Sevinçli Aşinalıklar ve Tiryakilik

Herkesin merhaba dikensiz gül bahçesi vaat etmiyoruz podcastinin yeni bölümünden size sesleniyoruz. Ben doktor taysin rolaz bu kayıtta benimle beraber profesör doktor timuçin ural, profesör, doktor, cemaat Başoğlu ve konuk olarak da profesör doktor Berna ulu var. Bu ot kez kaydı bizim ilk defa konuk aldığımız bir potkes kaydı. O açıdan bizim için önemli ve Berna hoca'nın katılması da bizim için önemli. Berna hoca'dan kısaca bahsedeyim, Berna hoca şu an. Aktif olarak Hacettepe Üniversitesi fakültesi psikiyatri ana bilim dalını Anabilim Dalı başkanlığını yürütüyor.

Aynı üniversitede ihtisasında tamamladıktan sonra 95 96 yılında nada'da Amerikan ulusal ilaç. Bağımlılığı birliği ya da enstitüsü gibi bir kurumda. Felo olarak çalışmış, daha sonrasında aynı zamanda amerika'da kendisi. Hastalığı doktorası yapmış diye biliyorum. Doğru biliyorum. Hocam ya Cansu hopkins'te johns opkins üniversitesi'ne halk sağlığı masterı yaptım. Master. Epidemiyoloji ve bio istatistik dersleri aldım. Iyi notlar da aldım. Çok iyi notlar. Habire. Evet. Ineklik baki.

Şu an hacettepe'de çalışmaya devam ediyor. Kendisi aynı zamanda hacettepe'de alkol bir madde bozukluğuyla uğraşıyor ve aynı zamanda sağlık Bakanlığının alkol ve madde ile ilgili işte kurullarında kuruluşlarında, onun dışında yönetmelikler ya da kılavuzlar hazırlama konusunda danışman olarak da görev yapıyor. Ben hocanın önemi benim hocam aynı zamanda timuçin hoca'yla cem hoca'nın da çok yakın arkadaşı. Şimdi biz bu potkes'te daha çok bağımlılıklar üzerine konuşmaya çalışacağız. Bağımlılıklar üzerine konuşurken de ben Berna hoca'nın 2.016 yılında psikiyatrta yazmış olduğu bir yazı üzerine konuşmayı konuşmaya başlamayı uygun buldum.

Burada hani gündelik yaşam ve sevinçli aşinalıklar üzerine bir. Sevinçli aşinalıklar diye bir yazınız var hocam. Burada bağımlılıkla ilgili aslında. Nörobiyolojinin ötesinde farklı şeylerden de bahsediyorsunuz? Da ilgimi çeken şeylerden biri bir boyut olarak bahsetmeniz ve onun dışında bunun çeşitli faktörlerle ilişkisini ele almanız oldu. Belki bunu sorarak başlayabilirim hocam. Hani o yazıda bahsettiğiniz bağımlılık sizin için ne ifade ediyor ya da ne anlama geliyor diye sorayım size. Teşekkür ederim, tahsincim yani hakikaten ben bağımlılık ile konusuyla ve bağımlılık hastalarıyla çok uğraşan bir hekim olarak.

Eee, bunu hakikaten bir boyut olarak görüyorum. Şunu vurgulayayım, yani mesela bak bakıyorsunuz. Bağımlılık hastaları gerçekten çok kaotik, zorlu bir yaşam içerisinde var oluyorlar, hayatlarını sürdürüyorlar. Yani siz onları şaşırıyorsunuz esasında hakikaten yani nasıl hayatta kalıyorlar o yaşamı o kaotik yaşamı nasıl sürdürüyorlar? Zaman zaman çıkıyorlar o. Şeyin girdapın içinden diyeyim. Zaman zaman geri dönüyorlar. Dolayısıyla bağımlılık hastaları her zaman ben hani derslerimde de söylerim zordur.

Tedavide çeşitli güçlükler vardır ama hiçbir zaman sıkıcı değildir yani onlarla. Sıkılmanız mümkün değildir. Onlarla birlikte o macerayı yaşarsınız. Onların da hem o güçsüzlüklerine patolojik, psikopatolojik yönlerine şahit olarak hem de bazen de çok ciddi. Potansiyellerine güçlerine de şahit olarak şimdi dolayısıyla hastalara da böyle bir bakış çok önem taşıyor. Yani hani sırf hasta güçsüz iyileşmeyecek, perişan bir insan olarak değil de bir. Buna recovery Capital deniyor. Hani her her hastanın içinde olduğu gibi bağımlılık hastalarında da bir iyileşme sermayesi var.

Iyileşme potansiyeli var. Ve bunu önemli olan hani tedavi süreçlerinde bunu mobilize edebilmek, bunu harekete geçirebilmek. Şimdi onun için yani bu bir böyle boyut gibi. Çünkü ben o yazıda da bahsettiğim gibi biraz o yazıda azıcık bahsedeyim. Sevinçli aşinalıklar. Yani sevinçli tanıdıklıklar diyeyim ifadesini nuri ortayla arkadaşım, sınıf arkadaşım kendisi kadın doğum uzmanıdır. Ondan almıştım. O bir Facebook yazında kullanmıştı. Çünkü aslında orada ben şunu söylüyorum, hepimiz bağımlıyız. Benim sık sık söylediğim bir şey bağımlılık çağında şimdiki yeni dönemde hepimiz tehlikedeyiz.

