Toplumsal Travma ve Yas

Herkesin merhaba dikensiz gül bahçesi vaat etmiyor.

Spot kestiğinin yeni bölümüne hoş geldiniz.

Ben doktor taysin rolaz bu potans bölümünde benimle beraber

profesör doktor cemaat paşaoğlu, profesör, doktor.

Timur oral. Doktor ibrahim ellak ve konuk

olarak da profesör doktor Gamze özçülmez bizlerle beraber bu.

Bölüme başlarken öncelikle cem hoca Gamze hoca'yı tanısın,

ondan sonra başlayalım diye söyleyeceğim, ben sözü size

bırakayım, cem hoca'm siz devam edin.

Tamam, gamzecim hoş geldi. Merhabalar.

Kabul ettiğin için. Ben çok teşekkür ederim pek çok.

Dinleyici seni tanıyordur ama tanımayanlar da olabilir diye

seni tanıtayım. Sevgili Gamze öztürmez uzun süre

bölüm başkanlığını yaptığı başkent Üniversitesi Tıp

Fakültesi psikiyatri ana bilim dalında halen öğretim üyeliğini

sürdürüyor. Aynı zamanda psikanalist.

Adayı. Adayı ama eğitim ve süper vizyon

faaliyetlerinde. Aktif olarak devam ediyor.

Hı hı psikanalitik bulgur alanında evet.

Panelitik psikoterapi alanında. Gamze çok uzun zamandır travma

çalışıyor. Başka pek çok şeyin yanı sıra.

Temmuz zor bir ay, şimdi 3 Temmuz madıma akla getiriyor ama

bizi en çok gamzeyi davet edip toplumsal travma konuşma

konusunda motive eden yaklaşan mahkeme oldu.

Grand kartal otel facia'sının ilk mahkemesi 7 Temmuz da

yapılacak. Biz şimdi o konuda.

Bir şeyler söylemek ve oradan yola çıkarak toplumsal travma ve

dayanışmayla ilgili gamze'nin değerli fikirlerini almak

istedik. Sorularımız var.

Başka ekleyeceğim bir şey kaldı mı gamzecim yoksa?

Yo çok teşekkür ederim. Yani gerçekten bu benim için çok

kıymetli bir davet. Uzun süredir tabii ki

podcastinizi keyifle dinliyorum. Hem öğreniyorum hem gerçekten.

Önemli bir boşluğu doldurduğunu düşünüyorum.

Onun için ben sizlere teşekkür ederim.

Tabii 7 temmuzda dediğiniz gibi bolu'da grand kartal otel

katliamının ilk duruşması yapılacak.

Bu facia 21 ocak'ta gerçekleşmiştik.

Şimdi tabii travmanın en önemli yanlarından biri.

Yani herkes tabii ki bir travmatik deneyim hayatında en

az bir kez yaşamıştır. O günü hatırlarsınız

detaylarıyla mesela madımak dediniz madımak otelinin

yakılması 1.993 diye hatırlıyorum.

Yanılıyor olabilirim, umarım yanılmıyorumdur. 93 ben o gün

mesela neredeydim yangını ilk ne zaman haber aldım?

O sırada neler konuşuluyordu? I lk önce tabi ki biz

anlamamıştık. Yani bu ölçekte bir kat.

Liam yapıldığını işte giderek böyle bilgiler arttıkça büyük

bir dehşet duygusu inanmazlık. Yani insan gerçekten hani Sivas

gibi aslında anadolunun en güzel ankadim şehirlerinden birinde ve

kültürel de bir şehirde böyle bir olayı hayal dahi edemiyor.

Aynı şey benim için 21 ocak 2025 tarihini de.

Belleğime kazıdı. Eğer çünkü işte o gün bazı

telefon görüşmeleri yaptık. Meslektaşlarımız sevgili

zeynep'le ozan kota'nın. Oğllarının da.

Tartalkaya'da eğitmen yardımcısı olarak hayat eğitmeni yardımcısı

olarak bulunduğunu duyduk ve hep böyle haberleşmelerde zaten

başta 2 kişinin kaydından söz ediliyordu.

