Travmada Zaman ve Ben Kavramı

Herkese merhaba diken süpür bahçesi vefat etmiyoruz.

Potkezin'in yeni bölümünden size sesleniyoruz.

Ben doktor tatil rolas bu potans bölümünde benimle beraber

profesör doktor Cemal paşaoğlu, profesör, doktor tüm ural,

doktor ibrahim ve konuk olarak da profesör doktor Gamze

öztürmez bizle beraber. Geçtiğimiz hafta Gamze hoca ile

toplumsal travma veya sözlerine güzel bir sohbet yürütmüştük.

Bu hafta yine travma üzerinden konuşacağız.

Bu sefer toplumsal değil, bireysel travmalar üzerinden

biraz konuşmayı düşünüyoruz. Ben sözü çok uzatmayayım,

ibrahim i bırakayım, ibrahim devam etsin.

Teşekkürler Tahsin hocam, geçen haftaki programımızda travmanın

yani travma yapısında belleğin önemli bir yer edindiğini

söylemiştiniz bir yerde şimdi. Şeyi de düşününce travmanın

böyle kimliği yıkıcı bir etkisi var.

Özellikle toplumsal ve süreyyalarda ve bu.

Gösterdiğiniz tarih meleği o da biraz belleği çağrıştırmıştı

bende. Yani travmanın mesela bellekte

ki işleyişi bozması yani azaltması ya da arttırması değil

belki bazı alanlarda yoğunlaştırıp bazı alanlarda

zayıflatıyordur. Travma bellek üzerindeki etkisi

olarak ama yani. Kimlik de.

Iıı bellekle neredeyse döngüsel bir ilişki içinde diye

düşünüyorum. Hani kimliğimiz bizim

anılarımızla, belleğimizle inşa olur ve yine kimlik döner.

Belleğimizi seçici bir hale getirir.

Seçici bir bellek oluşturur. Bir adım daha ileri gidip sözü

size bırakayım. Çok özür dilerim, toparlayacağım

diye. Düşünüyorum.

Kimlikle yani aydın titiyle birlikte bir de biz de self

kavramı da vardır ve selfin 2 bileşeni olduğu söylenir.

Yani kendimi kendim gibi hissetmem yani ben olduğumu

hissetmem diyelim. Kabaca onun bir diyacronik bir

de senkron bileşeni olduğu söylenir diya kronik dediğimizde

art zamanlı ben yani 13 yaşındaki ibrahim'le şimdiki

ibrahim aynı kişi gibi. Belki bu bağlamda senkron biraz

daha farklı bir şey. Ben sen ayrımını sağlayan bir

şey. Ama travma hastalarında

özellikle geçmiş. Teki kişi sanki ben değildim,

orada olan kişi ben değildim gibi ifadelerde sık rastlıyoruz.

Dolayısıyla bellek, kimlik ve benlik.

Ilişkisi böyle. Bayağı sıkı sıkıya bağlantılı

oluyor değil mi travmada? Kesinlikle hani hani freud diyor

ya ben öteki ayrımından tutun geçmişle gelecek.

Şimdiki zaman her şey. Birbirinin içine giriyor

dolayısıyla. Sizin tarif ettiğiniz hem

diyatronik campsinconik bellek aslında bundan etkileniyor.

Çünkü kimlik tabi kurulan bir şey.

Yani eee, yaşantılarla kurulan bir şey travmatik bir deneyim

sırasında bunu yaşayan değilim. Aslında daha çok isosasyonla

ilgili. Yani bir zihinsel çözülme hali

oluyor. Hani bu jeneği göre bir savunma

düzeneği değil bu zaten hani. Travmaya özgü bir durum ama

freud belki buna depresyon onun bastırma temel savunması da olsa

bir sosyalasyonda aslında bir savunma düzeni.

Çünkü herhalde o esnada ben olmak, yani katlanılması

imkansız bir işin bunu yaşıyor olmak böyle bir şeyin nesnesi

haline gelmek, bunun size yapılmış olması hani prag

ediyordu ya. Bizim öngörüldüğümüz bir dünyada

olmadığımızı fark etmemiz yani bizim yok sayılmamız bir yerde.

Tabi bunlarla çok ilişkili. Bir de bunu hani travma

çalışmalarında çok duyarsınız, duymuşsunuzdur da yani deklare

tif bellekte özellikle gedikler ölçüyor.

Yani dek. Laratif belleyin dokusunu

çözüyor. Adeta söze dökülemez hale

geliyor. Yani travmatik olay zaten

simgeselleştirme düzeneğini alt üst eden bir şey.

Dolayısıyla bedende oluyor. Hani sen dergolkun kaydı beden

tutar bunu cam hocadan ilk duymuştum.

Yıllar önce sandel'e çok iyi bir betimlemesi yani travma da kaydi

beden tutar. Bedenin bir belleği vardır.

Bunu travmatik olayın her hatırlatıcısının bedende

yarattığı tabii ki işte bizim bildiğimiz OHTA hatsının.

Aşırı uyarılmasıyla birlikte ortaya çıkan işte çarpıntı

bayılacak gibi olma terlemek en en ufacık seste irkilme

vesairegibi.pt TR de postremit ses bozukluğunda gördüğümüz

örneğin. Yani örtük bellekte izi kalıcı

hatta şart. Şarkonun bir tarifi var.

Travma travmatik deneyim diyor. Onun bellek izi parazit gibidir,

sürekli kalır ama işleyişe bozar.

Bu parazit yapı. Çünkü çoğunlukla travmatik

deneyimler bir tür zihde en kapsülü olur.

Eee sınırlanmaya çalışılır hatırlanmak istemez ama tam da

hatırlamak istemediğinizi siz hatırlamasanız deklaretir.

Belleğinizle sürekli bedeniniz hatırlamaya devam eder.

Hafifinden ve tabii duygusal tepkilerde görürsünüz gibi

bunlar geldi. Aklıma ve tabi travma üzerinden

kurulan bir bel şey kimlik de oluyor yani kimlikte mesela.

