Yankı Yazgan ile Sohbet (II)

Herkesin merhaba diken süpür bahçesi vefat etmiyoruz

podcastinin yeni bölümünden size sesleniyoruz.

Ben doktor tasironlas bu podcast bölümünde profesör doktor,

timşin oral, profesör doktor, cemaat Başoğlu, doktor ibrahim

melak ve konuk olarak da sayın yankı Yazgan.

Bizle beraber bu. Bölümde aslında.

Baz tanlar üzerinde konuşmayı düşünüyoruz ama hani bizim esas

konuşmak istediğimiz şey değişen zamanlarda psikiyatri nasıl bir

şey diye konuşacağız. Ben sözü yan kocaya vericem

kendisi. Hani değişen zamanlarda

psikiyatrinin nasıl olduğunu sorarak başlayayım.

Belki kendisi oradan devam ettirmek ister.

Ben böyle çok şey hem değişiyor bir yandan da ama bu

konuşmalarda bazen. Hani bana hep yani aynı şey tabi

çok değişik şekillerde anlatabiliriz ama bir yandan da.

Hani ya şeye benziyor. Bu hani mesela bir konuyu

anlatıyorsun bir konuda ama bir daha anlattığında bu okullarda

bile öyle değil mi işte bu yıl anlatıyorsun.

Gelecek yıl gelenler aslında geçen yıl seni dinlemedi.

Mesela farklı bir espri bulmaya çalışıyorsun filan çocuklara

yani olur, o yanlışlıkla geçer. Yani mesela bu anlatmak konusu

çok şahsi bir şey. Yani hani iyi bir şey yapayım.

Aman ya kimsenin umurunda değil, hatırlamıyor bile.

Belki senin anlattığın lafı orada kullandığın örneği ama

aynı örneği vermiş olmayalım gibi.

Ya böyle bir şey. Yaptığını zannetmiyorum baş.

Lıyorsun, çıkıyorsun ve anlatıyorsun yani 1.000 yıldır

tanırım senin. Belki o şey sonradan üzerinde

düşününce böyle geliyordur sana yoksa olabilir.

Evet hiç hani topa gelişine vurmak diye bir şey vardı.

Eskiden öyle kullanılırdı. Hala kullanıyor mu?

Söz gençler biliyorsunuz. Var.

Ben vardı yani. Tabii topa gelişine iyi buluruz.

Filan yani hala futbolda gelişine vuruyorlar hocam.

Yani aslında bir konuşma da yani podcastlarda da bence herhalde

öyle bir şey var. Bir hasta söylememiz gereken

hani söylemesek olmazlar var. Yani bir dinleyicinin duyması

gereken gerektiğini düşündüğümüz daha doğrusu duymak isteyip

istemediğini sorma şansımız yok ama iyi kötü bir sürü dinleyici

tanımış olduğun için bir de kendin de dinleyici görüyorsan

bir o kısım var. Hani mesela otizmle ilgili

konuştuğumuzda ya da DB ile ilgili öner gelişimsel şeylerle

ilgili. Çünkü bir yandan da

anlaşılmasını istediğim bir şey yapıyorsun.

Yani söylediğim. Sadece ben söylemiş olmayacağım.

Anlaşılsın kısmı var. O da tabi bize insanın evrim

sürecini bu zihin kuramının vesaire getirdiği hediye yani

anlaşılıp anlaşılmamayı umursamıyor olmak.

Mesela büyük sanatçılar falan öyle ya.

Yazıyor okuyan okur falan diyor ama biz birazcık eğitmen,

akademisyen, kimliğimizle, öğretmen kimliğinize, daha

doğrusu onu daha basitleştireyim, daha

yalınlaştırayım. Bir öğretmen yanı var herhalde

Polat yapmakta öyle bir tür öğretmenlik gibi yani.

Olmaz olur mu? Öğretmenlik tarafı hep var yani

ben mesela dönem dörde ders anlatırken bile aynı şeyi

anlatıyorum diye Tahsin benim öğrencim olmuştur mesela dönem

dörtte aynı şeyi anlatınca biraz rahatsız olurdum.

Yani bir yılda hiçbir şey olmadı mı acaba falan?

Yani kendi dediği için kendin. Bu demek.

Bence ben öyle hissediyorum bazen.

O yüzden timuçin dediği yani doğru gelişini oynuyoruz.

Yani bir bir şey anlatmak hani vesaire zorluğundan ziyade

kendini bencilce bir şey olarak da kulağa gelmesin.

Yani kendini etkilemek de önemli.

Yani bak bu. Güzel ama orada çok önemli başka

bir şey söylüyorsunuz, ikinizde aynı şeyi anlatır mıyım kaygısı?

Onlar beni beğensinlerden kaynaklanmıyor tabii.

Değişen bir şeyi yakalamamış olabilir miyim?

Kendimi. Geliştirmemiş olabilir miyim?

Kaygıyı da. Bir de sıkabilir miyim ve iyi

öğretemiyor olabilir miyim? Gibi bir şeyden.

O da aynı şey sonuç olarak kendini.

Bir biçimde nasıl daha iyi var edersin üzerine kafa yormak bir

yandan ama bunu yaparken sadece bunu yaparak anlatsan hiçbir şey

anlatamazsın. Yani bunu iyi yapanlardan

biridir. Sen de öylesin.