Tabii ki rakamların bir önemi yok.

Ama daha sonra ortaya çıktı ki aralarında sevgili ömrün de

oldu. Yani zeynep'le ozanın

oğullarının da olduğu bizim başkent Üniversitesi Tıp

Fakültesi son sınıf öğrencisi hepimizin çok sevdiği Yiğit genç

payında olduğu yani ankara'dan çok tanıdıkların olduğu ama

tanımasanız bile tabi olayın oluş şekli yani sabaha karşı

yataklarında insanlar. Mutfakta çıkıyor elektrik

kontağından ondan sonra hızla yayılmaya başlıyor.

Çünkü otelin yangın uyarı sistemi devre dışı.

Bunun nedeninin odalarda sigara içildiğinde devreye girince

sıkıntı olması gibi böyle tuhaf bir açıklama var.

Çünkü otel olduğu gibi ahşap. Yangın sistemi devreye girmiyor.

Söndürme sistemi otel sahiplerinin o sırada otelin en

üst katındaki işte odalarında olduğu, onların burunlarının

bile kanamadan otelden çıktıkları.

Çünkü olayın herhalde bu hale geleceğini öngörmemiş olacaklar

ki kendi arabalarını çekmekle hani dışarı çıkmak istemeleri

tabi ki çok anlaşılır ama haber verdirtmemeleri veya haber

verdirtmedi. Klerinin söylenmesi gibi.

Hani hepimizi dehşete düşüren detayları var bu.

Facianın. Dolayısıyla hani ben toplumsal

travma dediğimde artık aklımda hiçbir zaman izin silinmeyecek

bir biçimde tıpkı madımak otelinin yakılması gibi kartal

otel faciası ya da katliamı var. Bunun birçok örneği var.

Ne yazık ki bizim ülkemizde toplumsal mı?

Çok sayıda 10 ekim gal patlamalarını, yani intihar

bombala bombacıları tarafından gerçekleştirilen.

Eylem de yüzden fazla insanın ölümünü ankara'nın göbeğinde

veya daha birçok olayı işte düşünebiliriz.

Çorum katliamı gibi birçok. Şey şimdi tabii travma

dayanılmaz dehşet verici ve izci deneyimlenen bir olay.

Toplumsal travma ise travmatik bir deneyimin ruhsal ve

ilişkisel sonuçlarını toplumsal olaylar çerçevesinde ele alan

bir kavram, yani sadece savaşlar kıyımlar değil, gerek grand

kartal otel katliamı gerek 6 Şubat deprem felaketi ortaya

çıkan sonuçlarının önlenebilirliği itibariyle

aslında birer toplumsal travma. Ve önlem alınmayışı

pankartlardan hatırlarsınız. Yani insanların Twitter

paylaşımları veya sosyal medya paylaşımlarında işte biz de

orada olabilirdik. Biz de bu şekilde ölebilirdik.

Paylaşımlarının ardından benzer bir olayda ölmeleri de aslında

toplumsal anlamda ciddi. Travmatik bir deneyim sadece

savaşlar değil yani burada denetimsizlik var.

Kağıt üstünde belgeler söz konusu.

Hep onaylanmış her şey çok düzgün bir biçimde işlemiş gibi.

Onaylanmış işte sorumluluğu birbirine atan kurumlar hiçbir

şey olmamış gibi davranan yöneticiler hâlâ kültür ve

Turizm Bakanı ve bakanlıktan sorumlu kişilerin soruşturmaya

dahil edilmelerine izin verilmişti. 78 kişi ölmüş

aileleri büyük bir çırpınış içinde ve başka canımız yok

topluluğu. Kuruyorlar ki başka insanların

canı. Yanmasın diye.

Ve toplum birbirine sonra tabii o kadar çok bu türlü olaylar

yaşanıyor ki. Hangi birini hatırlayacağız?

Zaten bir bellek problemi travmanın tam göbeğinde durur.

Bildiğiniz gibi yani travmatik deneyim bellekte de çeşitli

biçimlerde değişiklikler yapar. Dolayısıyla yani bu ilk maaşlar

liyakatsizlik vesaire kendini sürekli yineleyen bir duruma

dönüşmesi durumda ülkemizde. Şimdi Tahsin almanya'da yaşıyor.