Işte Mahmut volkanın orta ortaya attığı bir kavram vardı

diyorsunuz. Şimdi hatırlayacağım, seçilmiş

travma yani mesela sırtların. Osmanlı imparatorluğu döneminde

yaşadıkları onların der bağlık, Volkan seçilmiş tramasıdır ve

kimliklerini bunun üzerinden kurarlar.

Hatta bosna'da yaptıkları soykırımın işte bu seçilmiş

travmayla çok yakın ilişkisi olduğu hani katlettikleri

sonuçta işte Müslüman ve belki de işte hala kendini daha çok

osmanlının tebaası veya. Daha çok türk kimliğiyle tarif

edenlerin veya Müslüman oluşlarıyla bunu hatırlatanların

bütünüyle etnik bir temizlemeden geçirilmeye çalışılması,

seçilmiş travmalar sebebiyle olduğu söylenir.

Tabii ki havuzların kurucu kimliği kurucu, yanlış

hatırlamıyorsam şeyler içinde, yani Ermenistan devleti içinde

tehdit bir de şey bir kurucu kimliğin önemli bir unsuru gibi

ya da kurucu kimlikle bir görüyor.

Bu beden belliğin ile ilgili de bir şey anımsadım onu da

söyleyeyim. Susmayın.

Bu şeyin beden belleği ve fenomenolojiyi bir araya getiren

bir makale okumuştum. Bu galiba odwis kampında kalmış

bir yahudi'nin savaş bittikten sonra duvar dibinde

yürüyememesini anlatıyor. Iıı kamptayken duvar diplerinde

mahkumları yürütüp bazılarına işte galiba biraz oyun şeklinde

üzerlerine taş atıyorlar ve öldürüyorlar gibi.

Şeyden sonra savaş bittikten sonra her şey her yani nispeten

düzen kurulduktan sonra diyelim o kişi yine duvar diplerinden

yürüyemiyor ama bunu. Bilerek yapmıyor.

Bedeni neredeyse bir o belleği kullanarak özerk bir yapı

kazanmış. Yani kendi bilincinden ya da

bilinç dışından hareketle belki de.

OO örneği anımsadım yani orada beden belleği.

Bizim farkında olduğumuz bilinçten.

Ayrı olarak dolayısıyla belki bilinç dışta yorumlanan diye

yorumlanabilir hareketi bu şekilde yönlendiriyor diye

tartışmıştı. Gamzenin hoşuna gidebileceğimiz

geldi. Aklıma nörabısından hariç ile de

ilgileniyor olduğu için ibrahim'in söylediğini başka

türlü söylemek üzere mest jenırılın çıkardığı eski

yıllarda çıkardığı bir seçme makaleler vardı.

O zamanlar limbik sistemle çok ilgileniyordum.

Asistanlığım zamanında limbik müzik diye bir makale var orada.

Söze dökülemeyen kaçınmaları anlatıyor.

Hastanede el sıkarken bazılarının eline toplu iğne

batırıp deney yapıyor. Iıı, hastanenin başhekini ya da

işte bir doktoru ııı söze dökemeden ellerini

kaçırdıklarını görüyor. Güzel bir örnek olarak onu

veriyor. Makalenin bitişi de çok güzel.

Zimbik sistem tabi anatomik olarak tanımlanmaktan çok

fizyolojik tanımlanan bir beyin bölgesi ya.

Onun bir müziği var diyor. Ve makalenin son cümlesi de

limbik müzik asla yalan söylemez.

Ibrahim'in söylediklerine sözelleştirilemeyen yaşantıya

değilince aklıma o geldi. Bu son cümleyi bir daha

söyleyebilir misiniz hocam? Ağzına gelen seste limbik

sistemimiz gibiydi. O biliyordu bir şeyler ama bir

gerilim yaşandı burada. Dimdik sistem asla yalan

söylemez. Hocam ben de sizin söylediğinize

bir de ibrahim söylediğini ek olarak nelerde yeni bir terapi

metodu var şey diye ayar artı diye kısaltılıyor.

Türkçe herhalde yoğun tekrarlı tramvay terapisi böyle bir şey

diye çevriliyor. Orada da hani sizin

bahsettiğinize benzer olarak bu bellekle ilgili ya da daha

doğrusu travmanın yaşandığı anla ilgili hani sonuç itibariyle

imajlar var insanı zihninde bu imajlar aslında insanı en çok

rahatsız eden şey özellikle travma, sonra stres bozukluğu

hastalarında. Eee o terapi metodunda da şöyle

bir şey yapılıyor. Bu fazladan oluşan bir terapi

benim bildiğim kadarıyla biraz şeyden kıskanalistden biraz BDT

den alıntı yapılarak yapılmış bir tedavi üret üretilmiş bir

tedavi metodu gibi orada da örneğin hastaya şey söyleniyor.

Bir travma varsa hani o travmaya odaklanma söyleniyor.

Bir travma yoksa örneğin birden fazla travma varsa hangisi

kendisi için en şiddetliyse o tramvayı böyle indeks travma

gibi kabul ediyorlar o travma üzerinden.

Nasıl desem oturanmayı imaj olarak ya da işte görüntü olarak

aklına getirmesini istiyorlar. O aklına getirdikten sonra neyi

gördüğünü ya da neyi deneyimlediğini söylemesini

istiyorlar. Hastanın ondan sonra da şeyden

bahsediyorlar. Örneğin bu işte hani geçmişteki

ben şimdiki ben hani travma sonrasıyla travma öncesindeki

kişilikler sanki birbirinden ayırmış gibi olabiliyor ya orada

da şey yapıyorlar hani. O zamanlar işte atıyorum işte

kaç yaşındayız? 10 yaşında, 15 yaşında, 20

yaşında işte 20 yaşındayken örneğin tahsisine git ve o

oradaki işte şeyi. Neyi hissettiğini bize anlat

gibi şeyler söylemeye başlıyor. Terapist hasta onu anlatıyor.