Bunu dert etmeden içeride dert ettiğini bilerek anlattığında

zaten. Öyle bir sonuç çıkabiliyor.

Yeni ilgi konusu da öyle değil mi?

Yeni bilgi mesela böyle bir böyle bir tarih makale tarihi.

Fetişi mi diyelim bir çeşit bazen oluyor yani eski tarih

2.000 onlu makalelerden alıntı yaptı falan gibi hani.

Konuşuruz bu grupta. Öyle mi?

Ha bakayım? Denk gelmemiştim, ben dinledim.

Yani ya da bilmiyorum. Konuştuk dimi arkadaşlar bunu.

En. Yenisi en iyisidir gibi bir şey?

Evet. Çeşitli bölümlerde konuştuk.

Biz bunu herhalde. Lastik olan okunmadan olmaz diye

bu arada şeyi söylemek isterim. Lafı almışken ibrahim de Tahsin

de artık ders anlatıyorlar. Şimdi benim o süredir devam eden

psikopatoloji 2 yıldır ibrahim ile anlatıyoruz.

O da artık öğretmen tahsisinde yeni ders anlatmaya başladı.

Almanya'da biraz söz esinse. Ibrahim anlasın önce bu.

Kadar ne dersi veriyorsun? Cem hoca, kendi yaptığı

psikiyatristlere yaptığı bir nöropsikiyatri eğitimi vardı.

Orada birazcık bir parça genişleterek bana da yer verdi.

Bu benim için çok büyük bir olay açıkçası.

Yani onun anlattığı otizm nöro gelişimsel bozukluklar ya da bu

tıpta ki. Psikiyatrideki böyle tam olarak.

Belirlenemeyen ya da tam olarak anlaşılamayan belirtiler kısmına

bir parça şizofreni fenomenörsi ekleyerek o kısımları da

şizotipi şizofreni psikoz fenomenolojisinde bana verdi.

O kısımları da ben anlatıyorum hocam.

Zor işleri vermiş. Abi zor işleri vereceğim oldu.

Biraz rahat edelim 60 yaşımızda. Ta sen yeni başladın.

Ben daha yeni başlayacağım aslında başlamadım yani işte ya

ben burada şey gibi bir platform var.

Almanya'da yaşayan türk psikiyatristler gibi platform

var. Onlar bizim şeyi dinliyormuş.

Podcastleri dinliyormuş, bana mail attılar işte.

Daha doğrusu işte ınstagram üzerinden filan ulaştılar.

Dediler ki işte ya çoğu zaten şey hani.

Benim gibi hani uzman olarak direktif buraya gelen kişi

sayısı bayağı az hani? Genelde ııı tıp fakültesinden

mezun olduktan sonra buraya geliyorlar.

Bir de tıp fakültesinden mezun olunca buraya gelince en yüksek

iş bulma olanağınız genelde şey de oluyor.

Psikiyatri de oluyor arkadaşlar da.

O yüzden biraz şeyden yakınıyorlar işte ana

dilimizdeki şeylere, kavramlara, psikiyatrik kavramlara çok aşina

değiliz falan diye yakınıyorlar. Onlar da işte hani bize şey

yapar mısınız? Işte böyle psikopatoloji eğitimi

gibi bir şey yapar mısınız diye şey yaptılar.

Hani böyle genel temel kavramlar vesaire üzerine.

Işte onu yapıcam hocam ben de. Harika.

Şahanın yürüsün. Nasıl alınır?

Yani o temel kavramlarla ilgili konu yani biraz önceki en yeni

yayınlar. Hani şey üzerinden gidiyorsa bir

en yeni, yeni çok önemli. Hani orada tartışmıyoruz ama

temel kavramlar oluşmadan en yayınlara atladığımız zaman

hakikaten bir. Eğrilik kaçınılmaz oluyor bu

sırf tıp ya da psikiyatri vesaire için değil yani şey

basketbol oynuyorsan top sürmeyi bilmek gibi.

Yani ve türk oyuncularla ilgili türkiye'deki birçok hani

spordaki insanların en söylediği şey bu fenomen dedikleri onlar

da fandamental lafını kullanıyorlar.

Eksiklerin en büyük problem oluyor.

Mesela nba'ye giden çocuklarda bile bizden.

O. Temel aşamayı.

Oturmamışlığıyla ilgili sıkıntılar olduğunu başa

aldırak, yani çok temel becerileri daha çok yani

eğitimde uğraştıklarını söylüyorlar.

Bizim işimizde de öyle. O yüzden belki bugün konuşurken

belki insanlara çok basit gelebilir söylediğimiz şeyler.

Ama basit şeyleri konuşalım. Oradan güzel bir soru çıkıyor

mesela ne dersin merak ediyorum. Şimdi çok temel olanları

fandementile dediklerinin oturmamış olduğu kişiler

gidebiliyorlarsa nba neyleriyle gidebiliyorlar?

Çalışkanlar, yetenekliler filan. Yani baktığın zaman hani bu şey

gibi okumayı iyi sökememiş. Hala okumayla ilgili sıkıntısı

olup akademisyen olan bir sürü insan var.

Öyle düşünün, okumaya dayalı bir iş yapıyor ama.

Tamam istediğim cevabı verdim, hoşuma gidecek cevap kazandın

mı? Benim hoşuma gidecek bir cevap

bu. Doğru cevap odur zaten.