Almanya'da elinize bir soba ya da kuzine kurmak için.

Belediyeye başvurmak zorundasınız.

Onlar gelir işte bağlantı borularını inceler işte.

Havalandırması uygun mudur? Bakar vesaire bunun ciddi bir

edokrasisi vardır ve ondan sonra kuzeni kullanabilirsiniz.

Evinizden içinde ve koskoca bir otel.

Bulunduğu mevki itibariyle itfaiye yok.

Yani kartalkaya'da itfaiye olmadığını da bu olayla öğrenmiş

olduk. Eee.

Hani düşününce gerçekten insanın aklı almıyor hani?

Dolayısıyla toplumsal travma ister istemez.

Hani yani bu? Ülkede yaşayan psikiyatristler

olarak. Bizim sürekli gündemimizde

olmaya devam ediyor zaten biliyorsunuz son günlerde

izmir'in alev alev yandığını görüyoruz.

Ben bugün irem yıldız'la haberleştim.

Başka bir sebeple irem bu yangınlar sebebiyle ortaya çıkan

işte insanların yaşadıkları travmanın etkilerini işte bir

nebze hafifletebilmek için muhtemel psikososyal.

Ağla birlikte çalışmalar yürütüyor.

Yani bu bitmek bilmeyen bir uğraş maalesef hani toplumsal

travma alanı yine almanya'da çok çalışılan bir alan.

Benim de buna dahil olmam. Açıkçası 2.010 yediden itibaren

almanya'da böyle bir üniversitede.

Işte çalışmaya başladıktan sonra oldu.

Bilmiyorum sizler ne dersiniz bu girişe?

Valla travma söz konusu olunca o kadar ağır oluyor ki her şey.

Insanın konuşması gelmiyor. Gerçekten akıl da almıyor bir

yandan. Yani hakikaten.

Yani o travmanın bizzat birincil etkisini yaşayanlar dalga dalga

ikincil üçüncül giderek bütün ülkeye yayılan başka başka

şeyleri de beraberinde getiriyor şeyleri de dahil tabi tedavi

ekiplerini. Onlarla uğraşan herkesi.

Evet yani şimdi mesela uluslararası kanaliz birliğinin

içinde travmaya bütünüyle odaklanmış bir ekip var.

Çünkü dünyada çok çılgın bir durumda bildiğiniz gibi yani

israil'in filistin'e yaptıkları Filistinlilere gazze'de

yaptıkları. Ve hani işte gözünüzün önünde

geçen hafta iranın üst düzey yetkililerinin.

Resmen suyu Tesla öldürülmesi ardından işte karşılıklı

bombalamaların başlaması. Yani tabii bu bizim coğrafya

değil, sadece hani dünyanın 41 tarafında.

Süre giden bir durum. Farklı şekillerde.

Burada küçük. Ve müzik molası.

Verebiliriz bugünkü müzik. Parçası olarak yol yiyen mi

isimle? Eseri dinleyeceğiz.

Yoğ yiyemedi. Eseri, saygı hayşı exel isimli

sanatçı. Icra ediyor.

Daha sonrasında tekrar birlikteyiz.

Müzik arasından sonra tekrar birlikteyiz.

Ben sözü tekrar. Gamze hocaya bırakayım.

Biraz hani belki tanımlardan söz edebilirim mesela işte pragger

önemli bir çalışmacı toplumsal travma alanında toplumsal

travmayı hem toplumsal gerçekliğe hem de psikanalize

cisimleşen bireysel deneyime denk gelen bir çerçevede

tanımlıyor. Şimdi psikanaliz demek, öznellik

demek. O anlamda bireysel deneyime denk

gelen diye altını çiziyor prager 10'a çıkart göre.

Toplumsal travma varlığımızın ön görüldüğü bir dünyaya olan

inancı sarsacak yani herhalde. Işte yangın sırasında devreye

girmesi gereken alarmın kapatılması.

