne düşünüyorsun?

Yaşlı hastalarla ilgili özlem. Orada çok ön yargı var.

Hani direkt böyle klinikte doğru doğrudan doğruya güney

pratiğinizde de görüyorsunuz. Eskiden daha çok yapardım.

Ben işte birlikte çalıştığınız psikoloğumuza giderdim.

Şöyle şöyle bir hasta var, kaç yaşında?

Özal şöyle ya, özlem abla hani açıkça söyleyemezler ama hani

çok. Hani çok prognoz iyi değil gibi

düşünülür, gelebilecek mi diye düşünülür.

Daha iyi niyetli bir şekilde gene bu sadece bize özgü de

değil, genel olarak böyle bir bakış var.

Yaşlı da psikoterapi. Dünyada da yani.

Dünyada da öyle yani yaşlı da psikolog terapi ne olacak?

Hiç öyle değil. Kişi kendisi istekli ise o kadar

kıymetli bir şey ki çok kıymetli yani kişi kendi istiyor geliyor.

Önce ölüm dö şeyi de dahil hatta?

Ölüm döşeği de dahil. Yani bu bu kadar kıymetli bir

şey ki hiç hiç yaşla ilgili bir şey değil.

Psikoterapi gerçekten tamamen sizin isteğiniz bakışınız,

kendinizi tanımakla ilgili istekliliğinizle ilişkili bir

şey. Benim 10 sene boyunca izlediğim

bir bir hastam oldu. Yani işte nörolog arkadaşımla

işte dahiliyece arkadaşımla falan da beraber izlediğimiz çok

hoş bir beyefendiydi. Diğer arkadaşlarım hiç

sevmezlerdi bu beyefendiyi yani geleceği zaman bana devamında

bir takım işte telefonlar özlem yine mi gönderdin falan

şeklinde. Ilk başlarda ben de biraz

çekinceydim, çünkü çok namlı bir.

Psikiyatristten yıllarca terapi görmüş, terapi almış, kendi

deyimiyle bir bey bana başladığında 75 yaşındaydı vefat

ettiğinde 85 yaşındaydı. Gerçekten hani vefatından en son

bir buçuk 2 ay önce falan gördüm.

Ben ilk bir sene boyunca bana devamlı isim vermeyeyim ama işte

ayşe hanım bana şöyle söylerdi, ayşe hanım bana böyle söylerdi.

Hiç ayşe hanım bana sizin dediğiniz gibi şeyler

söylemezdi. Öyle öyle çok öfkelenir

seanslarda hani hep çok kibardır.

Özlem hanım falan der ama o seansta bir öfkeli gelir.

Bak güzelim diye başlardı. Bak güzelim o işler öyle değil

şeklinde bir şey. Ben bir süre sonra çok sevdim bu

hastayı. Yani hakikaten çok düzenli

geldi. Çok istekli geldi.

Efendim. Neden sevdin?

Ve çok içten buldum bir şekilde. Bir bipolar de vardı.

O bak güzelimle rastla hafif bi hipomanik olduğu dönemlerdi

ortaya çıkıyor. Ve bana çok tutundu bu hasta

yani. Beni hiç bırakmadı.

Senden anlamışsın aslında galiba.

Anladım yani anladım. Yardım edemediğimde yardım

edemiyorum ben size dedim. Çok açık davrandım.

Zaman zaman eşini gördüm, karısını gördüm.

Çok kendi aralarında da çok ciddi sorunları olan bir çiftti.

Eşi ölmeden bir ne kadardı işte. 23 sene önce bana geldiğinde çok

ciddi değişimler var dedi. Ahmet bey diyelim Ahmet bey de

çok ciddi değişimler var, özlem hanım dedi.

Yani bana karşı daha yumuşak etrafa karşı daha yumuşak ama

asıl öldükten sonra kaybettikten sonra geldi ve bana dedi ki ben

size çok minnettarım. Benim eşim bu dünyada başka bir

insan olarak gitti. Sizin sayen o kadar hoş bir andı

ki o yani benim kibirliği kimseyle konuşmayan, güvensiz

kocam gitti. Kendini çok rahat ortaya koyan

bir insandı. Yıllarca psikiyatriste gittiğini

saklayan adam, her yerde işte kulüplerde gittiği kulüplerde,

derneklerde sizden bahsettiği benim psikiyatristim dedi.

Benim ilaçlarım dedi. Taksicilerle evimizin oradaki

taksicilerle ahbap oldu, onların çocuklarına yardım etti.

Yani bunları hayatının son birkaç sene zinde yaptı dedi.

Daha önceden hiç yapmadığı şeyler ve benimle barışarak

gitti dedi. Yani çok mutlu olmuştum.

Ben bunları duyduğumda. 70 beşten 80 beşe değişebiliyormuş

insan onu gördüm. Birbirinize iyi gelmişsiniz

gerçekten. Çok çok kanatta çok iyi.

Çok enteresan, birbirinize iyi gelmişsiniz.

O kadar önemli bir şey ki. Karşılıklılık psikoterapi de ve

yani bir tür asimetrinin tam olarak mutlak bir şekilde mevcut

olmaması. Aşkın celladın ilk hikayesine

bakın mesela dimi. Orada böyle bir şey vardır.

Çok geç yaşta başlayan biri, ikincisi de kovut'un hiçbir

zaman yaş sınırı yoktur. Ben her zaman alır.

Ve her yaşta kişiyle, sert psikolojisiyle psikoterapi devam

eder. Yani Yalova ve kovuta bakın bir

de özlem Erden akiye bakın. Iıı her yaşta psikoterapi

başlar. Yani diğerlerinin muhtemelen

onun gelişinden haz etmiyor olmaları da işte evet,

zihinlerinde ve gönüllerinde yer açmamayla alakalı olsa gerek bir

biçimde yani günlük hayatın zorlukları işte.