Anlattıktan sonra bu sefer şeye geliyor bazı seanslarda hani o

travmayı oluşturan kişi hani kendisine zulmeden kişi ya da

işte başka biri o. Kişiyle ilgili o an ne yapmak

isterdi, o imaj nasıl yok edilebilir, nasıl kafasından

silinebilir gibi şeyler üzerine yani terapiste çalışıyor.

Yani faydalı olduğunu söyleyen yayınlar da var.

O açıdan hani ilginç geldi. Sizinle de paylaşayım dedim.

Hani sizin anlattıklarınıza benzer şekilde biraz o yüzden

onu da söyleyeyim dedim. Evet, çok sağ olun.

Bu da aklıma sanat terapisini getirdi.

Sanat terapisinde de böyle bir çalışmanın ııı ted konuşmasını

dinlemiştim. Gazilerle yapılmış Amerikan işte

savaşta bulunmuş, Amerikan askerleri daha sonra

kendilerinin o en korkutucu imajı bir maske haline

getirmeleri. Bir maskeyi resme dönüştürmeleri

ve işte basamaklı olarak o maskeyle ilgili duyguları işte

düşünceleri vesaire böyle ilerledikçe en sonunda hani bu

maske çıkarılıp kenara koyulabilir.

Yani bu bütünüyle benim kimliğimi artık tanımlamıyor.

Bu da yaşadıklarımdan yaşadıklarımdan bir bir şeydi ve

onu kenara. Kenara bırakabilirim gibi bir

şey hatırlattı bana. Hocam bu hem tahsinin söylediği

örnek hem sizin sanat terapisiyle ilgili

söyledikleriniz bu travmanın şeye.

Egoya ya da benliğe böyle belirsiz bir şekilde ya da

tekinsiz bir şekilde nüfuz etmesi söz konusu o yaşantı.

Diyelim. Mesela.

Bunun böyle sözelleştirilerek ya da sanat.

Sanat yoluyla figüratif bir hale getirilerek.

Bir çözümlenmesi gibi bir durum söz konusu değil mi yani?

Çünkü metabolize edilemeyen, sinirlenmeyen bir şey.

Zihninizde hani çok ağır bir yemek yemek gibi bir türlü

sindiremediğimiz taş yemiş gibi midemize oturması bir şeyin

zihinde yaşanan adeta dolayısıyla bu türlü çalışmalar,

onun hani sindirilebilmesi için yani bir şekilde yeniden zihne

ye. Dirilebilmesi için

çözümlenebilmesi için çok önemli adımlar.

Ve sözelleştirdiğimizde çok özür dilerim.

Yani o yaşantıyı özneler arası alana taşımış oluyoruz.

Biraz ya da belki de daha ötesi commen sense daha taşımış

oluyoruz gibi. Tabi yani bir aynaya

kavuşturabiliyorsunuz. Yaşadıklarınıza bütünüyle işte

parazit beyninizin içine girmiş bir parazit olmaktan

çıkarıyorsunuz. Bunu birisiyle konuşabiliyor

olmak konuşmaya baş. Gerçekten önemli bir adım onu.

Çıkarabilmek için bir şekilde etkilerini hafifletebilmek ve

tabi aslında hedeflenen etkilerini ortadan kaldırabilmek

için. Çünkü insanlar gündelik

hayatlarını devam edemez hale geliyor yani tamam mı?

Sonra stres bozukluğu dediğimiz tanı son derece ağır bir tanı ve

kişi gündelik hayatını idame ettiremez durumda.

Demek ki travmanın tek etkisi bu değil.

Depresyonda olabiliyor anke. Ete bozuklukları ortaya

çıkabiliyor ve o sessizliği aşmak çok zor.

Yani benim yine almanya'daki üniversitede birlikte çalıştığım

Nihal bu holdus ve Alexander dimitriar için çıkarttığı bir

kitap var. Encunture cylenseng en

canturanus çevirinin çok bilemedim ama yani bütünüyle

işte böylesi deneyimler ve tabii ki diktatörlüklerde insanların

hani otosansürde dahil. Sessizleştirilmelerinin ne gibi

etkileri olacağına işte aktaran bir kitap.

Bunun ikincisi şimdi hazırlanıyor orada ben

somatizasyon bölümüne yazıyorum. Bedenselleştirme gerçekten yani

travmanın sözelleştirilemediğim de bir vsata ihtiyacı var.

Yani bir resim kalması gibi düşünün.

Şövalye gibi düşünün ya da neyse onu onu bir yere resmetmek

durumundasınız. Yani aksi takdirde işte

insanları düşünemez, yaşayamaz. Hâle getiriyor.

Şöyle bir tecrübem var, tam yeri gelmişken onu aktarmak isterim.

Ben özellikle travma çalışan biri değilim ama travmatize

olmuş kişilerle çok karşılaşıyorum.

Kendi çalıştığım alan dolayı. Yani psikozu otizmi olanlar veya

işte depresyon vesaire kimi zaman travmayı konuşmaya

başlamak değil, herhangi bir biçimde terapiye başlamış olmak,

bir destekleyici terapi başlamış olmak.

Uzun süre de sosyal edilmiş olan travmayı aylar yıllar sonra

hatırlamayı da getirebiliyor. Şimdi aklıma hemen kastam yerde

ama. Kendilerinde de çok ciddi

biçimde şaşırtacak bir hatırlama.

Iryayla ortaya çıktı. Gördüğü yürüyayı anlattıktan

sonra yürüyanın içeriğini konuşurken.

Dehşet verici bir travmatik yaşantıyı yıllardır

hatırlamadığı. Anladım.

Yani. Emniyette hissetmek sindirmeyi

de kolaylaştırabiliyoruz. Herhalde tabi tabi yani duyan

bir işiten bir kulak ve ilgilenen gerçekten anlamak

isteyen anlamlandırmasına yardımcı olmak isteyen hani

kişileri dedi. Ya ibrahim işte.

