Ruh Sağlığı Yasası: İstek Değil, İhtiyaç

Herkesin merhaba dikensiz gül bahçesi vaat etmiyoruz

podcastinin yeni bölümünden size sesleniyoruz.

Ben doktor Tahsin rolas pop bölümünde benimle beraber

profesör doktor cemaat paşaoğlu, profesör doktor timuçin ural,

doktor ibrahim aylak ve konuk olarak da profesör doktor fatih

öncü var. Ben şeyden bahsedeceğim.

Hani bir sürede şeyden konuşuyoruz?

Nedir? Onun adı işte ceza hukukundan

bahsediyoruz. Başka şeylerden bahsediyoruz.

Burada hani bir kişinin özgürlüğünün nasıl

kısıtlanabileceği aslında bize yasayla, sonuç itibariyle

gösterilen bir şey. Yani nasıl kısıtlanabileceği de

gösterilen bir şey. Belki orada benim aklımda

takılan birkaç ifade size sorabilirim.

Hocam türk medeni kanunun 432 maddesinden soracağım.

Büyük ihtimalle bütün psikiyatristlerin tanıdığı o

meşhur madde burada diyor ki, akıl sağlığı, pardon, akıl

hastalığı, akıl zayıflığı, alkol veya uyuşturucu madde

bağımlılığı, ağır tehlike arz eden, bulaşıcı hastalık veya

serserilik sebeplerinden biriyle topluluk gün için tehlike

oluşturan her ge ergin kişi, kişisel korunmasının başka

şekilde sağlanamaması halinde tedavisi, eğitimi veya ıslah

için elverişli bir kurulma yerleştirilir veya ağı

konulabilir. Görevlerini yaparken bir şekilde

bunun varlığını öğrenen kamu görevlileri bu durumu hemen

yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadır diye

detayını da veriyor. Burada akıl hastalığını konuştuk

aslında ama örneğin burada akıl zayıflığıyla kastedilen şey tam

olarak ne oluyor hocam? Bu daha çok zihinsel

yetersizliği kastediyor, yani mental tarlası.

Temas gibi ya da başka bir organik sebepten kaynaklanan

bilgisayar yetersizliklere sebep olan durumları kastediyor.

Bir de burada ilginç olan ifade, serserilik, sen bunu hani

serserilikten kastedilen şey yani yolda gördüm.

Hani boş boş dolaşıyordu. Alayım vesayet altın alayım

herhalde. Şimdi şöyle bir defa bu, bu yasa

bizim. Ülkenin bulmuş olduğu bir yasa

vadesi değil. Yani bu avrupa'daki.

Avrupa insan hakları sözleşmesinin bir maddesi bu.

Orada bir başlık var işte özgürlük ve güvenlik hakkı diye

bir başlık var. Avrupa insan hakla sözleşmesinde

onun beşinci bendinde aynen bu cümle geçiyor.

Kalıp olarak oradan alınmış. Yani bu almanya'da da muhtemelen

var. Benzer bir şey isviçre'de var

işte fransa'da var. Böyle kara, Avrupa ülkeleri

zaten oradan alıntılamış tabi onlar yasaları biraz daha

teferruatlandırdı daha sonra da ama bu bu hani birincisi bizim

bulduğumuz bir şey değil. Serserilik kavramının kar.

Ingilizcesi de var orada zaten. Burada tabii şöyle bu.

Rada yani bu yasa bütüncül bakıyor.

Bir dikkat edersen bulaşıcı hastalığı dalmış.

Evet. Sokakta başıboş gezen insanı

kastediyor belki orada hani onu bazıları anti sosyal kişi

bozukluğu diye kastediyor ama Avrupa insan Hakları Mahkemesi

içtihatlarında tam öyle değil. Orada geçen.

Ama toplum açısından tehlike arz ettiği durumda ancak öyle bir

risk olduğunda elverişli bir kuruma yerleştirmeden

bahsediyor. Biz psikiyatristler özellikle

kendi ülkemiz için söylediğim, yani biliyorsunuz biz de.

Yatak sayısı ülke nüfusuna göre son derece yeni tersis.

Dolayısıyla burada aldığımız görev.