Bu akıllı telefonlar, internet, çevrim içi yaşam bağlamında söylüyorum bunu ama. Onun dışında da hani hepimiz bağımlıyız. Evet. Çünkü kendi hepimiz kendi gündelik yaşamlarımız içinde yaşıyoruz. Aslında gündelik yaşama bakarsak, hani orada sevinçli tanıdıklıklar var. Yani işte hep aynı şeyleri yapıyoruz. Öyle hayatlarımızı sürdürüyoruz, aynı insanlarla yani tanıdıklarımız var. Sevdiklerimiz onlarla birlikte oluyoruz. Aynı çevrenin içinde kendimizi en rahat öyle hissediyoruz ve dolayısıyla dostluklar pekişiyor.

Ve seçiliyor bazı insanlar. Dolayısıyla aslında hani şöyle demiştim, o yazıda da çemberlerin içinde geçen bir gündelik yaşam yaşıyoruz hepimiz dolayısıyla. Hani bağımlılığa bir böyle bakılırsa aslında herhalde daha nasıl diyelim? Daha felsefi, daha açık, ufuklu bir bakış oluyor belki ben hani bu alanda çalışan bir psikiyatri olarak biraz böyle bakarak bu alanda daha rahat çalışıyorum. Öyle söyleyeyim. O yüzden bir boyut, yani bir ucunda tabii. Ki hani. Bu gün. Aşinalıklardan bahsederken tiryakilik bunun neresine oturur acaba?

Evet, işte tiryakilik dediğimiz şey de esasında bazen değil mi? Hani sigara tiryakisi olmak değil mi? Hani aklımıza hemen sigara tiyakilliği geliyor. Ve. Kahve kahve tiryakili geliyor işte arkadaş tiryakiliği geliyor değil mi hep böyle? Hani hakikaten aynı arkadaşlarla eğer bir es seçmişsek onunla bir arkadaş grubumuz varsa yakın arkadaşlarımız onlarla bana eşim hep böyle söyler, yalnız kalacaksın kime gidelim diyor. Ben hep aynı insanlara 23 insan var. Hep onları söylüyorum. Dedi ki, bana yalnız kalıcaksın, yaşlılığında yapa yalnız kalıcaksın hep onlara gidiyorsun dedi.

Dolayısıyla yani tiryakilik tabii o da aslında güzel bir kavram. Farklı bir kademeyi ifade ediyor mu? Daha çok onu sormak için sormuştum. Hayır, bence o da o spektrum içinde yani. Işte bağımlılık deyince. Şimdi DSM biliyorsunuz kullanım bozukluğu demeye başladı. Neden kullanım bozukluğu demeye başladı çünkü. Yani birçok şeyi bunun içine almak için hani sadece bağımlılık değil, mesele işte zarar verici davranışlar da o hapsema giriyor ama önemli. Önemli olan hakikaten uyumu bozacak şekilde veya fonksiyonu bozacak şekilde bir şeyi kompulsif zorlantılı bir biçimde tekrar tekrar yapmak.

Şimdi maddelerin hep böyle bağımlılık yapıcı maddelerin kendi alımlarını pekiştirici, sürdürücü etkileri var ama o yazıda da belirttiğim gibi, yani madde bağımlılığı artık çok darbeyi kapsam. Çünkü bu şimdi davranışsal bağımlılıklar var. Yani mesela DSM beşte başlık değişti, ne oldu? Madde ile ilişkili bozukluklar ve diğer bağımlılık adiction the source adiktiforderce çünkü adition kelimesini de aslında çıkarmışlardı. DSM den DSM dörtte yok adikin kelimesini çıkarmışlardı çünkü adikşın üzerinde bir kötü anlam yükü var.

Ama, hani bu şey demek gibi esrar eroinman demek gibi bir şey adik öyle söyleniyordu ama sonra dediler ki bu çok karmaşık bir davranışsan sendrom ve o yüzden bunu dependens ingilizcedeki depand sözcüğü iyi karşılamıyor. Yani o daha çok fizyolojik bir bağımlılığı çağrıştırıyor. Bu daha karmaşık hem fizyolojik yönü hem davranışsal, psikolojik toplumsal yönleri olan bir sendrom. Dolayısıyla biz buna adition diyelim dediler. Adikction sözcüğünü kötü anlam yükü yüklenmiş olsa da geri aldılar ve onun içine neler girdi işte kumar bağımlılığı girdi ve internette oyun oynama bağımlılığı girdi.

Giden bir de şey yok muydu ııı fizyolojik bağımlılık, psikolojik bağımlılık ayrımı da yapılırdı dimi. Evet. Öyle bir şeyden söz etmek. Artık pek yapılmıyor yani şöyle, hani fizyolojik bağımlılığın tan ölçütleri bir tanesi, tolerans, bir tanesi de kesilme, yoksunluk belirtileri DSM beşte 11 tane tanı ölçü var. Onlardan 2 tanesi bunlar bunu en çok ne için kullanıyoruz? Mesela ağrı hastaları, terminal hastalar o köyde anarjezikler kullanıyor. Hani onlarda tolerans gelişiyor, kesirde görülüyor. Hani o zaman buna bir ilaç kullanım bozukluğu diyebiliriz yani çünkü tolerans gelişiyor, daha yüksek doza ihtiyaç duyuyorlar veya işte almadıkları zaman bir sonraki dozdan önce yoksunluk belirtileri hissediyorlar.

Doktora gelip biraz dozunu arttırın veya sıklığını artırın diyorlar. O zaman bir ilaç kullanım bozukluğu gelişebiliyor ama. Bu bir bağımlılık değil, çünkü hiçbir zaman hasta yani doktorun dediğinin dışına çıkıp bir şey yapmıyor. Hani kendisi suistimal etmiyor, başkasına yazdırmıyor. Biraz o yoksunluk belirtilerini çekmeye razı oluyor. O zaman hani fizyolojik bağımlılık tek başına aslında bağımlılık tanısı koymak açısından psikiyatrik açıdan yeterli değil. Şart da değil, fizyolojik bağımlılık hiç olmadan da hani işte diğer davransal bağımlılıklarda olduğu gibi biz bağımlılık tanısı koyabiliyoruz.