Bu çok önemli, yani iyileştiren hani hep o tartışma vardır ya

cem abi ilişkimi iyileştiriyor. Yoksa simgeselleştirebilme

sütümü kişinin eee tabii ikisi de ama ilişki çok önemli.

Cem hoca'nın örneğinde yani bildiğiniz bir şey, hastanın

belleğinde bir düzelme eee olduğu gibi yorumlayabilir

miyiz? Yani bellekle ilgili bir

şikayete olan birinden söz. Etmiyoruz ama travma olduğu

için. Bellekte en kapsüle ettiği şeye

erişiminin sağlanması ya da olması belki yani o bellek adası

ya bu bir ada halinde. Bloke edilmiş durumda olan yere

ulaşım ki hipnozla ilgili konularda da yani hipnozla da

hiperminenizi denilen şeyin ya da işte uydurarak geçmiş

yaşamları hatırlama falan diye abuk subuk çevirdikleri ya da

anlattıkları şeyin gerisinde aslında.

Tam da bunun olduğu yani bellekte korunmuş ama beni hiç

dışına itilmiş bir takım alanlara ulaşım erişim mümkün

oluyor. Yani nasılsa yani?

Yani belleğin sanki olağan işleyişi tekrardan kazanılmış

gibi demek istedim. Bütünleşmesi belki o zaman işte

bu noktada. Evet, yani ben bu noktada süper

var bile bir atıf yapmak istiyorum.

Kendisi norveçli bir akademisyen ve psikanalist türkiye'ye çok

gelip giden travma çalışmalarında eğitici olarak

rol alan birisi. Hani onun sözünü hatırlattınız.

Bana diyor ki insanların travması yoktur.

Travmaya maruz kaldıktan sonra harekete geçen zihinsel olarak

hayatta kalma yolları olan ancak büyük acılar yaratan süreçler

vardır. Yani bu savunma olarak

düşünürsek, hani birisiyle bu türlü bir karşılaşma yani

tereddüt bir karşılaşma belki. Şerefsiz savunmaların hani bir

miktar yani bütün o işlevsiz savunmana aslında korunmak için

ama daha çok acıya sebep oluyor. Hem başta bedensel olmak üzere

ama işte bu. Giderilmeye başlanıyor.

Yani bu işlevsiz savunmalar sorun yaratan en kapsüle tutmaya

çalışan ama daha çok sıkıntı yaratan savunmalar belki birer

birer. Azalıyor, ortadan kalkıyor.

Olabilir mi? En savunmaların hastalık olduğu

ya da mal fonksiyon olduğu durumlara çok kez rastlamıyor

muyuz? Zaten psikiyatri genelinde de

yani aslında o kişiyi korumak için olan şey hani meslekten

olmayanları da düşünerek çok daha geniş çerçeveden bakalım

düşüp bayılmanız aslında bir savunmadır.

Kalbinizle beyninizi aynı hizaya getirerek.

Kan akabını düzenlemeyi hedefler ama sonuçta bayılma bir hastalık

olarak algılanır. Bu psikopatoloji açısından da

sanki genel bir şey de söylüyor. Yani bizim bütün

belirtilerimizin yıkıcı olmadığı, bazılarının bir

savunma işlevi görebileceği ama savunma işlevi görürken de

kişinin yaşamını zorlaştırabileceği, ayrıca

hastalık yani hastalığın o belirtiği bulgu kompleksinde

kişinin failiğinin komple. Dışta olmadığını da gösteren bir

şey yani kişinin mesela kendisini korumaya dönük bilinç

ya da bilinç dışı bir mekanizma. Evet.

Geliştirdiğini, yani mesela ya burada bilinçlemeden kastım şey

gibi. Panik nöbeti geçirmekten korkan

birisinin kaçınması bilinç düzeyinde gibi görünür.

O kaçınma. Ama o kendi başına başka bir

şeyde ya karşı bir savunmadır ya.

Dolayısıyla böyle hastalık bir bakteri gibi gelip bizi tamamen

ııı bizim üzerimizde işlem yapmıyor.

Biz tepki veriyoruz, bir şey çıkıyor, o tepki veriyor, bir

şey çıkıyor gibi. Yani bilinç düzeyinde olan

kaçınma panik nöbeti geçirmekten ilk.

Akla gelen şey zaten daha önceki yaşantılarında da bilinç

düzeyinde olmayan ayrılık aksetesiyle.

Tabi. Uzakla gelen o bilinç düzeyinde

olmayan. Buradaki küçük bir müzik manası

verebiliriz. Bugünkü müzik parçası olarak

William cleanson'dan wzkap isimli şarkıyı dinleyeceğiz.

Benzap isveç arkadaşlık demek müzik arasından sonra tekrar

birlikteyiz. Müzik arasından sonra tekrar

birlikteyiz. Ben sözü çok uzatmadan Gamze

hocaya vereyim. Şimdi.

Isterseniz ben biraz geçen haftadan hani devam edeyim.

Uygun görürseniz tabii bu noktada çünkü tabi savunma çok

önemli dediğiniz gibi hatta aklıma çok.

Değerli hocam leylazilerinin Leyla hanımın evladım, hastanın

elinden savunmasını alırken yerine bir şey koyuyor musun?

Sözü de geldim. Biliyor musun?

Cem abi söyleyin. Yok, yani işte hoca ben

duyduğumuz var savunmayı elinden.

Almaya, cesaret etme hemen gibi. Hatırlıyordum ben de.

Tabi şimdi. Şimdi geçen hafta temel

çaresizlik kavramından söz etmiştim.

Freud'un aslında burada bir teşekkür de edeyim.

Talat farma'nın hemen Şubat depremlerinin ardından yazdığı

zannediyorum, t 20 dörtte yayınlanmıştı.