Akın hastalığı ve akıl zayıflığı ve alkol ve madde bağımlılığına

yönelik olan vakaları alıyoruz. Yani serseriliği psikiyatri

jargonun içerisinde kullanmadığınız için onun da

bizim görevimiz olduğunu bir defa görevimiz olmadığını

raporları da geçirdik. Yani bu kanun değişikliği

olduktan sonra dolayısıyla onu çok üstlenmiyoruz ama.

Yabancı kaynakları falan okuduğunuzda hani biraz önce ben

söyledim ya sosyal kişi bozuklukların bir kısmı ya da

işte bağımlı olmasa bile bazı kişilerin hastanelere yatırma

gibi durumları oluyor işte onlar bu yasanın içerisine onu geniş

düşünüyorlar. Tabii orada yatak kapasiteleri

çok yani insan gücü de daha fazla.

Buna. Olanak sunuyorlar ama teorik

olarak felsefi olarak hani psikiyatrize edilmemesi

gerektiğini de hepsi de vurguluyor.

Bir yandan kanun böyle emir verdiği için uyguluyorlar.

Biz olanaklarımız zaten sınırlı kaynaklarla görev yapıyoruz.

Yani daha çok ciddi ruhsal hastalığı olanlara ancak yer.

Zar zor buluyoruz. Dolayısıyla sınırlarımızı

aşmıyoruz. Yani o konuda bir problem yok.

Evrensel bir şey ama ya? Sa.

Ben maddesi alman şeylerine bakarken yasalarına bakarken de

görmüştüm hocam. Başka ama yetersiz, yani şu anda

onu söyleyeyim, yetersiz onlar tabi giderek daha fazla

detayları artık iniyorlar. Yani çok daha bunları tek tek

tanımlayan bazı ülkelerde var. Ne anlama geldiğini.

Elverişli kurum diyor. Dikkat edersen hastanede

deniyor. Yani alternatif modeller ve

sorma özgü çözümler de olan işte ulaşıcı hastalık için başka bir

kurum olabilir işte. Ne bileyim başka bir ihtiyacı

olan insan için başka bir kurum olabilir.

O yüzden özel bir kurum ismi de belirtilmez.

El geçti kurum diye altını çizer.

Peki? Buradan belki şeye geçebiliriz.

Hani yasa bu konuda biraz yetersiz kalıyor dediniz ya

belki o yüzden şeyi de tartışabiliriz.

Hani neden yeni bir ruh sağlığı yasasına ihtiyaç duyuyoruz diye

tartışabiliriz isterseniz. Daha doğrusu şöyle sorsak, yani

ruh sağlığı yasası olursa şimdi olmayan neye sahip oluyor?

Evet, aslında tam olarak bu. Şimdi olmayan neye?

Aslında şimdi bizde bu yani. Psikiyatri hastalarına özgü

değişik değişik dağınık şekilde mevzuatlar var işte en

önemlilerinden bir tanesi. Türk medeni kanunu bu hastane

elverişli kurum hastalar için işte bir psikiyatri yatış

kastediyoruz burada elbette. Bununla ilgili bir ibare burada

var ama başka kanunlarda da mesela biyotek sözleşmesi bizim

ülkemizde kanun orada da. Işte akıl hastalığıyla ilgili

bir başlık var. 10'a çıkart veremeyecek hastalarda nasıl bir

yol izlenmesi gerektiğiyle ilgili var işte hasta hakları

yönetmeliğinde var. Tavavet kan var.

Yani böyle değişik değişik kanlılar da var.

Fakat şimdi psikiyatri biraz hasta hakları.

Özellikle ikinci dünya savaşından sonra.

Çok önem arz etmeye başladı. Ihlaller sebebiyle.

Dolayısıyla dünyada bu konuda bir hareketlilik oluyor ve ondan

sonra birtakım kurallar getirmeye çalışılıyor.

Özellikle istemsiz yatışlarla ilgili fakat sadece bununla da

yetinmemek gerektiği sonrasında anlaşılıyor.

Çünkü dezavantajlı bazı grupların özellikle ciddi ruhsal

hastalığı olan grupların tedaviye erişimlerinde toplumla

eşit şekilde. Faydalanması konusunda da

eksikliklerin olduğu fark ediliyor.