Diğer tanı ölçütleri. Bir de eski bir şey vardı. Yine bizim iktisasa başladığımız yıllarda daha adli bitti. Ihtiyacı ihtilaf haline getirmek diye bir şeyden söz edilirdi. Hatırlıyor musunuz onu? Alışkanlığı bağımlılığa dönüştürmek. Mi diye evet yani böylece hani? Sanki işin davranışsal boyutuna daha çok da vurgu yapan bir de. Iradeyle ilişkisini de diyebilir miyiz aslında? Aynı zamanda evet. Dolayısıyla hani bu demin söylediğine daha yakın bir şey galiba daha önemli değil mi? Yani bensaydı şuna.

Evet tabi yani ihtiyat, bağımlılık. Evet onlar hep biraz daha adition. Hani ingilizcede o kavramın daha iyi karşılayacağı aslında kavramlar.

Ben burada bir şey söyleyeyim, araya gireyim. Daha demin timuçin hocanın söylediği. Tiryaki ile ilgili. Ah ben de tam onu diyecektim. Kökenini söyleyeceğim değil. Mi kökenli? Çünkü çok sevdiğim bir şey bu. Tiryakinin kökeni tiryaktan geliyor bize farsçadan geçmiş. Yani tiryakaki demek işte hani günlük hayatta bağımlı olarak kullanıyoruz ama hep o farsçadan geçerken tiryak aslında bir Afyon macunatörü ve o Afyon macununa bağlı bağımlılığı ifade ediyor aslında.

Trig'da şeye farsçayı aslında yunancaların teriyak sözcüğünden geçiyor. Perihan ya oradan geçmiş. Geçmiş böyle bir kelime kökeni var, onu söyleyeyim. Ben araya girerek onu ifade etmiş. Evet çok ilginç değil mi? Mesela tiryaki bizde yani yanlış düşünmüyorsam daha yumuşatılmış biçimde gündelik dilde kutunun ama aslında Afyon macunundan kökenli. Iptila dememek için işte iptila dememek için tiryaki demek. Dolayısıyla daha hafif ama Berna demin. O yüzden sordum, bir kademe farkı var mı diye o da yok dedi şimdi.

Şimdiki bakı şöyle anladım kadarıyla. Ama şimdi tekrar bu bilgiler ışığında düşününce. Yani Afyon macunu olabilir ama herhalde oradaki mesele dediğiniz doğru yani. Orada hani gündelik yaşamın içinde macun çiğneme değil mi? Mesela işte sigara da, esasında öyle ya, sigara içme ve fonksiyonu yani şimdi biz sigara bağımlısıyla bir eroin bağımlısını zaten nasıl aynı durumda düşünebiliriz ki? Kafein bekleyelim dimi kahvemizi içmek. Tabii tabii tabii yani hani şunu size söyleyeyim, kafeinle ilgili ilginç bir bilgi bana derslerde soruyorlar, hocam kafein niye bu listede diye işte o liste alkolle başlıyor, nikotin var eroin var, vesaire kokain var niye niye kafein bu listede bir derslerde de göstereyim.

Bir gösterdiğim bir görsel vardı, örümcek örümceğe veriyorlar, intooksike ediyorlar, bu maddelerle birkaç tanesiyle. Ve örümceğin o güzel ağını en çok bozan madde kafein, kafein, toksitikasyon. Yani örümceğin ağı darmadağın oluyor. Tabii biz hani o kadar yüksek doz almıyoruz ya kafeine. Yani biz kullanırken kafein intoxikasyona insanoğlunun kullanımında kafein intoxikasyonu yok. Hassas kişilerde çarpıntı, anksiyete falan yapıyor. Yoksa biz o kadar yüksek dozda alamıyoruz ama kafeinin o listede olmasının sebebi hani biraz böyle açıklanabilir.

Yani müthiş bir entexikasyon potansiyeli olan bir madde. Yoksulluğun da aslında küçümsemeyiz herhalde değil mi yani? Şöyle bir hikaye biliyorum, hafta sonları kah. Içmediği için aslında kendini kötü hissettiğini, insanların sonradan fark edebildiği hani yorgunluk ve gideceğim diye kahve içerken hafta sonu. Kahvesini içmediğinde bir depresyon benzeri durum. Tabii tabii zaten. Tabii işte laf bölüyoruz ya hep böyle devam ediyoruz. Laf bölmeyi yani sosyal kabul edilebilirlikle, fizyolojik özellikleri her zaman birbiriyle aynı olmuyor değil.

Mi, evet yani onun için zaten karmaşık bir sendrom diyoruz ya. Yani o maddeler aynı listeye giriyor. Bağımlılık yapıcı maddeler listesine ama her birine baktığınızda hani ortak yönlerde var. Birbirinden çok ayrışan yönlerde var. Onun için tiryakiliye dönecek olursak yani. Tiryakilik hani daha gündelik yaşamla uyumlu? Kabul edilebilir yasal insanın hayatını çok bozmayan bağımlılık anlamında. Ayrı bir yeri olmalı, timuçincim çok doğru bir noktaya parmak bastın ben de yeni düşünmüş oldum, gayet hoş oldum.