Bir makalesi vardı ve sonra ardından birkaç makale daha

yazdı. Bu konuyla ilgili orada freud'un

bu kavramından söz ediyordum. Yani temel çaresizlik ve

bağlarda onarım, hani bağları konuşuyoruz, terapide de değil

mi? Yani bağlarla bir onarım aslında

söz konusu. Şimdi bu temel çaresizlik tabii

biz doğduğumuzda evrimdeki en yakın dostlarımıza mesela

şempanzelere kıyasla gelişimde o kadar gelin ki.

Bağlanma aracılığı bakım verem bebek birimi olmasa bizim

hayatta kalmamız imkansız. Tabii freud, bir fizyolog ve

nörolog dolayısıyla hani oradan bu bu çok erken dünyayı

fırlatılıp atılmış olmamızı ve hayatta kalabilmek için çok uzun

süre yardıma bakıma muhtarçlığımızı altını çiziyor

ve varoluşumuzun en temelinde yatan bu kökensel çaresizlik

nedeniyle ötekilerle ömür boyu süren bağlar kurmaya yazgılı

olduğumuzu söylüyor. Şimdi temel çaresizliğin bedene

ve ruha yani iske soma yakınan izleriyle yarattığı kaydıysa

diyor. Yaşam boyu devam edecek ve

çaresizlik yaratan her tehlike durumunda yeniden yüzeye

çıkacaktır. Buna 1.926 daki.

Ketlenmeler, belirtiler ve anksiyete makalesinde dile

getiriyor ve tüm travmatik durumların ilk örneğini bu temel

çaresizliğin oluşturduğunu öne sürüyor ki gerçekten travma,

kişide işte bu temel çaresizliği tekrar ortaya çıkaran bir durum.

Tabi işte oradan önemli. Bir sözü verdir der ki kaygı

yani anksiyete bastırmada yeniden yaratılmaz.

Bu arada anksiyete kuramında revize etmektedir.

Baştan önceden var olan bir bellek imgesine veya izine uygun

bir duygulanım biçiminde üretilir.

Zihne ilk travmatik deneyimlerin tortuları olarak alınmışlardır

ve benzer bir durum ortaya çıktığında dellek simgeleri gibi

yeniden canlanırlar. Bunu profesör doktor can

kaptanoğlu bu sözünü damasyonun. Somatik.

Direkler. Sonatik işaretleyiciler kuramına

kadar izine getirir. Yani daha sonra da mastonun

ortaya çıkaracağı karar verme süreçlerinde anlık karar verme

süreçlerinde aslında bizim zihinsel bir düşünce ya da biraz

önce ibrahim kamın sence dedi. Hani atlıselimden çok bedende

işaretli bir biçimde duygulardan.

Üretilmiş olan izleri takip ederek bir karar verdiğimizi

belirtir. Hani o anlamda cem hoca'ya da

bir atıfta bulunmak isterim. Çok önemli bir saftaması

troid'in burada. Freud sadece özneyi, yani bebeği

ve onun uyaran seri karşısında koruyucu kalkanının delinmesini

itirama tarifinde olduğu gibi değil, aynı zamanda bir yaşam

deneyiminin, temel ihtiyaçların karşılanmamasının dedekte

yarattığı hoş. Tuzla işte üşümeye, açlık,

uykusuzluk gibi annenin uygun biçimde yanıt vermemesi

durumunda ortaya çıkan şiddetli kaygıyı, hatta dehşeti tarif

etmektedir ve tabii bu travmatik deneyimde aslında yeniden

kendini için de bulduğumuz haldir.

Yani freud'un kavramsallaştırmasına göre

travma her zaman bir. Hazırlıksız yakalanma

meselesidir. Ama, örneğin hükümetlerin,

devletlerin hazırlıksız yakalanma gibi bir lüksü olamaz.

Yani Şubat depremleri için de bunu söylüyorum madımak yan

madıman yıkılması için de grand kartal katliamın içinde yani

buradaki hazırlıksız olma hali. Evet yani bireysel olarak bizler

o durumda olabiliriz ama. Neden toplumsal kurumlar

kuruyoruz? Neden kurumlar var?

Hazırlıksız yakalanmaya karşı bizi tıpkı bebekken annemizin

yani o çevre anne dediğimiz, kucaklayan ve koruyan halini bir

temsilidir. Aslında devlet onun içinde vergi

veririz. Statoro travmanın gündelik

hayatının mutfakiyetlerini bireyin dünyayı istikrarlı ve

öngörülebilir gördüğü yanılsama inanç sisteminin paramparça

ettiğini, zaman algısını bozduğunu belirtir.

Ve der ki travmatik deneyim insanı sonsuza dek içine

hapseden bir şimdiki zamanda dondunuz.

Yani tam da hatırlamak istemediğiniz tam da unutmak

istediğiniz şeyde donup kalmaktan söz eder.

Yine bol haber travmayı yaşandığı anda bir anlam

çerçevesine oturtalamayan. Çünkü ruh sağlığın dokusunu

parçalayan kaba bir gerçek olarak tanımlar.

Başka bir deyişle temel bir çatlak meydana gelmiştir.

Bu çatlak yüzeyin hem kapsayan hem işlevselliği koruyan

zihinselliği de kapsayan alanlarında düzensizlikler

başlatır. Hani sanki böyle bir film?

Bir film izlerken birden o filmde bir kopma yaşanması gibi

akışın birden bire alt üst olması gibi ve katigarutun

belirttiği gibi travmatik deneyim bir tür paradoksa işaret

eder. Şiddet içeren bir olayı doğrudan

görmek, onu bilme yetisinden tamamen yoksun kalmayı da

beraberinde getirebilir. Bu dokudaki yırtılma sebebiyle.

Ve travmatik olay biraz önce ibrahim de bellekten söz

etmişti. Onun için karutu da anmak

istedim. Travmatik olay ve onun deneyini

kaydedilirken. Anlamın çağrışımlar yoluyla

zihinde bütünleşmesi mümkün olmaz.