Yani. Pardon ibrahim bey.

Psikiyatri makalelerinde o klasik makaleler ya da yeni ya

da eski makaleler arasında sanki şöyle bir fark da var, yani

mesela. Özellikle şizofreni yazınında da

bir parça belki otizmde de. Bugüne gelince.

Kesitsel vaka tarifleri ya da belirti tarifleri.

Daha böyle deneysel olabilecek yaklaşımlar daha sıkken böyle

geriye doğru gittikçe. Formülasyon ya da betimleyici

daha detaylı bir betimleme hali de yoğun.

Yani belki bu psikiyatriye has olabilir yeni ile eski arasında.

Çünkü neticede DSM nin etkisiyle bir parça bir paradigma

değişikliği oldu. Ne dersiniz?

Bayağı ciddi paradigma değişikliği oldu.

Ne, ne gibi? Yani orda.

Lisan dalbesi diye söz ediyoruz ya.

Buradan 2 tane kitap mı dediğiniz konuyla ilgili

göstereceğim de ama. The mac king of d smtır mı

yoksa? Yok şey bu DSM three cacebook of

the franchotherpcity kitap bu. Kimin o ekibin?

Elon friends, evet, john clarken ve Samuel perry bunların şeyi

var. Bu DSM üçe dayalı.

Bu bana çok faydalı olmuş kitaplardan biri 80 9 ocak

yazıyor. Burada almışım.

Bütün ne hâlâ okumadım yani bazı bölümleri seçip okudum, tamamını

bitirmiş değilim. Yani bilmiyordum onu.

Bu bayağı hiçbir kitap ve çok var.

Yani buradaki kavram mesela dedin ya ibrahim'in söylediği

yani o tanımlama yani casbuk kavramı bana hep.

Ya bana ilginç gelen yani psikiyatrist olmam da rolü olan

yani en iyi kestirip psikiyatristler yazıyor olabilir

ama çok iyi tıp vakaları da var. Yani aslında tıbbi vakayı da

böyle bir hikaye gibi yazabilen bir sürü eski şey var.

Yani doktor var bu yani difercial terapist kavramı da

hoşuma gittiği için yani hep biz ayırıcı tanıya hep yapıyoruz ama

aslında bizim işimizde ayırıcı terapi.

Tedavi daha doğrusu çok kritik bir şey.

Merkeze aynı tahammül vermiş durumdayız.

Kişiye özgü kişiye özgü. Biraz onun öncülüğü gibi sanki

geldi. Bu kavram bana yıllar sonra bu

kitap ne yapsak işte 40 yıllık kitap yani mesela.

DSM üçün zaten kcebook'a vardı, sonra bir daha casbuk olmadı.

O zaman 3 RNG 3 RE nin de var. Işte r bir üçe dahil kabul

ediyorum. Falan.

Evet, evet, OO tabi bir başka iddiayla ortaya çıkmıştı ya yani

331. Darım yani devrim ya da neyse

darbe ne diyeceklerinizi başka bir var oluş biçimi onunla

birlikte o kendi tabii. Temelini de atmak üzere.

Biraz bu kcebook ve işte doğru şuthere tiks planı da

yaygınlaştıran bir kavram. O zaman da böyle onların

fotokopileri falan dolaşırdı. Elden ele hatırlıyorum.

Ben oradan bir takım vakalar konuşulurdu.

O biraz şeye uydurmaya çalışmak ya da yeniden dizayn etmek

diyelim. Psikiyatriyi ve işe dayarı da

tabi o bakışla başka bir. Yerde herkesi buluşturdu diyelim

olduğu için bugün bunu konuşabiliyor olduk da zaten bir

yandan da yani önce orada bir uzlaştık.

Sonra hani bu var ama başka ne var'a da bu sayede gelebildik.

Kafa karışıklığını biraz. Önce ortadan kaldırıp, sonra

bugün senin de aslında başka bir şekilde söylediğin gibi buna ne

kadar çok ihtiyacımız var. Bir yandan da yani.

Bilmiyor olmaya. Kestiremiyor olmaya.

Kesinlikle şudur demiyor olmaya. Burada küçük bir müzik molası

verebiliriz. Bugünkü müzik parçası olarak

düşmanlar o izler. Traş meet browa isimli eseri

dinleyeceğiz. Daha sonrasında tekrar

birlikteyiz. Müzik arasından sonra tekrar

birlikteyiz. Ben sözittim üçün hocayı

bırakayım. Sürekli değişmekte olan bir

yapıya tanık oluyorsunuz ya bütün bu işleri yaparken?

Ben o anolojiyi sık sık kullanırım aslında çarpan kalpte

ameliyat yapmaya da izliyor. Yani durdurup da yapamıyorsun ve

o sırada yapacaksın sana. Bugün 2 vuruş arasında bir şey

yapıyorsun yani? O bu sana gelen sorularda da

vardı. Yani şunu yapıyoruz ama o zaman

da bu oluyor, bu oluyor. Buna şunu yaptım işte.

Ne bileyim ilaç veriyoruz. Kilo alıyor ama.

Işte kilo olunca sonra bu oluyor filan gibi.

Halbuki o sırada değişmekte olan bir sürece de tanıklık

ediyorsun. O duyarda durmuyor.

Hiçbir şey verelim ve orada o haliyle olsun.