Aslında. Şeyde de ülke tarihimizde de çok önemli bir yeri var aslında Afyon ve haşhaş tarımı özellikle hani bir dönem iktidarları devirebilecek kadar güçlü bir şeye de sahip. 1.900 altmışların sonu yetmişlerin başında. Sanırım nixon, the Amerikan başkanı türkiye'nin dünyaya çok fazla haşhaş. Ihraç ettiğini söylüyor ve bu bu yüzden hani dünyada bir madde bozukluğu madde kullanım bozukluğu oluştuğunu söylüyor. Bunun için işte o dönem yanlış hatırlamıyorsam Demirel hükümetine çok büyük baskılar yapıyor.

Demirel hükümeti bunu yapmıyor. Çünkü sonuç itibariyle halkın büyük bir geçim kaynağı ve oy kaybetmekten de korkuyor. Daha sonrasında iktidar bir muhtırayla değiştikten sonra bu sefer askeri yönetim bunu yürürlüğe sokuyor. Daha sonrasında tekrar sivillere geçtiğinde Bülent ecevit'e geçtiğinde o da serbest bırakıyor. Bu sefer Amerika daha ağır yaptırımlar uygulamaya başlıyor. Böyle hani Türkiye tarihinde de hani Afyon ve haşhaşla ilgili hep böyle bir şey de var. Anekdot da var. Aslında oldukça güçlü aslında ülkemiz tarihi açısından da.

Evet ama Amerika yaptığını ettiğini buluyor mu derler öyle bir şey. Hani bir de bir şey var ya hani shaoden freud diye hani başkasının başına gelen kötülükten memnun olma amerika'yla sık sık bu ruh haline girebiliyoruz ya biz ben yani ya da. Ama Amerika ettiğini buldu. Çünkü belki hani bu bağımlılık konusu çerçevesinde söyleyeceğimiz şeylerden bir tanesi. Son 20 yılda son 10 yılda amerika'daki opoint krizi büyük. Bir yani ben 1.995 90 altıda oradaydım. Tahsin demin senin söylediğin gibi o zaman şeyin işte.

Latin Amerika, güney amerika'dan gelen kokain krak kokain çok epidemi halindeydi ve crack bebekleri doğuyordu. Hani bütün toplum hani çok ciddi işte bu narkozda izlediniz zaten hepiniz hani. Kokain, müthiş bir kokain sevkiyatı var ve amerika'da yayılmış durumda. Işte onla mücadele ettiler filan o bir plato yaptı diyelim ama son 10 yılda opoint krizi dedikleri opoint epidemisi dedikleri bir şey onunla boğuşuyorlar. Çok ciddi hastalanmalar ve ölümler oluyor. Bu da şey daha çok. Reçeteli okeyler ve bu da tamamen amerika'da.

Yani şimdi Afyon haşhaş ekimi dedim. Bu çok önemli bir şey çünkü morfin yani morfin morfin'in alternatifi yok. Morfin alternatifsiz bir analjezik narkotik analjezik morfin muhakkak bütün dünya morfin kullanacak başka çaremiz yok ya alternatif yok ama kendileri bu opoid ilaçları o kadar çok reçete etmişler. Ettirilmiş bu ilaçlar netflix'te pain kiları izleyiniz. Paintler diye bir film var. Belgesel orada bunun hikayesini anlatıyor gerçekten. Yani bir ilaç firmasının baskısıyla opid analjezikler doktorlara reçete ettiriliyor.

Promosyonlarla ve opid krizi dedikleri şey orada eroin değil tamamen reçeteli okuyud ilaçların aşırı kullanımıyla ilgili ciddi hastalar ve ölüm, ölüm, over doz ölümleri gibi şeyler. Dolayısıyla hani Amerika bize yasakladı da yani afyon'a haşhaşı bizi ekonomik olarak zorladı ama kendisi de sonuçta bir şekilde işte böyle bir krizin içinde buldu kendisini. Ben bir şey sorayım istiyorum şimdi. Bu bağımlılık konusunda uzun zamandır istediğim kadar okuyamadığım için ben hep berna'ya takılıyorum. Bir gün bir gün bize bağımlılık anlatacaksın, bekliyoruz diye bu bugüne kısmetmiş soruda sorabilmek.

Buyurunuz. Şimdi meslek dışı olanları da düşünerek opoint dediğimiz de morfinle diğerlerinin farkını da. Söyleyelim herhalde değil mi? Narkotik analjeziklerin işte neler olduğunu, kodeini fethediğini, diğerlerini falan. Tabi yani onlar hep aynı aslında aynı ilaçlar aynı aynı grubun içinde opoit diyoruz onlara. Ama şey, yani bu haşhaş bitkisi papa versiyon life gelincikgillerden bir bitki. O onun tohum kapsülü var. Hani o tohum kapsülü güzel de bir kapsüldür. Onu böyle yaşken çizdiğinizde. Onun işte o Afyon macunu dedin ya cem demin sen Afyon macunu dediğimiz şey o Afyon sakızı Afyon macunu dediğimiz şey o hani o ham hammadde aslında bunun ham maddesi sonra oradan alınıyor.

Oradan işlenerek morfin türetiliyor. Morfin morfeus'tan geliyor. Rüya tanrısı ondan sonra sonra o 10 kat 100 kat güçlendiriliyor. Her oyun deniyor heroitten geliyor. Yani tamamen aslında aralarındaki fark biraz potansle ilgili güçle ilgili eroin çok çok güçlendirilmiş bir morfin hani öyle düşünebiliriz. Diğerleri de aslında narkotik. Hani bilin bu bildiğince moleküller sentetik moleküller, yarı sentetik mole. Metal gibi şeyler de hani onlarda aslında ilaç olarak üretilen sentetik moleküller, yani bunların hepsini okuyorid grubu diyoruz.