Hani biraz önce timuçinerdi entegrasyon dedi işte bu

imkansız hale gelir ve çekilen ruhsal iştirak bir türlü

anlamına kavuşmaz. Kavuşabilmesi için de biraz önce

konuştuğumuz gibi ancak dinlediğini duyan ve bir anlam

çerçevesine oturtmasına yardımcı olabilen bir öteki gerekir.

Işte biz terapi odalarında bu öteki oluyoruz.

Bu anlamın çağrışımlar yoluyla kurulamaması direkt bir sosyal

aslında değil mi sosyal? Bence güzel tariflerinden biri

dissasyonu çağrışımlar kopuyor. Bu topraklarda yaşayıp disosya

olmamış kimse var mı acaba diye hemen merak ediyorum ben de.

Benim aklıma bir örnek geldi. Timur cinadi 10 ekim

patlamasından sonra gördüğüm bir kişi çok yoğun bir suçluluk

duygusu. Vardı ve şu nedenleydi.

Patlamadan sonra kendisini ankara'nın başka bir semtinde

buluyor ama oraya nasıl gittiği, ne zaman gittiğine dair hiçbir

hatırası yok. Hiçbir anı yok.

Yani bizim çok iyi bildiğimiz amnezi aslında yaşanan bir

sosyalasyonun bir biçimi ve 10'a çıkart bağlı o kadar büyük bir

suçluluk duygusuyla cebelleşiyordu ki ben nasıl

oradaki insanları bırakır ve giderim?

Sosyal aslında yani. Bütünüyle dizisiyatif bir tablo.

Ne, ne yapsın insanlar? Evet.

Ben de şeyi hatırlıyorum. Bu 99 depreminden sonra o çadır

kentlerde çalışırken şey. Dağıtılan bebek bezi dağıtılan

bir kuyruğa girmişti. Genç bir kadın.

Herkesle beraber şey bekliyor. Kuyrukta bebek bezi bekliyor.

Birisi onu tanıyan birisi 10'a çıkart yönelik dedi ki, ya senin

bebeğin yok ki, niye burada bekliyorsun?

O da dedi ki belki hamileyimdir. Yani hakikaten söyleyecek hiç

söz yok. Evet yok.

Yani tam çok belki o işte kaybolmuşluk o temel

çaresizliğim de bir dışa vurumu yani.

Bu freud'un anneden bakın verenden hani cem abi seferasyon

anksiyetesi ayrılık anksiyetesinden bahsetti.

Tabii bu daha sonra freud 1.920 altıda bahsediyor ama nesne

ilişkileri kuramcılarının bildiğiniz gibi çalışmalarının o

dağı oluyor. Onlara göre travmatik deneyimin

asıl patojenik unsuru koruma ve bakımına muhtaç olunan kişi,

kişiler veya özellikle toplumsal travma söz konusu ol.

Onda kurumlar tarafından ihbare kötü muameleye hatta istismarı

uğramaları kendi ligde mesela aklıma işte.

Geçenlerde deprem bölgesinde yanılmıyorsam Antakya olması

gerekiyor. Bir kamu görevlisi kendisine

emanet edilen bir şekilde anahtarını tutuyor herhalde.

O deponun ne kadar yardım malzemesi varsa.

Bunları satmış buradan gelir elde etmiş, onunla kendisini el

yapmış. Yani istismar deyince hani öyle

böyle değil. Işte bu kendilikle çevre

arasında arabulucu kanunundaki içsel iyi nesne de sessizliğe

bürünüyor. Yani bir dışarıdaki gerçeklik

var işte bu türlü ihmal ve istismar örneklerinde olduğu

gibi bir de içsel gerçeklik var ve burada bütün bu hali içinde

kişinin kendi içindeki iyi nesne de sessizliğe bürünüyor ve iyi.

Nesnelerin sürekliliğine duyulan güven ve empatiye olan hani

beklenti bana birileri empati yapar.

Beklentisi bunlar imha oluyor ve bu durum tam bir yalıtılmışlık

ve en şiddetlisinden terk edilmişlik duygularıyla

sonuçlanıyor. Mesela başka canımız yok.

Topluluğu bence çok çok kıymetli.

Yani böyle bir olay üstüne olması tabii ki.

Kahredici ama insanların bir arada duruşundan o kadar çok şey

öğreniyorsunuz ki 15 haziran'da başkent Üniversitesi istanbul

amacı konferans salonunda topluluğun etkinliğinde onları

gözleme fırsatı buldum. Yani onların dayanışması ancak

bu acı yani böylesi acılar yaşamış bir aile bütünüyle yok

olmuş. Yani işte tek çocukları onun eşi

2 çocuğu yangında vefat etmiş ve onların o bir aradalığı dışında

ne insanları ayakta tutabilir diye düşünmeden edemedim.

Yani onun için dayanışma gerçekten son derece önemli.

Bir de tabii resmi kurumların görevi olan yasal düzenlemeleri

denetlemeyen başlığı da söyledim.

Gerekli denetimler yapılsa dahi yerin gereğinin yerine

getirilmeyişi acil yardım ve kurtarma çalışmalarındaki

eksiklikler. Bunu hem grand kartal otel

katliamında gördük hem depremde dedi.

Çok diğer örnekte. Bir teviye çıkarılan mesela imar

afları kartalkaya facia'sının işte 6 Şubat depremlerinin

aslında işi görülmemiş bir felakete dönüşmesinde ki asıl

sebep önlenebilir oluşları. Ben depremden bir örnek

vereceğim. Bölgedeki psikososyal destek

çalışma sırasında meslektaşlarımızdan birisine

zannediyorum. Antakya veya maraşta bu olay

gebe bir kadın şöyle bir düşlem aktarıyor, doğum yaparken tekrar

deprem olacak. Doktor ve ameliyat ekibi beni

bırakıp kaçacak enkazın altında bir başıma kalacak.

Yani insanların yaşatılan neden toplumsal travma diye

nitelendirilir. Çünkü işte böyle bir iz bırakır.