Sorum da o biraz yani bu sürece tanık olduğunda. 30 sene

öncesine göre daha iyimser misin, daha karamsar mısın?

Çünkü 30 sene önce gördüğün çocuklar büyüdüler ve

büyüklüklerine de danıksın. Yani çok daha iyimserim.

Yani kesinlikle özellikle bu uzunlamasına çalışma gibi

düşünürsek hayatımızı. Hayatımızın birçok şeyi öyle

yani eski arkadaşlarımızı yıllar içinde görüp takip etmek bile

bir long toenails çalışma oluyor.

Bence herkesin nereden nereye geldiğini görüyorsun.

Tabi hastalarımızda meseleler daha net olduğu için daha açık

ve ortada olduğundan oradaki değişimi veya değişmemeyi görmek

mümkün. Değişimin tanımlanması ile

ilgili. Ben daha çok düşünmeye başladım.

Yıllar geçtikten sonra yani değişimi nasıl?

Tanımladığına bağlı olarak değişimi gözlemek mümkün.

Çünkü bazı şeyler ne bileyim çocuk diyelim ki boyu değişmiyor

yani 15 yaşından sonra hani boyu üzerinden hala tanımlamaya devam

edersen gelişimini. Boyu daha farklı e bu hâlâ

uzamıyor filan derse ki anne baba sana 30 e zaten 15 yaşından

sonra boyu uzamaz diyorsun mesela ya da neyse hani.

Dolayısıyla değişimin hangi alanlarda olduğunu, hangi

kanallardan aslında gidiyor olduğunu.

Iyi tanımlamak, beraber tanımlamak insanlarla o zaman o

değişim duygusunu yakalamaya da imkan veriyor.

Çünkü aksi takdirde ya hiçbir şey değişmiyor demek çok kolay.

Çünkü neye baktığına bağlı. Ve o zaman değişenin ne olduğunu

takip etme ya da değişebilenin ne olduğuna bakmaya bir

alışkanlık getiriyor ve ne ile uğraşacağını hani bu tedavi

hedefi dediğimiz tedavi odağı dediğimiz şey de buradan çıkıyor

aslında. Yani değişebilecek olan bir ve

bir sistem şeklinde organizmanın işlediğini düşünürsek, gerek

beyin zihin gerek beden. Neler değişebilir, neler

değişime açık ve o değişimde neler yapabilirizi düşünme

alışkanlığı getirdi. Çocuk psikiyatrist bana.

Yani çocuk mesela bazen bu konuda aslında araştırmalarda

çok mesela çocukla hiçbir şey yapmıyorsun.

Diyelim ki bu o sesim kompsif bozuklukta kaç?

Inma davranışları. Aklımadasyon yani çocuğun,

ailenin, ailenin çocuk ne isterse hani çocuğun

takıntıların yapmasını sağlayan failler haline dönüştürülmesi

sadece anne babayla çalışarak ve sadece akoma dosyanın

akomadasyonla çalışarak ciddi bir değişim sağlıyor musun?

Ya bu hastayla hiç konuşmadı bile falan diyor mesela birisi.

Tıpkı nöro gelişimsel bozukluklarda olduğu gibi yani.

Şey var ya, lafını bölüyorum. Rica ederim, uzatırsam kesin

olur. Yo bir hastalık, birde doktor

veya bir hasta ve bir doktor vardır ve ikisi de sabittir diye

düşünüyor olmaktan uzaklaşmamız benim uzaklaşmam en azından.

Nöro gelişimsel bozukluk takip ederek başladı.

Çünkü artık bütün anamnezlere çocukluk hikayesi alarak

başlıyorum. Ne ile gelmiş olursa olsun ve

hep aynı kişiyle konuşuyor olmadığımızı yani karşımıza tek

kişi olmadığını ve onun hep değişmekte olduğunu mutlaka

aklımıza getiriyor. Nöro gelişimsel bozuklar güya

biz bugün otizm konuşacaktık. Ya da kafam ya var mı?

Dimi o ya da dikkati eksikti ya önemli değil ki tanı tanı

kategorilerinden. Biri lafımız nasıl da

bitmeyecek? Yani değişme değişim kavramı

üzerinde durduk. Yani timuçin'in sorduğu hani

iyimserim demem iyimser çünkü. Gerçekten değişim olabildiğini

gördük ve hastalarımla da hepimizin belki benzer şeyler

söylüyorsunuz. Konuşurken benim söylediğimden

kötüsü olmaz gibi bir şeyim var benim yani ne olacak halimiz

diye soran birisine ben olabilecek.

Yani bütün doktorlar öyle değil mi?

Olabilecek en kötü şeyi söylüyoruz.

Ama zaten olabilecek en kötü şeyden.

Evriliyor birçok durum ve oradan başlıyoruz.

Bir başlangıç noktası koyuyoruz. O nedenle bir çok durumda zaten

değişim oluyor. Bir dil meselesi olduğunu da

düşünüyorum. Buradaki değişim ve değişmişsin.

Başka dallardan da böyle yani. Bu biraz önce ibrahim söyledi,

yani işte hastaya kötü haber verme işte kanseri var ya da

başka bir şeysi bir yandan bunu. Nasıl yaptığımıza da bağlı

olarak bir değişip sağlamak amacıyla yaptığımız.

Da bir çok insan o kötü sayılabilecek haberi tatsız

haber diyeyim yani. Bir değişime davet mesela.