Yani türkiye'de eroin bağımlılarını çok görüyoruz. Amerika'da ve diğer reçete edilen oksijon yani oksijon oradaki o ilaç firmasının promot ettiği ve çok yazdırdığı hekimlere baskı yaparak yazdırdığı, yani o da şöyle tuhaf bir şey işte. Yani, şey dengesi bu haz acı dengesi biraz belki anne lamkeden de söz edebiliriz biraz sonra yani rahat yaşam, rahat yaşam hani bunu bunu da bumçulhan söylüyor. Yani bu fazla bir haz ve rahatlık peşinde. Hani iyi hissetmek için aman insanlar ağrı çekmesin, ağrı çekmesin, her şey iyi olsun, insanlar rahat etsin diye bu bu ilaçların bol bol reçete edildiği bir döneme giriliyor ve bunun komplikasyonları yaşanıyor.

Yani aksine neydi? Aksinin iddia edilmesi zor olabilecek bir şey değil mi? Çünkü ağrı olduğu zaman söz konusu olan. Evet. Reçete edilmesin diye iddia etmek için gerekçelendirmek de çok zor oluyor olsa gerek. Evet ama işte orada da ağrı yönetimini yapmak lazım. Hastanın ağrı bizde mesela o az yapılıyor. Yani türkiye'deki kanser hastaları, ağrı hastalarında ağrı yönetimi iyi yapılmıyor. Ama amerika'da da hani biraz fazla konformist bir toplum ya 10'a çıkart daha yatkın biz daha acı. Çekmeyi bilen ızdırağa katlanabilen bir toplumuz.

Bir Orta Doğu toplumu olarak çeşitli afetlerimizin ortasında. Ama onlar hani böyle rahatlık, iyilik filan OO kavramlarla hani endikasyonsuz yani gerçekten evet, hani bu endikasyonsuz yapılan cerrahi işlemlere benzer bir şekilde endikasyonsuz yazılan ilaçlarla bayağı ciddi bir sayıda insanı yani size epidemiyolojik verileri versem gerçekten şaşırırsınız kullanan insan sayısını. Bu yüzden bağımlı olan insan sayısını ölen insan sayısını gerçekten şaşırtıcı pain kiları dinleyicilerimize de tavsiye edelim.

Hocam, peki şey hakkında ne düşünüyorsunuz? Daha önce siz de hiç tartışmadık ama hani. Yani kısmen legaliz olmasına ya da legalize edilmesi hakkında ne düşünüyorsunuz? Ben burada yaşayarak görüyorum şu anda. Yani bir nisandan itibaren almanya'da. Esrar kullanımı belli bir grama kadar serbest bırakıldı. Bazen hastaları geliyorlar diyorlar işte. Aile hekiminden başvuru oluşturdum, sonuç bekliyorum filan diyorlar. Nasıl bir etkisi olacağını ben de öngöremiyorum açıkçası bunu. Ya bunun için tabii ki de hani bunu savunanların argümanları var.

Buna karşı çıkanların argümanları var. Siz ne düşünüyorsunuz bunu merak ediyorum. Şimdi başka bir maddeye geçmiş olduğumuzu vurgulayalım da, karışıklık olmasın. Tabi tabi ki işte ne konuştuk? Biraz sigara konuştuk biraz değil mi? Eroin opozitleri şimdi esrarı konuşuyoruz bu da. Geçen hafta gene bir seminerimiz vardı. Bölümde orada da biraz gözden geçirdik. Şöyle yani. Esrarda Amerika haritasına bakınca. 3 renk görüyorsunuz. 3 ayrı renk eyaletlerde bazı eyaletlerde sadece. Tıbbi.

Tıbbi kullanım kabul edilmiş durumda. Bazı eyaletlerde hem tıbbi hem ricreational yani hani ne diyeceğiz? Sosyal kullanım hollanda'daki gibi hani capişoplar da satılabiliyor. Yani hem tıbbi kullanım hem de rickrational kullanım kabul edilmiş durumda. Bazı eyaletlerde de ne tıbbi kullanımı ne de recreational kullanım. Kabul edilmemiş. Şimdi tabii baktığınızda tabi kullanım ve sosyal kullanımın kabul edildiği eyaletlerin toplamı diğerlerinden daha fazla. Orada şunu vurgulamak lazım, tıbbi kullanımda THS değil de tetbradok anapinol değil de kanabiol CBDCBD diyorlar ya o daha ağırlıklı yani tıbbi iyi etkilerinden işte ne bileyim.

Hani hastalarına esas hastalarına kanser hastalarına o. Obezite hastalarına vesaire gibi yani oradaki kullanım alanlarında orada CBT oranı çok daha yüksek. Yani orada THC azaltılmış CBD yüksek. Şimdi ne diyorum? Ben hep şeyi söylerim seveceği bir şimdi sizlerin de bildiğiniz cimvanoz hani cimvanozu hep bu konuda anıyorum çünkü cimvanoz biliyorsunuz. Hani psikoz epidemi üzerine çok iyi bir araştırmacı bir öncü ama acaba neden yani hollanda'da? O kariyeri başlatmış olabilir. Yani. Onda da başlatmış olduğu için bana göre kanabis ile psikoz arasındaki ilişkiyi gözleme imkanını en çok bulmuş.

Olan yani? Evet. Robin moreyle birlikte ingiltere'dedir Robin marey. Evet. Yani şimdi aynı şey işte bu amerika'dan da öyle bir epideyolojik çalışma bahsi geçti. Yani bu yasallaşmayla beraber kanabis eser psikozlarının artışı yani ikisinin arasında bir bağ var. Yani yasallaşmayı bu tabi çok önemli bir iddia. Yani bunu şu anda tam %100 emin olarak söyleyemiyorum. Çünkü bunun için daha çok kanıta, daha çok veriye ihtiyacımız var ben. Bunu hani ama yani işte sonuçta cimvanoz, Hollandalı hollanda'da biliyorsunuz her zaman yasal idi.