Mesela varlığımızın öngörüldüğü bir dünyanın olmadığını işaret

ediyor. Veya yangın sırasında devreye

girmesi gereken işte yağmurlama sisteminin bozuk olması.

Demek ki varlığımız öngörülmüyor demek oluyor.

Tatliamda tam da bu yüzden galiba kullanılıyor değil mi?

Gamze, evet özcük olarak sacha demiyorlar, başka canımız yok,

topluluğu demiyoruz. Çünkü bizler de o topluluğun

içindeyiz. Hem meslektaşlarımız bizzat bunu

ne yazık ki çok ağır bir biçimde yaşamak zorunda bırakıldıkları

için facia demiyoruz. Bu bir katliam yani bu taam

müden bir şey. Burada bir olası kast var.

Tabi bu hukuki biterim mesela şampiyon melekleri

duymuşsunuzdur. Tabi adıyaman'da i siyas otelde

konaklayan. Orada da mesela benim Anadolu

lisesinden rehberlik alanında çok emek etmiş, türkiye'nin

doğasını, kültürünü tanıtmak ve korumak için ömrünü adamış

arkadaşım isyas otelde öldü ya da öldürüldü.

Yani bir kumdan kaleymiş mesela aynı şey söz konusu.

Yani bu kadar dayanıksız bir binanın inşa edilmesi burada

insanlar kalacak. Belli ki orada da 72 kişi öldü,

72 belki sadece kıbrıs'tan olanlar rehberleri orada bulunan

rehberleri de katınca daha büyük bir grup da olabilir ama aynı

şey yani orada da bir katliam var.

Ezgi apartmanı örneği var yani? Körlü tren faciası var Çorlu

tram faciası var. Kesinlikle evet yani aklınızda

tutabilmek için yani unutmak imkansız ama hani o kadar çok ki

mesela. Unutmadım, aklımda madımak

oluyor ya hani her sene anma sırasında sosyal medyada hashtag

budur, unutmadım aklımda yani unutmamamız gerekiyor ama bir

sonuç çıkartmamız gerekiyor aynı zamanda ve bu yok ve bu.

Öngördüğümüzü hani vardığımızın? Onaylandığı bir dünyaya olan

inancı sarsacak kadar tehditkar biçimde hafızalarda yer eden bir

olay ya da olaylar dizisi. Toplumsal travma.

Burda tabii yine priger bilirsiniz.

Bizlendirmeleri pek severiz. Ruh sağlığı çalışanları olarak 3

tür toplumsal travma tanımlıyor. Ölümcüllük travmaları yani sevgi

dolu benliğin risk altına girdiği ölümle burun buruna

geldiği durumlar, şiddet ve bedensel zarar travmaları.

Burada eşit haklara dayalı toplumsal sözleşmenin garanti.

Ettiği güvenlik ve emniyet yanınsamasının çünkü emniyette

olduğumuz aslında bir yanılsamadır, doğal afetlerden

biliriz. Birden deprem olabilir. 99

Marmara depremini yaşadık yaşadınız siz daha o zaman.

Kıdemliydiniz ve sahada da çalışmışsınız.

Bunun zedelendiği durumlar bir de kişisel görünmezlik

travmaları. Bunlarda birey olarak

tanınmamanın toplumsal bağların kopmasına yol açtığı ve bunun da

bireyin daha geniş toplumsal, bütünle olan dayanışma

ilişkilerini geri çekmesine neden olan durumlar.

Yani son derece sakatlayıcı aslında üçüncüsüne baktığımızda

toplumsal. Ağ veya işte.

Örüntü ya da kumaş yırtılıyor. Bu türlü travmalarda bir

özellikle belki azınlık grubunun başına gelenlerin ya hak

ettikleri için olduğunu söylemeniz veya öyle davranmanız

bunu 10 ekimde ne yazık ki gördük bir ulusal maçta.

Üstelik konya'da tribünler yuhalamışlardı. 10 ekim gar

katliamında ölenler onusına bir dakikalık saygı duruşuuna davet

etmişti. Anons eden ve yuh mama sesleri

duyulmuştu. Mesela kişisel görünmezlik

travması böyle bizim ülkemizde örneklendirilebilir.