Olarak da algılatabilirsek o zaman hakikaten bir fark da

oluşabiliyor. Ya bir de tabii.

Bir şey daha. Bir nuri plastisite var tabii ki

o değişim de bu sayede aslında mümkün dikkatimi çeken şeylerden

bir tanesi insanların nöropilastisiteyi sadece

doktorun söylediklerine yahut çevrenin gayretine yada bugün

senin de vurguladığın gibi okul iklimine filan bağlayıp daha çok

bundan ve detume olmaları eğer nöropilastisiteye ilaçlar bir

katkıda bulunuyorsa bunların mümkün olan en kısa sürede ve en

geçici. Bırak devrede olması gerektiğine

inanıyor olmaları. Oysa hastalığın da cinsine bağlı

olarak elbette ilaçların da aslında nuri plastiğe inanılmaz

bir katkısı var. Tamamen onlara teslim olmayalım

kabul ama. Onların bugün geldiği düzeyde

artık onlarsız bir dünyayı yeniden hayal etmeye çalışmanın

anlamsızlığının da altını çizelim.

Bir kurtulacak bir uygulama gibi görme gösterme bazen biz

meslektaşlarımız ve kendim de benzer durumlara üstünmüş oldum.

Hatırlıyorum ama böyle biraz utana sıkıla.

Yapıldığında bazı tedaviler. Sanki inandı.

Cılık açısından da hastalarımız açısından da hem doktorun bile

hani bir an evvel yapmamaya çalıştı işte.

Son son şey olarak falan hani son çare olarak yapıyoruz

dediğimizde pek de arzulanmayan bir şeyi yapıyoruz.

Izlenim biz kendimiz veriyoruz. Halbuki öyle düşünmüyoruz.

Yani oradaki şeyde bu. Dilin yani ben hekim dilinin ya

da burada kritik bir rol oynadığını da düşünüyorum.

Yani nasıl çerçevelediğimize de bağlı olduğunu düşünüyorum.

Ve o ııı yani bir şeyin ilacı olması bence çok iyi bir şey

ilacı olmuyor olması bunu tercih ederiz.

Yani bir ilacı var ve dimi normalde demez.

Biz yani bunun bir dermanı falan yok mu?

Yani hastaların sorduğu hani bir serumu iğnesi yok mu diye sormak

gibi bir şey yani yok olmasına sevinecek halimiz yok.

Ha 10'a çıkart hiç gerek kalmıyor olması ayrı bir konu.

Yani bir tedaviye gerek kalmaması ama aynı şeyi tanıyla

da ilgili bazen oluyor. Yani tanının belirtilmesi bir

tanının kabul edilmesi bir çok kişi için doktor tanı var diyor.

Mesela linki bir otizm için küçüklerdeki mesela özellikle

daha çok olan bir durum. Anne baba öyle bir ruh halinde

oluyor ki o tanıyı kabul ederse yani.

Hiç içinden çıkamayacağı bir duruma giriyormuş.

Tanının konması sebebiyle problem çıkıyor gibi bir duyguya

giriyor ama o nedenle de doktor doktor gezip burada bu yok

dedirtecek birisini. Bulma gayreti oluyor bu ama bu

tabii olayın ciddiyetiyle de orantısı var değil mi?

Bu tabii ruhsal ağır problemlerde şizofreni bir

polaritede de benzer şeyler. Tabii ki inkâr deneyim

sabınmalardan birisi, yani birisine kısa sürede öleceğini

söylesen de onu reddet demek için her şeyi yapar aynı şey.

Tabi ki yani ölmeyeceğim demek eve bir mücadele eder ve bazen

hani doktor 2 yıl dedi. Ben 5 yıl yaşadım.

Bu da olmayacak bir şey de değil.

Yani sadece yok demekle bir şey hani hani bir derdimiz

olduğunda. Bir şey yok denmesi rahatlatıcı

mıdır? Peki derdim devam ediyor.

Bir şey yok demenize rağmen bir şey yok denmesi benim derdimi

ortadan kaldırmıyor aslında. Ama ibrahim bey'in kaldırıp

duruyor. Tahsin de galiba istemişti ama.

Sen önce söyle, sonra ben söyleyeyim.

Bu değişim meselesi benim için çok anlamlı oldu.

Aslında. Cem hoca'nın bu erişkinde

erişkinlerde otizm kitabı var. Orada ki vaka benim çok hoşuma

gidiyor. Kabaca şöyle, aile, cem hoca'ya

şeyi soruyor, çocuk ne zaman iyileşecek?

Diye soruyor. Cem hoca da sor soruyla ne, ne

zaman iyileşecek diye cevap veriyor.

Yani o bahsettiğiniz değişim için seçeceğimiz kıstası

kastediyor diye anladım. Şimdi siz söyleyin.

Cezaeveye defa aslında? Evet.

Ve bunu mesela onkologlar falan çok iyi başaran onkologlar

vardır. Mesela onkolojik problemlerde.

Çalışan bazı meslektaşlarımızın bu arada hani psikiyatri

niteliklerinde olan insanları da rastladım yani.

Hastanın yaşama umudunu canlı tutan.

Ve yani. Hayatın yani filozofik bir

yanıda olan insanlar olabiliyorlar.