Uzun zamandır yasal da onların. Çünkü bir ticari gelir kaynağı aynı zamanda. Dolayısıyla hani bu önemli bir şey kana. Biz psikozları önemli esra psikozların önemli bir şey. Şimdi orada tabii ki. Bizde de esra psikolojileri bizde de çok uzun süre yani geçmişte de çok konuşulmuş bir şey. Ama sen demiş şimdi CBD oil farkını söyleyince mesela CBD içinde var mı böyle bir risk? SBT için yok TES ile ilgili o risk. TES ile ilgili o risk. Güzel yani bunun altını çizmek gerekiyor. Çünkü şöyle bir yaygın kanaat var.

CBDO yılın çıkışı ile birlikte o bambaşka bir şey aslında. Fakat hani esrar veya esrar türevi olan bir şey serbest bırakıldı. Çaya çorbaya limon her şeye çok iyi geliyor gibi bir propaganda var ve o propaganda yoluyla aslında esrarı da biraz meşrulaştırmaya ve daha iyi bir şey olduğunu anlatmaya yönelik bir maalesef kötü propaganda da var. Onu herhalde net. Bir şekilde söylemek lazım diye altını çizdim. Evet, evet, yani faydalı fayda faydasını bir ayırt etmek gerekiyor. Eser psikozları şimdi buradan yeni bir maddeye geçebiliriz.

Belki dörtüncü madde ama metamfetamin yani onu konuşmadan herhalde bu podcasti bitirmesek iyi olur. Tahsincim sen ne dersin? Hani senin bu konuda yani asistanlıkta ve uzmanlıkta gözlemlerin oldu mu? Yani evet. Çalıştığımız süre boyunca yani en çok nasıl desem sorun yaşadığımız hani sizin bu? Bölümün başında söylediğiniz o kaos durumunun en çok yaşandığı madde kullanım bozukluğu aslında metamfetamin. Hem tedavisi konusunda yeterince bir elimizde veri olmaması, bunun yanında ulaşımın kolay olması, ayrıca maddenin ucuz olması da buna şey yapıyor, katkı sağlıyor büyük ihtimalle.

Ve sentetik türevlerinin yoğun olarak kullanılması ciddi psikiyatrik sonuçları beraberinde getiriyor aslında ama ciddi psikiyatrik sonuçlar doğal olarak fiziksel ve başka sosyal sorunları da beraberinde getiriyor ve toplum üzerine ciddi büyük bindiriyor aslında diye ben gözlemledim. Hani 4 senelik asistanlığım boyunca hacettepe'de. Cem timuçin sizin var mı? Gözlemleriniz metle ilgili. Ben maalesef hiç metle ilgili bir şey yaşamadan. O kısmı bitirmiş oldum. Hayatımdaki bakırköy'de de yani hiç hemen hemen neredeyse çok az.

Tabii bağımlılıkla olan ilgimle daha azdı ama neredeyse iç mat hastası hatırlamıyorum ki exty ya da başka şeyler vardı. Onları da belki bir kaç filme söylemek istersin mutlaka. Sonrasında asit ve diğerlerinin diğer psikolojilikleri ama medle ilgili benim yani hiçbir bağımlı met hastası görmediğimi söyleyebilirim. Ben. De işte tam beklediğim eğitim saati geldi diye düşünüyorum şimdi.

Tamam, şimdi şöyle çok ilginç yani bu kürtte yine hepiniz tanıyorsunuz. O yeniden başvurularının bu yeşil ay danışmanlık merkezi başvurularının istatistiklerini çıkarmıştı. Şimdi orada görülüyor çok net olarak. Hani 2.010 beşten itibaren metamfetamin büyük bir yani yükselme gösteriyor işte 2.015, 2.018 2.020 ve sonra pandemi o da ayrı bir konu. Yani pandemi ve. Bağımlılıklarda ayrı bir başlık. Evet 10'a çıkart ne deniyor? Ikili salgın yani pandemi önce eve kapanla azaltıyor şeyi biraz kullanımı, sonra bütün abdemiyolojik çalışmalar müthiş hem işte davranışsal bağımlılıklar, hem madde bağımlılıkları, alkol bağımlılıkta büyük bir yükseliş gösteriyor ve buna şey deniyor.

Sindemi veya ikili salgın. Diyelim veya mükemmel fırtına deniyor, yani çok müthiş bir şey yaratıyor, onu da arttırdı. Türkiye'de de Metin fetamın kullanımı yani bu tamamen bulunma yani bulunabilir olduğu zaman bir madde arzı olduğunda demin dedik ya karmaşık bir davranışsal sendrom etolojideki bir faktör de toplumsal faktörler ve maddenin bulunabilir olması öyle olunca tabii doğal olarak metal ftemin arzı artınca. Bu pandemiyle beraber biraz ondan öncesinde başlayan bir yükseliş var. Böyle hızla inanılmaz bir şekilde yükseliyor.

Şimdi biz birkaç yıl önce bir ulusal kongrede bir şey yaptık. Maddi psikozları diye bir şey o sırada erenköy'den ibrahim fuat Akgül var o erenköy'den hasta getirdi bize onu hastalar üzerinden konuştuk. Şöyle anlattı, fuat dedi ki hocam dedi. Bize soruyorlar işte. Madde kullanımı olan psikoz hastası bulabilir miyiz? Bir araştırma için diye biz de diyoruz ki madde kullanımı olmayan psikoz hastası bulamayız. Yani o sırada erenköy'deki psikoz servisinin %50 altmışı psikoz artı madde kullanımı ve bu madde kullanımları ne çeşitli?