Yani bırakılıp kaçılacak yardım gelmeyince bunu Şubat

depremlerinde büyük. Bir üzüntüyle gözledik.

Yine sonuçta bir atıf yapıcam, bu uygarlık ve

hoşnutsuzluklarında freud 3 tür ızdırabı kaynağını tarif etmiş 3

yönden diyor. Acı çekme tehdidi altındayız.

Kendi bedenimizden ki çürümeye ve yok olmaya mahkumdur.

Dış dünyadan ki bize ezici ve acımasız güçlerle saldırabilir.

Savaşlarda zorunlu göçlerde gördüğümüz.

Ve nihayet diğer insanlarla olan ilişkilerimizde yani ötekiler

nasıl davranıyor bizi bu sonuncu kaynağın yol açtığı ızdırap

diyor. Freud belki de en can

yakıcısıdır. Bir afetin veya başka türden bir

toplumsal travmanın sonucunda ortaya çıkan bu istırapların

akıbetini ötekilerin tutum ve davranışları belirliyor.

Sonuç olarak ötekilerin insanlığına dair çünkü içinizde

sönmeyen bir umut var. Inatla başkasının gözü önünde

ölmeyi yok olmayı reddediyoruz diyor freud.

Ve ne zaman ki onların tepkisi ya da tepkisizliği bu

beklentimizi boşa çıkarır. Işte o zaman derin bir

umutsuzluğa ve çaresizliğe teslim oluruz.

Belki o zaman gerçekten o temel çaresizlik dediği, freud'un ilk

bebeklik dönemindeki hale geri döneriz ve tabii birkaç

kategoride toplumsal olarak bununla karşılaşıyoruz.

Bir tanesi toplumsal sistemin bireyleri kucaklayamaması,

besleyememesi, onlara bakım ve koruma sağlayamaması durumu.

Mesela yoksulluk ııı, pandemi gibi pandemi de bunu gördük.

Doğal afet, önlenebilir, felaket, toplumsal kargaşa,

şiddet veya savaş gibi durumlarda önlem alınmaması,

yardım edilmemesi ve merhamet gösterilmemesi buna bir örnek.

Bir başkası yetkililer ya da ayrıcalıklı toplumsal gruplar

tarafından azınlıklara ya da toplumun geniş kesimlerine

yönelik. Açık saldırılar ne yazık ki

ülkemizde bunun da birçok örneği var.

Toplumsal baskı iç ya da dış savaş, ırkçılık, soykırım, zulüm

gibi örneklerle kendini gösteriyor.

Bir de toplumsal sistemin yozlaşması ne yazık ki bu da çok

aşina olduğumuz bir durum. Yürürlükteki değer ve yasaları

koruyor gibi yaparken gerçekte onların ilan edilmesi örneğin.

Yetkililerin işte en hafifinden yolsuzluk yapması gibi durumlar.

Yani toplum ve kuramla ııı kurumlar, bireyler ve gruplar

için ne zaman kapsamı işlevi görmese bu toplumsal travmaya

yol açar diyebiliriz. Deep, turin.

Yani işte birincil bakım veren eliyle diye altını çizdiğin için

bireyde anne toplumda da devlet ana aslında tra.

Vmanın da müsebbibi gibi görünüyor böyle bir durumda.

Ya da devlet baba galiba Türkiye de daha çok devlet baba.

Anavatan ama devlet baba. Babaya dikkat çekmek istedim.

Analist de konuşunca dikkat etmek lazım.

Anaya babaya tabii. Hocam bu toplum içinde diğer

kişilere karşı olan beklenti bu. Freud'un kökensel ne demişti?

Temelsiz çaresizlik yani bağlantıyı o oradan kuruyor dimi

o yaptığınız alıntıda yani her halükarda başka insanlara karşı

bir. Beklenti ihtiyaç.

Hali söz. Konusulara.

Bu ölüm orucunun tarihi de biraz buna dayanıyor diye okumuştum.

Yani ölüm orucu ilk hindistan'da böyle işte bir köyde belki

gösteriliyor. Birinin birine borcu var ve

alamıyor. Gidip borç yani şey alacaklı

olan kişi. Borç verdiği kişinin kapısının

önünde ölüm orucuna başlıyor. Iıı ve buradaki niyeti şu yani o

borcumu vermezsen ben kendimi öldüreceğim ama bir taraftan da

şu beklenti var, yani herhalde işte borç verdiğim kişi beni

ölüme terk etmez. Tamam o terk etti.

Bir yerden sonra bu mahalle beni terk etmez.

Herkes neticede görüyor adım adım ölüme doğru gidiyor.

Ya da hatta olayda şöyle anlatılıyor, insanlar gidip bu

ııı borçluyla konuşuyorlar. Bak adam öldürüyor kendini ver

borcunu gibi. O beklentinin şeyi ifadesi biraz

ölüm orucu kavramının çıkış yeri de.

Diye okuduğum yerlerden biri mi? Çok sağ olun bu tam da oturan

bir örnek oldu. Çünkü bu uygarlık ve

hoşnutsuzlukları senimde geçen işte bir tarih boydun.

Evet yani bir başkasının gözü önünde önleyeceğimize inanıyoruz

aslında. Yani ölüme terk edilmeyeceğinize

inanıyoruz. Toplumsal travma veya ölüm

oruçları da yani gözümüzün önünde öl.

Memize müsaade edecek misiniz? Gibi bir aslında sorun.

Hala o temel insanlığa dair var olan bir inanç, o da yıkılınca

herhalde travma daha derinleşiyor.

Işte o zaman temel çaresizlik oluyor.

Yani o inançın yıkıldığı hani anne bebek ilişkinde de anneden

değil mi? Hiç bir yanıt alamama ve

bütünüyle terk edilmişlik içinde dehşetle kalmanız.

Ama şu geliyor, dayanışmanın eksikliği ya da yeterliliği

konusunda bir açıklama yapmaya kalkacak olursak, yani toplumsal

tutum bakımından herhalde. Herhalde sadece insan tabiatı

üzerinden bir açıklama yapmak yeterli olmayacak.