Yani hayatın kestirilemezliği, beklenmedikleri ve olabilecekler

ve hedeflerin doğru konması. Hedeflerin basamak, basamak

geliştirilmesi birçok kişinin ben sadece tedavileriyle değil

bu yaklaşımlarıyla da ömrünü doğru uzattıklarına tanık oldum

yani. Çok işe yarar bir soyik tutum

gösterebiliyorlar. Bazıları mesela böyle yani.

Budur fiziktir dünya böyledir filan gibi bir yaklaşım ama

beraberinde bir şefkatle neyse şimdi onkolojiye kalmayayım.

Evet. Yani otizmle ilgili hakikaten

dediğiniz gibi tedavi hedefi aile ile birlikte.

Makul sınırlarda ve gerçekçi konmalı, yani o tedavi hedefi de

aslında az önce söylediğiniz belki değişim kıstası belli bir

döneme göre bu boy olur. Belli bir döneme göre belki

karşılıklılık veyahut davranış problemleri varsa işte öfke

atakları. Idealize edilmiş bir iyilik

hedefi genellikle birçok durumda yanıltıcı oluyor.

Yani sanıyor ki birçok anne baba, hele ikinci bir çocukları

yoksa çocuk ergen dönemi ile ilgili konuş.

Otizmle ilgili ve de konuşursam yani?

Bir. Iyilik hali yani iyi yetişmiş

çocuk iyiye gitmiş. Çocuk işte bütün çok.

Idealize bir kavram yani notları iyi arkadaşları çok.

Çok flörtleri var, yani anladın mı böyle bir çocuk yok dünyada

hani otizm bütün bunlara engelleyen ya da böyle bir şey

de değil. Yani orada farklı kat

tabakalarda işlev gören meseleler bunlar ve.

Hani bunların hepsi oluyor. Çocuğumuz işte LGS de tam puan

yaptı ama işte sıra gelmedi filan dediğimizde benziyor.

Yani orada ne yapsak yetmeyen bir şey.

Çünkü çocuk büyüttüğümüz zaman ana baba olanlar belki bunu

takdir edeceklerdir. Yani çocuklar ağzıyla kuş tutsa

ağzınla tuttun. Niye başka bir tarafında

tutmadın der yani anne baba da böyle bir şey.

Ben en azından ben böyle bir anne baba rolünü oynadığımı

gördüğüm zamanlar olmuştur. Yani senlik var ama dersimi

vermiştir yani. Evet onlar yola getiriyorlar.

Senle konuştuğumuz bir kavram var yazdık da hani psikiyatri de

güncele. Otizm bir çocuğun başına gelen

bir başlayan bir hastalık, yani regresyon vakalarını dışta

tutalım ama. Onlar daha seyrek yani klasik

otizmdekileri başına gelen bir hastalık olmadığı için onu o

yapan nitelikler kümesi esasında öyle olduğu için de iyileşecek

mi dendiğinde yani başka biri haline mi dönüşecek, ne olacak

gibi bir soru geliyor. Tabii ne ney iyileşecek?

Ne ne zaman iyileşecek sorusu o Bekir örneğinde öyleydi.

Bekir tam buydu. Evet.

Ama bu şey gibi bir parça bu kozmetik cerrahideki dev.

Ralya insanların. Ilgisi diyelim, gösterdiği

ilgiyi düşünelim. Ben ben olmaktan çıkmak

istiyorum. Güzel olmak için yani ve düşün

yani orada hani artık tanınmaz bir hale geliyorum ki o zaman

içim rahat ediyor. Yani burada da kişinin kendi

gelişip çizgisi içerisinde atipikliğe, anormalliğe ya da

değil kendi istediği gibi olmamasını yani aslında olan bir

tahammülsüzlük. Olup olmadığına da dikkat

etmemiz gerekiyor yani. Çünkü aksi takdirde hiçbir zaman

bitmeyen ve gerçekleşmeyen bir iyileşme sürecinden

bahsediyoruz. Oysa bir sürü şey dediğin gibi

biraz yönetim için de değil, doğal nöroplastisiyle gelen

nöroplastiğe gelene kadar daha çocuk yani doğal gelişimin

sürdüğü ve. Belli noktalarda da o doğal

gelişim hamleleri sayesinde. Problemin bazı problemler

gelirken, örneğin adalet da gelen bazı açılardan da bize

müthiş açılımlar getiren bir yanı var.

Da akla gelmedi. Olasılıklar ortaya çıkması

çocuğun bazı şeyleri yapabilir hale gelmesi.

Yapamadıklarını denen. Ecek başka bir düzen kurmasına

imkan veriyor. Beklenmedik güzel tesadüfler

değişiklikler bizim dışımızda olan filan.

Ve mucize değil, yani öngörülebilir bir menüde aslında

olan ama öngörülebilir menüdeki hani.

Biraz önce imorgent kelimesi ile anlatmaya çalıştığımız

öngörülebilir menüdeki bileşenlerin.

Aile b değil de aile c nin bir araya gelmesiyle çıkan yani

biraz iskambil yani kağıt oynayanlar varsa aramızda daha

iyi anlayacaklar. Yani sadece az çekmek yetmiyor.

Aslı yanına hangi kartların geldiği de önemli.

Ve o kartları iyi oynamak da önemli.

Yani elinize acemiyseniz çok güzel bir el gelin berbat

edebilirsiniz yani. Tabii tavlada da zara oynamak

diye bir şey vardır. Evet öyle değil.