Ama mesela opoitlerden çok daha çok esrar olabilir. Bir de bu meten fetamil olabilir. Yani tabii ki aneteminlerin psikozojen özelliğini biliyoruz. Psikoz yapıyorlar yani değil mi? Halüsinasyon benim şeyi topamin hipotezü zaten affetamin. Derbeyi metamfetamin metillenmiş, amfitamin o etkilerin daha da güçlendiği bir şey. Bir de türkiye'ye gelen metamfetaminler de bir tuhaftı yani türkiye'ye girenler dolayısıyla karışık maddelerdi. Muhtemelen müthiş müthiş psikozlar yani met psikozları. Hastalarımız da çok ilginç yani OO tablolara giriyorlar, çıkıyorlar.

Tuhaf böyle kısmi bir içgörü yani o iç görüyor. Bazen yakalıyorlar, bazen kaybediyorlar. Çok hakikaten dedim ya hastalar sıkıcı değil yani. Gerçekten çok ilginç tablolarla gelebiliyorlar. Kendilerinin de ilginç bulduğu ya da işte ne bileyim bana bir hastam dedi ki çok çok. Düzgün, profilli sosyal profilli bir hasta bir yani ailesi, çoluğu çocuğu var. Fabrika müdürü falan dedi ki, hani hocam bu madde bana ulaştıktan sonra dedi. Herkese ulaşır. Yani dolayısıyla böyle bir yaygınlaşma ve işte ciddi yani çok rainforsin etkisi.

Hani kendi kullanımını pekiştirici, sürdürücü etkiliyoruz ya o çok güçlü yani benimle tartışan hastalarım var. Bir tanesi diyor ki hocam diyor bu med bırakılamaz, lütfen uğraşmayın, ben size geldim devam ederim ama med bırakılamaz diye iddia etti ama bıraktı yani. Ara. Ara yani klinik tabloyu da biraz merak ediyorum. Şimdi ayrıntısını da konuşsak mesela kanabis ile olan da şunu biliyoruz, kanabis ile şizofreni arasındaki ilişki cimos'un çalışmalarından da biraz nedensellik ilişkisinin de hangi taraftan, ne tarafa doğru olduğu da tam olarak bilemediğimiz bir şey.

Muhtemelen her ikisine de genetik yatkınlıklar farklı falan. Metamfetaminde nasıl tabloyu da biraz tarif etsen bize. Evet, yani orada ortak genetik yatkınlık veya işte şöyle diyorlar ya, şizofreni de prodromda medikasyon için hani esrar kullanılıyor? Evet, yani orada bir ama med daha farklı çok haklısın canım. Yani med gerçekten farklı çünkü kullanıcılara bakıyorsun bir o hani o genetik yatkınlığı, kırılganlığı taşıyan insanlarda mesela işte dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu. Yani onlar zaten sistem kullanmaya meyil ediyorlar.

Steamilen onlara iyi geliyor işte. Metilfenni dat'ta anfamine geçenler var. Bir grup öyle bir grup bu az önce anlattığım hasta gibi kuzeni vermiş iyi geliyor. Çok hoş bir madde falan demiş. Hani David notın savunduğu gibi abi bu hakikaten iyi geliyor insana ya demiş almış oradan ray forsin yetkisine maruz kalmış yani kendini sürdürücü bırakamamış falan öyle insanlar var. Tamamen hiçbir psikoz yatkınlığı olmayıp tamamen psikoza giren insanlar var. Yani o grup hakikaten şey çeşitli psikoz fenomenolojisi açısından soruyorsan yani.

Onu soruyorum yani hani şöyle amfitamin paranoyak çizofreninin 4 dörtlük benzerini ortaya çıkarır. Bilgimiz var ya klasik. Ama o çok doğru değil. Az önce söylediğim o kısmi içgörü oradan yani bir ayrışıyor. Hani bu çok konuşulan bir konu metro yani madde psikozları şizofreniye ne kadar benzer ne kadar ayrışır, benzerlikleri de çok var işte. Halisinasyonlar ve hezeyanlar oluyor sanrılar oluyor ama ayrışan yönleri de var herhalde orada en önemli vurgulayacağımız şey o şeye girip çıkma o kısmı içgörü dediğim şey benim.

Yani oradan biraz ayrışıyor esasında. Dolayısıyla yani bu şöyle bir örnek verirsem daha iyi anlaşılır bir hasta diyor ki hocam ben diyor al. Veya şeytanla ikisi her ikisi de oldu, konuştum ama şimdi diyor, inanmazsınız siz bana ama hakikaten konuştum. Yani yaşantım çok sağlam demek. Evet ama yani inanmazsınız siz buna hani bu bana da tuhaf geliyor ama hakikaten konuştum. Hani bunu sen yorumlayacağım. Bunu nasıl yorumlarsın? Psikos fenomen ölçüsü açısından. Bilemedim. Geçmişte ekstazi ya da işte amfitamin kullanarak gelen hastalarda gördüğümüz şey bu hani içgörünün korunması meselesi biraz hani kastı aşarak cem şöyle diyeceğim saykoz isimli servis of igo yani bunu başka bir şekilde kullanırız.

Regrasyon konuş. Psikoz kişilik yapısının hizmetinde ve tamam. Tamamen dağılmadan. O yolda ilerliyor gibi. Yani evet yok. Yaşantının yaşantının ne kadar hakiki olduğunu bildirmek istiyor ve onunla gelen bir inançtan söz ediyor. Gerçekten tabi dis sosyalsyonu da ele almadan konuşmak zor ama şimdi onun ayrıntısına girip de karıştırmayın. Tamam tabii dizis maddeler de ayrı, onlar da ayrı ama son bir belki bununla ilgili şunu söyleyebilirim, yani metamfetaminde med de ve kokaini de tabii 10'a çıkart katabiliriz.