Maruz kaldığımız hasta tedavi etme prosedürleri vesaire şu bu

filan birçok sebebi vardır. Kuşkusuz sağlık personelinde ama

muhtemelen onunla alakalı. Aslında şöyle tabii onu sanırım

öylece kabul edemediler. Hani kibirlistan bakan işte

zengin belli bir gücü olan bir adam.

Bana da ilk başlarda çok böyle davrandı.

O kibrit çok ön plandaydı. Hani kibrit sıyırdığınızda bunu

isteninize alınmadığınızda aslında çok ilerliyorsunuz.

Hani hani neydi o tabirinin adı cem abi.

Size netmek mi acaba? Hem konteyn etmek doğru hem de

onun hastanın oyununa gelmemek o anlama gelen bir tabir.

Onun oyununa düşmemek ya da. Oyununu bozmak derdi engin bey

mesela. Evet, onun oyununu bozmak orada

başka bir dans, başka bir oyun, kendi oyununuzu kurmak.

Çok bilerek yapmadım ben bunları.

Ama hani hiç Müslim almadım o kibri?

Tamam tamam, böyle giderdim arkadaşsınız size kendi oyunuyla

gelir. O oyunu oynarsanız kaybedersiniz

derdi tam. Geçen haftalarda nar sizin

vesilesiyle konuştuğumuz şey aslında o kibirli görüntü.

Cem çok güzel söylemişti. Utanç ve aslında korkunun

ifadesi olabiliyor. Kimi zaman ve işte onu

göremezsen zaten süreci de göremiyorsun ve yönetemiyorsun.

Iyi ki senle karşılaşmış. Hep ama ben de iyi ki onunla

karşılaştım ben. Tabii evet.

Bu gerçekten. Bana o kadar çok şey öğretti ki

utanç gitti, korkusu gitti. Her yerde psikiyatrik

hastalığından söz edebilmeye başladı.

Yani bunu görmek benim için de çok kıymetli bir deneyimdi.

Yani gerçekten çok minnettarım hastamı.

Eline sağlık. Nur içinde yatsın.

Öyle öyle öyle evet. Çok güzel sohbet oldu ya?

Bence de. Gerçekten hani?

Özlem çok çok. Teşekkür özlem doyamadık seninle

konuşmaya ne yapacağız başka bir konuda.

Inşallah. Ya da temasların suyunu sıkalım.

Benim açımdan çok keyifli bir sohbetti.

Herkese çok teşekkür ederim. Benim de çok fazla konuştuğum

bölüm oldu. Bu bölümün sonunda bir ressam ve

resimden bahsedeceğim ve konuya uygun ve temayı uygun olmasına

istedim. O yüzden bu tabloları seçtim

diyeyim. Daha doğrusu bir tablo seçmedim.

Ben bugün size. Aslında bilim otel mole'nin

alzheimer tablolarından bahsedeceğim.

Önce bu villiam uter moleden bahsedeyim.

Kendisi 1.933 Amerika doğumlu Amerika Birleşik Devletleri

hayatının büyük bölümünü ingiltere'de geçirmiş.

Uzun yıllar akademik bir entelektüel çevre ile ilişkili

işler yapmış. 95 yılında 1.995 yılında alzheimer tanısı almış.

95 yılında alzheimer tanısı aldıktan sonra bilinçli olarak

sürekli olarak otoprelerini çizmiş otoportilerindeki

değişimi bize göstermiş aslında çok güzel eserler şu açıdan

güzel eserler onu söyleyeyim, size ilk paylaşacağım.

Eser 1.967 yılında yaptığı bir otoportre oradaki resmin

çizgilerine vesaire dikkat ederseniz çok düzgün olduğunu

görebilirsiniz. 95 yılında. Erken evresi alzheimer erken

evresi 95 97 gibi görünüyor şeye göre yazarlara göre yüzü hala

atanabiliyor. Orantı bozulmaya başlıyor.

Gözlerde donuk var ve mekan algısı da biraz belirsiz gibi

görünüyor. Tablolarda iç görüsü hala var

gibi görünüyor. 1.980 98 2.000 yılları arasında 10.

Alzheimerın orta evresine geçmiş gibi.

Görünüyor, 100 parçalanmaya başlıyor, bölünmeye başlıyor,

gözler farklı yönlere bakmaya başlıyor.

Ağız kayboluyor ya da belirgin sınırları belirgin belirgin

olmamaya başlıyor. Arka planda genelde boş veya

kaotik görünüyor. Yani burada aslında hani

hastanın benliğini nasıl çözülebildiğini görüyoruz.

Ileri evrelerde artık 2.000 yılından sonra resim yapma

yeteneğini de kaybetmeye başlıyor.

Güz neredeyse tamamen ortadan kayboluyor.

Çizgiler çocukça ve çok ilkel hale geliyor ve figür

kimliksizleşmeye başlıyor. Yani neredeyse kendisine hiç

benzemiyor bu. Eserler bizi aslında alzheimer

daki. O hem yazıda hem resimde hem

şekil çizme yeteneklerindeki bozulmayı çok güzel gösteriyor.

Mekansal olarak algının kaybını onun dışında ifade yoksunluğunu

100 tanıma bozukluklarını gayet net gösteriyor.

O açıdan bu tabloları bence çok değerli ve güzel tablolar.

Bunları paylaşmak istedim. Bizi dinlediğiniz için

teşekkürler. Tekrar görüşmek üzere kendinize

iyi bakın.