Iıı ben biraz bizim toplumsal travma andan da izlemizle kısaca

bahsetmek istiyorum. Yani bu işin içine nasıl girdim?

Zaten işin içindeyiz de. Yani türkiye'de doğmakla işin

içindeyiz ama kısaca özetlemem gerekirse ben 2.010 yedide dahil

olduğumda zaten 5 yıldır bu ağa Bosna Hersek, Bulgaristan,

Almanya ve sırbistan'dan araştırmacılar tarafından

oluşur. Ulmuştu daha sonra ben ve kamu

yönetimi siyaset bilimi alanında akademisyen olan sayen

özcürmenizi katılımıyla özellikle savaş sonrası

diktatörlük sonrası toplumların psikososyal anlamda

yaşadıklarını incelemek için kurulmuştu.

Bu boğ ve Almanya akademik değişim servisi de ade

tarafından destekleniyordu. Işte bu çalışma travmanın

tanınması, toplumsal travmanın sürekli izlenip.

Belki Türkiye insan hakları vakfının hep yaptığı gibi

sürekli kayıt altına alınması. Bellekteki izleri eee.

Bunun bağlanma ve mentalizasyon süreçlerini etkileri toplum.

Sal travmatik geçmişin psikoterapi de nasıl ele

alınacağı gibi konulara ne onlarmış bir çalışma grubu, aynı

zamanda da gelişim, eğitim ve göç davranışları üzerindeki

etkilerini araştırdık. Tabii o dönem suriye'den yoğun

bir göç aldığımız işte zorunlu. Koruma altındaki işte

Suriyelilerin türkiye'nin birçok bölgesine yerleşme çabalarının

olduğu bir zaman dilimine de denk geliyor.

Yıllar içinde işte bu ülkelerden çalışma arkadaşlarımızla

birlikte 3 kitap yayınlandı. Benim dahil olduğum zorunlu göç

ve toplumsal travma bu çok disiplinli bir grup.

Dolayısıyla hani farklı alanlardan psikanaliz,

psikoloji, sosyoloji, siyaset bilimi bu açılardan ele

alıyorduk. Zorunlu göçü bu bir ödüle layık

görüldü. Gradiva ödülle dünyada

psikanalize geliştirmek ve yaygınlaştırmak için yapılan

çalışmalara verilen diyor. Ödül ar.

Dından ders kitabı niteliğindeki sosyal travma çok disiplinli bir

kitap başlığıyla başka bir kitap yayımlandı.

Son olarak da screen ingl scarce sinematik invesebility of social

travma yani toplumsal travma genelde görünmek istenmeyen veya

gör görmezden gelinen bir travma biçimi olduğu için başlığı böyle

koymaya karar vermiştik ve 5. Ülkenin işte herkes bir filmiyle

ülkesini temsil etti. Bizim ülkemizi de o tüm sonbahar

filmi bu kitapta temsil etti. Sevgili cem kaptanoğlu profesör

doktor can kaptanoğlu, filmin çok iyi bir psikanalitik

çözümlemesini yaptı. Ben de Özcan Alper de bu film

üzerine bir sohbet yapmıştım bu arada.

Biz 11 yaz okulumuzda 9 yüzden fazla uluslararası öğrenciye

toplumsal travma alanında dersler verdik ve hala

bağlarımız öğrencilerimizle sürüyor.

Yani toplumsal travmanın akademik anlamda hayatıma girişi

aslında bu şekilde oldu. Bir şey soracağım.

Gamze biraz hafif konuyu değiştirmek gibi olacak ama

neden dradiva ödülü ödülün adının gredibi olmasının sebebi?

Vilhan yense'nin 1.903 yılında yazdığı roma'nın adı gradywa

latince yürüyen kadın anlamına gelen bir sözcük ve.

Vatikan müzesinde sergilenen orijinali sergilenen bir rodyef

kredi var bu. Jazzan yansan ya da romanında

antik çağdan kalma bu rolü saplantı haline getiren genç

arkeoloğun hikayesini anlatıyor. Bu da freud'un çok ilgisini

çekiyor. Çünkü freud parçalı bir

geçmişten gün yüzüne çıkardıklarıyla anlamı yeniden

inşa etme çabasında. Arkeolojiyi psikanaliz için bir

metafor olarak görmekte, kendisinin de aynı kazı

çalışmasını insan zihninde yaptığını düşünüyor.