Biz. Seni bırakamayacakmışız gibi bir

şey oluyor. Daha daha benim amaçlı.

Bir sorun bir soru daha var, tahsinden sonra onu da soracağım

bu arada. Ya ben şeyi soracağım aslında

hani değişimden bahsediyoruz ya? Yani şeyler de değişiyor sadece.

Nasıl desem kişiler ya da zaman değişmiyor aynı zamanda tanılar

da değişiyor. Tanlar değişirken örneğin bizim

eskiden hani dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu ya da

işte otizmle ilgili bildiğimiz şey, yani daha çok çocukluk

döneminde olduğu şey ile ilgiliydi işte.

Son zamanlarda yetişkinlikte de görüldüğü ile ilgili bir şey var

ve bir profil değişikliği doldu aslında.

Çünkü tanı enflasyonu da oldu bu konuda belki.

Şeyle ilgili yani söylemek istediğim şey şu, örneğin bir

hasta profili var. Son zamanlarda artan ve şey gibi

hani dikkat eksikliğidir. Aktivite bozukluğu tanısı

koyduğunuzda ya da asker ya sendromu tanısı koyduğunuzda

mutlu olacak ve hasta grubu var sanki hani onu bir hastalık

kimliğini nasıl desem özümsüyormuş yada benimsiyormuş

gibi bir şey var. Durum var hani siz ne

düşünüyorsunuz hocam? Bu konuda siz karşılaşıyor

musunuz ya da işte bu konu hakkında ne düşünüyorsunuz?

Merak ediyorum açıkçası. Çok sık karşılaşıyorum.

Şöyle bir şey. Özellikle yetişkin yaştaki

kişilerde. Ben hani bana bana ya da bizim

ekipte ki bir kaç doktor ve bir kaç psikolog arkadaş birlikte

çalıştığımız bir düzenimiz var. Bir başvuruları genellikle hani

biz en uygun muyuz? Başka bir şeye ihtiyaçları var

mı? Önden nasıl bir hazırlık

yapmamız gerek? Anlamak için bir ön bir takım

kayıt Kuveyt işlemleri var. Yani onu biraz detaylı

yapıyorum. Genellikle 10'a çıkart

baktığımda mesela çok yakında gelmiş bir insanın bir

başkalarından da. Başvurmuş bir kişi televizyon

veya da internette otizmle ilgili şeyleri gördükten sonra

yirmili yaşların sonunda bir kişi kendi durumunu şimdiye

kadar çekmiş olduğu bazı zorlukları açıklayıcı.

Bir değer görüyor. Yani bunu ve bu açıklayıcı

değeri yani o açıklamayı görmek açıklanabilir olduğunu görmek ve

en azından bu dertte yalnız olmadığını görmek, o problem

nedeniyle yaşamış olduğu derin yalnızlık hissini.

Ortadan kaldırıyor, yani problemin yarattığı yalnızlığı,

o problemi yaşayan başka insanların varlığı gideriyor.

Bunu çok güzel ifade etmiş. Bu arada bu kişiden alıntıladım.

O nedenle bir gerçek sıkıntı olduğu konusu da benim bir

şüphem yok. Bir çok kişi de hani yaşanana

koyduğumuz isim. Doğrudur, yanlıştır ya da tam

durumu yansıtıyordur, tartışılabilir.

Hele otizm gibi çok heterojen onlar.

Ca otizmin olduğu yani otizmlerin var olduğu bir

durumda bir çok farklı özelliği olan insanı aynı şeye sokmak.

Bize yani çok sezgisel gelmiyor ama araştırmalar hasta birçok

açıdan ortak noktalar olduğunu gösteriyor.

Ama şöyle düşünüyorum, şimdi aklıma geldi.

Hani yanlışsam düzeltin. Örneğin epilepsi epilepsinin de

yani işte miyokloni gibi son derece daha.

Basit diyeyim yani hiçbir şeye basit demek haddimiz değil.

Yanlış anlaşılmasın ama bir de refakat tarzı mal nöbetlerle

giden yani bir aslında epilepsi de bir spektrum bozukluğu gibi

bazen gözükebiliyor işte. Yannömalist düzeyinde olanlar ya

da epileptiform ano vesaire olanlar gibi.

Yani böyle baktığımızda aslında tıbbın tanılama.

Mekanizması algoritması da. Hafiften ağır silikten belirgin

giden. Bir ııı çizgi izliyor.

Yani bu aritme için de böyle mesela diyelim ki long Kürtçe

uzun kürte genini taşıyorsun. Genetik el kütp bir diyelim

taşıyorsun elektro fizyolojik araştırmalarda hiçbir şey

çıkmıyor. Ha o gene niye bakılmış işte

ailede bir araştırma yapılırken bulunmuş oluyor ya da MCP 2

genini taşıyorsun? Çok ağır tablolu olan bir başka

biri var sen de. Çok dikkat çeker, bir şey

gözükmüyor. O nedenle burada biz.

Markırları olan çok net nöro biyolojik mekanizmaların olduğu

durumlarda bile hani biraz önce umut iyimserlikten

bahsediyorduk. Yani birebir ilişkilerin çok az

olduğu küçük küçük parçaların büyüğü oluşturduğu daha çok bir

durumla karşı karşıyayız. Ama tabii ki bazen genetik

etkiler de olduğu gibi nadir ama çok büyük etkisi olan bir

durumla karşılaştığınızda hani bu şey gibi.