Yani şey bunlarda nasıl diyeyim. Şizofreniye dönüşme esra'ya göre daha az. Yani bilgi geçerli değil mi hâlâ? Evet, onlarda şizofreni kalıcı psikotik bozukluk, kronik psikotik bozukluğa dönüşme, şizofreniye dönüşme oranı daha az hani onu söyleyebiliriz. Yani zaten demin benim anetamini paranoy çizofreniyle birlikte almamın sebebi şuydu, şizofreninin dopamin hipotezinin ortaya çıkması, anfetamin ile ortaya çıkan şizofreni benzeri tablonun kesitsel olarak şizofreniye çok benzemesi o kadar. Tabii ki tabii ki tabii ki.

Bir de tabii şizofreninin en az detoriye olan en az bozulan formu. Öyle. Değil mi? Anlattığınızda şey hocam, hani o Allah Allah konuştum ya da şeytanla konuştum ama hani hastaya da bir gerçek gibi gelme olayını sanırım hani fenolojik olarak ele alacak olursak Almanca konusunda psikiyatri de şey diyorlar buna yani. Bizde biraz farklıydı, ben şaşırıyorum ben buna pusuda halisinasyon gibi bir şeyde kullanıyorlar. Bunun için terim de kullanıyorlar, onu da söylemiş olay. Evet. Yani Türkçe konuşulan bir psikiyatri de daha farklı türk psikiyatristinde daha farklı durum ama burada öyle ifade ediyorlar diye söyleyeyim.

Ben biraz doğru bir şey yapmışlar. Yani bir sözü daha üstünden sonra çünkü hani ben demin size anlatmakta zorlandım ya. Hani şöyle de böyle aslında yani bir kelimeyle tanımlayınca betimleyince daha rahat, en azından iletişim kuruluyor. Eski hali sinos hanımına ne oldu peki? Ama halisin başka bir şey halisin daha alkol alkole özgü bir şey alkolik kalesiosi aslında kullanmaya devam ederken veya kesilme ağır bir kesilme içinde ortaya çıkan ama deliririm çemen seda çok görme hayalleri oluyor ya görmen hacsiyonları alkolikalisyonuz daha çok işitme.

Ellisinasyonları oluyor dolayısıyla. Şey pardon. Ama kişinin farkındalığı açısından. Tabii deliryum da değil deliryum da değil ama mad psikozlarında bunu söylemek zor. Yani evet, yani orada hasta deliryum da değil sesleri içitiyor. Size farklı bir bilinç durumuyla yani açık neredeyse açık bir bilinç durumuyla bunu anlatıyor ama işte met psikozlarında falan biraz daha farklı diyorum ya topyekûn hasta onun içine giriyor çıkıyor. Hani bu herhalde 2. Ben şey o. Double book capepingi kullanmak burada iyi olabilir diye düşünüyorum.

Ben met için hani konuştum ama bana inanmazsınız diyor ya yani benim bu konuşmayı karşılıklı olarak yaptığım o yaşantıdan hoşnut olduğum bir dönem vardı ve o çok güçlü bunun olmadığına beni inandırmaya uğraşma diyor. Öte yandan da gerçekle ilişkisi kopuk değil, double bokte inanmayacağımız. Bu. Ajanda tam karşılığı oluyor. Zaten ikili kayıt ikili ajanda evet. Bahsinciğim. O zaman bu bölümü yavaş yavaş kapatıyoruz herhalde. Hocam sohbetiniz için çok teşekkür ederim tekrardan. Şimdi ben her bölümün sonunda bir sanat eserini anlatmaya çalışıyorum ya da bir sanatçıyla ilgili bilgi vermeye çalışıyorum.

Eee, ben bir resim hakkında bilgi vericem. Elfire'de lost'de veht'ler isimli bir ressam hakkında bilgi vereceğim. Kendisi 1.899 yılında drestem'le doğuyor yani. Babas annesi büyük ihtimalle ticaretle uğraşıyor. Aynı zamanda zengin de varlıklı bir ailede doğup büyüyor. Kraliyet sanat okuluna gidiyor. Daha sonrasında ressam olarak çalışmaya başlıyor ve resimler yapmaya başlıyor. 1.929 yılında hem. Yaşadığı ekonomik sorunlar hem de evlilik sorunları sonrasında bir psikiyatri hastanesinin yatışı oluyor.

Presten yakınlarında burada portreler çizmeye başlıyor aslında. Ama hani bu çizdiği portreler aslında uzun süre değer kazanamıyor. Naziler iktidardayken yine akıl hastalarının uygulanan bazı. Nasıl desem zulümler sebebiyle de kısırlaştırılıyor. Daha sonrasında da 1.940 yılında bir toplama kampında öldürülüyor benim. Benim los evetlerim yani. Çizimiyle ilgili dikkatimi çeken şey, yani kara kalem çizim olmasına rağmen arada renkler kullanmış ve oldukça güzel bir çirkin olduğunu söyleyebilirim. Bunu belirtmek isterim.

Bu haftalık bizden bu kadar bu arada şeyi söylemeyi unuttum. Ibrahim bir ulaşım sorunu nedeniyle bize katılamıyor. Diğer haftalarda bizle beraber olacak diye düşünüyoruz. Şimdilik bizden bu kadar tekrar biz dinlediğiniz için teşekkür ederiz. Tekrar görüşmek üzere. Teşekkür ederim ben de.