Bir de tabii önemli bir notu var. 1.907 yılında yayımladığı

yansıy'nin greddivasında sanrı ve düşler adlı yapıtında.

Bir aslında saygı ve hayranlık ifade ediyor.

Ve diyor ki, yaratıcı sanatçının bilim insanının önünde olduğu

bu. Ve bunun çok hayranlık

uyandırdığını kendisinde ifade ediyor.

Ve tabii kredi ödülü eserlere verildiği için işte kitaplara

ağırlıklı olarak oradan yola çıkarak ödülün adı da gredivan

oluyor. Ve yine doğru hatırlıyorsan

boyutu sana da verilmişti böyle. Kitapla aldık, grady böldüğünü

yani bu grubun ödülü bölü. Şimdi ilginç bir şey oldu son?

Işte hala uluslararası psikanaliz üniversitesi'nde

dersler vermeye devam mı ediyorum ve bir ay önce

berlin'deydim. O sırada işte müze adasındaki

müzelerden birinin üstünde kocaman bir afiş gördüm.

Siz şimdi benim ekranımda görebiliyorsunuz ama paul

clee'nin angelist nowus adını verdiği bir tablosu ve bu

psikanalitik literatürde savaş meleğin adıyla geç.

Bu tablo bu. Tabloyu tabii görünce içeri

girmemek imkansız hani? Çünkü çok yazılmış çizilmiş

üzerine bu tablonun biraz sonra balter benyeninden de

bahsedeceğim. Onun da önemli bir atfı var ve

kendi satın alıyor. Pole crea'dan bu tabloyu şöyle

bir. Şey, o zaman öğrendim farkında

değilmişim. Bu tablo şu an kudüs'te

bulunuyor. Ben yemin Musevi tabii aslında

işte başına tahmin edeceğiniz şeyler geliyor. 1.930 üçte

berlin'den almanya'dan kaçmak zorunda kalıyor, sonra yanında

götürüyor. Bu tabloyu paul'den arkadaşı

zaten satın aldığı sürgüne birlikte gidiyorlar.

Nazilerin fransa'yı işgal etmesi üzerine çünkü fransa'ya kaçıyor.

Valter benyamin daha uzakları tabii kaçmayı denemeden

klini'nin çizimini ar. Şubateye emanet ediyor.

Batey, çalıştığın yer olan Paris ulusal kütüphanesinde ben

yeminin başka önemli eserleriyle birlikte çizimi saklıyor.

Ben yemin daha sonra ispanya sınırında yakalanıyor ve naziler

tarafından işkence ya uğramamak için Eylül 1.900 kırkta intihar

ediyor ik. Inci, dünya savaşının ardından

arkadaşı batey baskıyı frankfurt'ta theodor adorno'ya

götürüyor. Adıhorno, ben yemin'in

vasiyetini yerine getirmek üzere esere almanya'dan filistin'e göç

eden Yahudi misdi sizin üzerine uzman seçkin ve bilim insanı

gersh şöle mi gönderiyor? Şöyle, tabi bunu bir müzeye

veriyor. Kudüs'te ya bana çok trajik

geldi. Yani bu tabii ki eserin bence

berlin'de dönüp dolaşıp hani ben yemenin başına gelenleri de

düşününce sergilenmesi tabii ki çok çarpıcı ama o sırada tabii

gazze'de yaklaşık bir yıldır israilliler'in hani savaş

tanrısı olup. Gazle'de taş üstüne taş

bırakmaması sebebiyle de bu bana çok çarpıcı geldi.

Şunu söyleyin, yani 78 ekim'de. Hamasın saldırılarını asla göz

ardı ediyor filan değilim ama ardından olanları da hani

hiçbirimizin antisemit olmadığını da düşünüyorum.