Yani günümüzdeki dayanışma ihtimali veya işte

yapılabilenler belki başka zaman daha farklı.

Şimdi bütün dünya bir evinsizlik içerisinde ve herkes evet.

Belki de daha önceki zamanlara göre daha farklı davranıyor.

Kültüre ve zamana göre değişebilecek bir şey ama.

Eee ne dersin o konuda yani. Benim aklıma 2 örnek geldi.

Şimdi siz söyleyince bir tanesi asla yalnız yürümeyeceksiniz

sloganı. Yani adeta uygarlık ve

hoşnutsuzlukları okunmuş diyeceğim ama aslında yani bu

hepimizin içinde. Hani ortak değerlerimizin ilk

sırasında yer alan aslında hani önce öldürmeyeceksindir ya bütün

günlerin bazı önce öldürmeyeceksin.

Başkasının ölümüne de göz yumurtacaksın, o zaman asla

yalnız yürümeyeceksin oluyor işte.

Yani hani freud'un bence? Dehası hani bizim zaten

kültürümüzü var eden temel dinamikleri çok iyi okuyup bunu

ben. Edebi de buluyorum, edebi

eserlere dönüştürebilmiş olması ve üstüne düşündürtmesi bir de

ya hep. Beraber yani hiç birimiz sloganı

bu da başka bir örneğin. Yani toplumsal dayanışma

gerçekten vazgeçilmez belki izliyorsunuzdur.

Sırbistan'da ekim ayından Kasım ayından beri çok büyük

gösteriler var en son. Şey, hükümetin akademisyenlere

maaş ödemeyi kestiğini biliyor musunuz?

Hayır, öğrenciler üniversiteyi boykot ediyor.

Akademisyenlerdi boykot'a katılıyorlar.

Onun üzerine madem siz boykot yapıyorsunuz, o zaman işinizi

yapmadığınız için maaşınızı da ödeniyoruz diyor.

Vay canına, ne akıllar neden bizimkiler akıl ödemedi acaba?

Burada yine bir durayım mı, devam mı edelim?

Çünkü benim hatta biraz malzemem var.

Daha dayanıklılığa gelmedim. Napalım duralım mı bence?

Isterseniz duralım, sonra yine yapalım, uygun bir zaman varsa.

Yani çok zengin içerik. Bir de işte içerik de çok.

Bazen bizim hani donup kalma noktası.

Yoğun oluyor çok. Bazen bir şey söylememiz bile

mümkün olmadığı. Belki ara verip sonra travmadan

çıkıp analiz konuk varken yarım bıraktığımız yerden.

Narsizme geçme şansı olur bakarsınız.

Ama hocam biz sizden bir narsist bir kişinin narsist olduğunu

nasıl anlarız? Gibi taktikler için köye

girmişler. Yada.

Eşten nasıl kurtulursun? Nasıl kurtulursun?

Efendim, nasıl koruruz? Narsistleri gösteren en temel 10

işaret falan. Bu.

Konuda şeyim samimiyim. Öyle yapalım mı?

Eee olabilir abi ben. Ya da belki şey, ben rezilyans

bağlanma filan gibi konuşup. Hani bütün bunların biyolojik

düşümleri vesaire gibi bir yere bağlayıp sonra nöropis kanalize

de kapı açabiliriz. Bu da bir yıl olabilir.

Evet narsizmdense galiba. Tamam yani herkes en sevdiği

konuda en anlatmak istediği şeyi anlatsa tabii güzel oluyor.

Madem onu tercih ediyorsun tabii ki rezilyans'dan neres kanalize

geçebiliriz? Niye olmasın?

Bağlanmanın böyle psikanalizi. Bu keyifli sohbetin bugünlük

sonuna geldik. 2 hafta sonra tekrar Gamze hoca ile

sohbetimize devam edeceğiz. Ben bugün bu bölümü kapatırken

bir ressam ve resim hakkında yine bilgi vereceğim.

Bugünkü ressam olarak anders sorunundan bahsedeceğim.

Ander isveçli bir ressam, gravür sanatçısı ve heykeltıraş 1.860

yılında morada isveçinde doğmuş kendisi.

Isveç kraliyet sanat akademisinde eğitim almış ve 19.

Yüzyılın sonu ile 20. Yüzyılın başında özellikle

Amerika deva avrupa'da çok büyük gün kazanmış, özellikle su

yansımaları ve nu tablolarıyla ün kazanmış biri.

Empresyonizm ile ilgili em, daha doğrusu eserleri empresyonizmden

izler taşıyor bu. Ressamı underson'u aslında

ilginç yapan şeylerden biri de Amerikan başkanı theodor rose

dahil olmak üzere dönemi seçkin kişilerin hep portresini yapmış.

O açıdan ilginç bir ressam aslında ben bugün size

underson'un sonbahar ne ismini esen'le takdim edeceğim.

Son mario'ya isveççe yaz eğlence istemek 1.886 yılında yapılmış

bir resim bu. Resim izlenimciliğin en önemli

tablolarından biri olarak kabul ediliyor.

Bu resimdeki ilginç olan şey kademen bahsettiğim bu ander

sorunun aslında kullandığı su yansımaları bu.

Resmi yaparken aslında şundan etkileniyor.

Eşi emma sorunu evleniyor. Emma sorununa evlendikten sonra

eşinin ailesinin evinin olduğu bir kasabaya gidiyor.

Isveç tarafında ve oradaki yerden esinlenerek aslında bu

tabloyu yapıyor. Sanatçı burada eşi emmason ile

bir aile dostunun ahşap iskele üzerinde bir yaz günü yürürken

betimliyor ve su yansımalarını çok güzel kullanıyor diye

söyleyebiliriz bu. Haftalık bizden bu kadar 2 hafta

sonra tekrar görüşmek üzere kendinize iyi bakın.