Hani pis sinek falan oyunlar vardır ya kart yine kart oyunu

çektin mi? Eline o geldiyse o bir hakikaten

seni zor duruma düşürebiliyor. Ben de problemlerin bileşenleri

eşit ağırlıklı değil, eşit ağırlıkta olmadığı için.

Biz tek bir parametreyle açıklamaya çalıştığımıza da

başarısız oluruz. Bu gen düzeyinde de olsun.

Semptom düzeyinde de olsun. Ve bazı özelliklerimizi de

koruyucu veya adapte bir yanıda olabiliyor.

Ya bir kompansasyon da var süreçte yani komplikasyonlar

olduğu gibi zaman içinde çıkan. Örneğin DEB ya da otizm yirmili

yaşlarda depresyonla ya da psikotik bir de kompansasyonla

karşımıza çıkabiliyor ama aynı zamanda.

Kompansasyonlar da var. Yani kişinin kendine uygun bir

yaşam alanı bulması, bir seçtiği hobi ya da meslek bile kompanse

edici. Veya çok.

Otizmle beraber gelen paketin içinde olan bazı yeteneklerin,

duyusal hassasiyetlerin bir mesleğe veya bir para kazanma

yoluna veya işte başarıya tahvil edilebilmesi gibi someliği.

Olabilirsin mesela güzel. Bir evet çok güzel olur de

olabilirsin, cazcı da olabilirsin.

Birçok şey bugün o. Nedenle değişim alanlarını,

değişim noktalarını yaka çok dikkatli baktığımız takdirde

duruma. O kanalları yakalayabilmek bütün

rüzgar yakalamak gibi bir şey. Bu nerede rüzgar var, ne tarafı

esiyor? Rüzgar ha, ben buraya gitmek

istiyorum. Rüzgar bu tarafı esiyorsa buraya

gideceğim diye de tutturmamaktan.

O değişiklik potansiyeline açık olmak ve onu sürekli gözlüğü

olmayı da sen de hissediyor musun?

Mesela ben onu çok hissediyorum. Şimdi bunu istediğimi fark ettim

diyebiliyor genç bir noktada dedi.

Onu desteklemek çok kıymetli oluyor o zaman.

Evet, o onu söyleme şansı olduğunu vermek bile yani bir

çok çocuk çünkü neyi söylemeye hakkı olduğunu bilmiyor

neredeyse. Tabii ki orada tıpkı şey demin

verdiğin örnekteki gibi. Ben bazen epeyce bir vaktimi

aslında gençli değil. Anne babayla çalışarak

geçiriyorum. Burada tabii bir nöro gelişimsel

bozuklukların aslında bize. Kazandırdığı perspektif üzerine

daha çok durduk. Hani düşünüş tarzımıza.

Yani mesela bir polarite bakış açısında da mesela bir

değişiklik geldi. Bu 2 binlerin başındaki

pediatrik bir polar tartışması her ne kadar.

O sırada o iddiaları atanların düşündüğü yöne gelişmemiş olsa

bile o tartışmanın olması, örneğin iritabilite kavramının

literatürde yerleşmesinde bence çok net bir rolü oldu.

Çünkü ritebiliteyi anlamayın. Maniğe ya da duygu duruma sınırı

olmayan. Işte bu rutin tanalar ötesi bir

kavram olması, bazen bir tartışma asıl çıkış noktasının

çok dışında bir yere doğru da evrilebiliyor.

Biraz bizim konuştuğumuz değişim gibi hedeflemediğimiz bir yöne

gidiyoruz ama hedeflemediğimiz bir yöne gitmek kötü olmuyor

yani. Kötü olmuyor biliyor.

Evet, tabii. Neye niyet neye kısmet diye bir

laf var. Türkçede evet bir de ne oldum,

ne buldum var. Umduğunu bulduğunsa iyi.

Evet, ayrıca misafir umduğunu değil bulduğunu yer diye de

bilen. Biz dinleyenler de öyle

yapacaklar artık ya bunlar hani otizm anlatacaktınız yani değil

mi? Genellikle bu işten öyle ilan

etmiyoruz ki, yani şunu anlatacağız ya da.

Bizim aklımızdan belki o geçmiştir o kadar yani hatta.

Otizm. Bir mesela herkes çok temiz.

Dikkat eksikliği mi konuşsak falan diyorduk öyle bile.

Yani hani bir şey. O kalıplarla kendimizi

sınırlamadık. Evet, evet yani.

Evet, yani adama iş değil de işe adam.

Meselesi bu. Tam olarak.

Bu bölümün beyan koca ile sohbetin sonuna geldik.

Çok keyifli 2 bölüm oldu. Ben yan kocaya çok teşekkür

ederim. Bu günkü bölümün sonunda da yine

yankı hocanın bir çiziminden bahsedeceğiz.

Yan kocanın bir günde yayınlanmış olan ruh halimiz

isimli çizimini seçtik. Kendisi bunu 22 ocak tarihinde

bir gün gazetesinde yayınlamış ben.

Ce aslında durumumuzu özetleyen bir çizim diye düşünüyorum ben.

Bizim söyleyeceklerimiz bu haftalık bu kadar haftaya tekrar

görüşmek üzere kendinize iyi bakın.