Göz ardı etmemiz mümkün değil. Yani orada artık toplumsal

travmanın hani farklı bir kitabının yazıldığını

düşünüyorum. Bunun üzerine çok inceleme

yayınlanacaktır tabii ki ama ben yemin işte size bahsettiğim bu

resimden ilhanla tarih kavramı üzerine başlatı.

Makalesinin dokuzuncu tezinde angeli sunalus'u tarihin meleği

olarak tasvir ediyor. Daha sonra savaş tanrısı diye

savaş meleği olarak anılsa da. Ve şöyle yazıyor, danyemin

bakışlarını ayıramadığı bir şeyden sanki uzaklaşıp gitmek

üzere olan bir meleği tasvir ediyor.

Gözleri fal taşı gibi ağzı açık kanatları gerilmiş.

Tarih meleğinin görünüşü de ancak böyle olabilir.

Yüzü geçmişe çevrilmiş. Bize bir olaylar zinciri gibi

görünenleri o tek bir felaket olarak görür.

Yıkıntıları durmadan üst üste yiyip ayaklarının önüne fırlatan

bir felaket biraz daha kalmak isterdim.

Melek ölüleri hayata döndürmek, kırık parçaları yeniden

birleştirmek ama cennetten kopup gelen bir fırtına kanatlarını

öyle şiddetle yakalamıştır ki bir daha kapayamaz onları.

Yıkıntılar gözlerinin önünde göğe doğru yükselirken,

fırtınayla birlikte çaresiz sırtını döndüğü geleceğe

sürüklenir, işte ilerleme dediğimiz şey bu fırtınadır.

Ben toplumsal travma bağlamında türkiye'de de böyle diye

fırtınaya yakalanmış durumda olduğumuzu düşünüyorum.

Yani sırtımız geleceğe dönüp yüzümüz geçmişe ve sürekli

ayaklarımızın dibinde yığılıp duran felaketlere, yıkıntılara.

Bakakaldığınızı düşünüyorum ve bunun değiştirilmesi gerektiğini

ve bir kader olamayacağını. Belirtmek istiyorum.

Onun için sizlerle bunu paylaşmak istedim.

Bir sürüklenmek istemiyorsak. Tabii.

Siriklenmek istemiyorsak çok doğru.

Şimdi benim bunu okuduktan sonra düşündüğüm tabii bir de freud da

aslında benyamin'in tarihin meleği yorumuna benzer şekilde

travmatik yaşantıyı dışarıdan kuvvetli bir uyaranın, benliğin

koruyucu kalkanını yıkması ve benliğin hem dışarıdan hem de

içeriden taşıyabileceğinden çok daha fazla uyaranın istilası

altında kalması olarak tanımlaması, yani bu betimleme.

Freud'un en temel travma bir kişinin başına travmatik bir

olay geldiğinde ne olduğuna dair ruhsallığında ne olduğuna dair

bence en güzel açıklamalarından biri ve çok paralel olduğunu

düşündüm. Daha sonradan yani ben yemini

okuduktan sonra. Ve tabii freud bu ilk tanımdan

yaklaşık 30 yıl sonra Birinci Dünya Savaşı felaketini

deneyimlerken, bu travma kavramını yeniden ele alacaktır.

1.920 de yayınladığı haz ilkesinin ötesinde eserinde bu

istila ile tüm ruhsal işleyişin nasıl alt üst olduğunu

betimleyecektir. Içli dışın özde ile nesnenin

yani ötekinin geçmişle şimdinin arasındaki tüm sınırların

yıkıldığı, kalktığı o güne dek kurulmuş tüm farklılıkların

kaybolduğu ve benliğin en temel işlevi olan gerçeklikle düş

arasındaki farkı ayırt etmenin çöktüğü bir andır.

Travmatik olay çünkü bilirsiniz, travmatik bir olay yaşadığımızda

o kadar gerçek üstü gelir ki yani.

Bu ancak bir kabus olabilir. Bu ancak rüyada olur gibi

söyleniriz kendi kendimize. Birikotun deyişiyle hani bir kot

tabii çok önemli bir psikanalist çevre annenin kurduğu yani o

koruyup kollayan annenin kurduğu dünya bütünüyle çöker travmatik

anda ve benlik ağır bir saldırıyla karşı karşıyadır.

Travmaya uğrayan kişi kendini bir zamanlar yaşadığı ve artık

kurtulduğunu düşündü çok. Gerilerde kalmış olan aslında

temel çaresizlik diye freud'un tarif ettiği iflozihalt orijinal

terim, tam da onun ortasında bütün onu dehşetle endişeyle baş

başa bunu verir. O arada tabi freud'un 2 oğlunun

Birinci Dünya savaşına gittiğine hatırladığınızda, yani tabii ki

hani belki dünya tarihi travmalar tarihi ama.

Tabii ki Dünya Savaşı başka bir şey yani ford bu tüm bu

yıkıcılığın ortasında bu revizyonu işte travma üzerine

düşüncelerini yapmış. Tır bir de önemli bir nokta

bilirsiniz. Einstein'a daha sonra

zannediyorum. 1.933 olması lazım.

Ne? Den savaş diye yazışması vardır.

Yani neden savaş evet bu zannediyorum.

Birleşmiş milimetlerim bir projesi gibi işte

entelektüeller. Bilim insanları insanın

yıkıcılığını anlamak istiyor ve neden savaş sorusuna cevap

arıyorlar. Tabi freud'un her zamanki

gerçekçiliği mi diyelim? Karamsar bakışı açısı mı,

insanların saldırganlık dürtüsüyle?

Doğuştan gelen saldırganlık dürtüsüyle açıklar.

Bütün bu yıkımı. Bu haftalık ııı bu bölümün

sonuna geldik. Gamze hoca ile sohbetimiz

gelecek hafta devam edecek. Ben bu hafta bölümün sonunda

Gamze hocanın aslında bahsettiği bir eseri buraya bırakacağım ve

onu açıklayacağım. Daha doğrusu Gamze hoca

açıkladı. Ben üstüne bir kaç ay

ekleyeceğim. Ben paul cle nin angilus now

sesimle eserine bugün size sunacağım.

Palukole'den geçen hafta bahsetmiştik.

Angelica'dan bahsedecek olursak 1.920 yılında yapılmış bir.

Eser birden fazla teknikle yapılmış ilginç bir resim

aslında 1.980 dokuzdan beri telavideki israil müzesinde

sergileniyor. 2.025 yılında da hatta berlin'de bude müzesi'nde

özel bir sergi için geçici süreyle muhafaza edilmiş.

Bu eser ilginç yapan şey aslında Gamze hocanın da bahsettiği

Maltepe Benjamin bu eserle olan ilişkisi 1.921 yılında yani

resim yapıldıktan bir yıl sonra bu eseri satın alıyor ve daha

sonrasında bu eseri kaçırmayı deniyor.

Ilginç olan şeylerden biri kendisinin ölmeden önce kaleme

aldığı tarih kavramı üzerine tezler diye bir şeyi var.

Makalesi var uberden begrifter yeşil te diye almancası bir

makalenin bu şeyden tarih. Tarihten bahsederken tarih

kavramından bahsederken hangi üstüne olursan da tarih meleği

diye bahsediyor. Ve Maltepe Benjamin şöyle söz

ediyor, tarih meleğinden melek geçmişe dönüp bakar diyor.

Gördüğü ise olayların zinciri değil, üst üste yığılmış bir

felaketler yığınıdır diyor. Melek bu yığıntayı durdurmak,

ölürleri uyandırmak ve kırılmış olanı onarmak ister diye

söylüyor. Ancak cennetten gelen bir

fırtına kanatlarını öyle bir kuvvetle çarpark ki melek

kanatlarını kapatamaz ve dönüp geleceğe doğru savrulur diyor.

Işte insanların ilerleme dediği ııı şeyde bu fırtınadır diye ııı

söylüyor. Valder bence'nin bu eser o

açıdan ilginç görünüyor. Bu haftalık ııı bizden bu kadar

haftaya tekrar Gamze hocayla sohbetimize devam edeceğiz.

Daha doğrusu 2 hafta sonra sohbetimize devam edicez

kendimize iyi bakın görüşmek üzere.