Dolayısıyla biraz daha detaya ihtiyaç olduğu öne sürülüyor.

Dolayısıyla şeyde Birleşmiş Milletler bir takım kararlar

alıyor. Sonra işte Avrupa Konseyi

birtakım kararlar alıyor ve yavaş yavaş ruh sağlığı yasaları

ortaya çıkıyor. Ülkelerde bazılarında müstakil

kanun var. Yani özel ruh sağlığı kanun

olarak geçiyor. Bazılarında böyle özel bir isim

altında geçmiyor. Mesela sen almanya'daki daha iyi

bilirsin. Almanya'da özel bir ruh sağlığı

kanunu yok. Yani orada türk şeyi türk medeni

kanunu gibi bir medeni kanunu var.

Bir de benim bildiğim kadarıyla belediyelere de hastaların

tedavilerine yönlendirme ile ilgili bazı bölgelerinde mevzuat

var. Fakat onlar çok teferruatlı

yani. Çok ayrıntı bir hastayı kim

yatıracak, nasıl yatıracak, ne kadar sürede hakime bilgi

verilecek? Hakim bir kişi atayacak mı?

O bilirkişi raporunu ne kadar zaman içerisinde verecek?

Bu hasta ne kadar sürü hastane kendi rızası dışında yatacak

gibi böyle çok detaylar var bu. Bunlar tabii o uluslararası

alınan kararlarda hep hani şöyle olması lazım, böyle olması

lazım. Birleşmiş Milletler ve Avrupa

konseyi'nin almış olduğu kararlarda sonra dünya saha kör.

Için dahil oluyor ve onlar da bir hukuksallık anda olma olması

gerekenlerin altını çiziyorlar. Yani bir defa bu hastaların

hepsinin temel haklarının olduğu tedavi, erişim haklarının

olduğunu efendim. Söyleyeyim, toplum içerisinde

yaşamalarının en önemli soğuduğunu, daha az kısıtlayıcı

ortamlarda yani daha az istemleri dışında tedaviye tabi

tutulmaları gerektiğini istemsiz tedavi uygulanacaksa en son

seçenek olması gerektiğini, onlara seçeneklerini tutulması

gerektiği efendime söyleyeyim işte gizlilik haklarının olduğu.

Iyi standartlarda tedavi görmeleri gerektiği.

Tedaviye muhakkak hızla alma konusunda gayret gösterilmesi

gerektiği gibi yani bir sürü böyle haklardan ve yapılması

gerekenlerden bahsediliyor, işte istemsiz yatırıldıysa o

kurumların nasıl özelliklerde olması gerektiği insana yaraşır

insan olunur, ne yaraşır olması gerektiği konusunda altını

çiziyor ve bunlarla ilgili bu standartları bekliyor.

Sonra ülkelerde işte kimi ruh sağlığı kanunu da, kimisi de

medya. Kanunu detaylandırarak bunların

olmasını sağlıyor. Bizim ülkemizde de.

Tim çınar'in de söylediği gibi aslında çok uzun yıllardır buna

gayretler var aslında tarihsel olarak var.

Yani neredeyse 150 yıllık biyolojisi var işte o şeyde

bakırköyün öncesinde top taşı bir mağarhanesi baş hekimi var.

Monşeri onun zamanında monjeli italyan asıllı bir hekim

zamanında. Bir.

Bir mahhanadiler tüzüğü düzenliyor.

Avrupa'dan esinlenerek işte bir hasta nasıl gelmeli, nasıl

yatırılmalı, nasıl çıkarılmalı, kime teslim edilmeli şeklinde

düzenlemeler var son. Ra sektiği oluyor Cumhuriyet

döneminde işte. Yasal boşluklar oluyor.

Suç işleyenler için var. Ceza Kanunu var.

Öncesinde de var, sonrasında da var ama.

Suç işlemese bile evinde hastalanıp.

Gerek intihar gerekse başkalarına zarar vermesi olan

hastaların nasıl hastane yatırılacağı ile ilgili uzun

yıllar bir boşluk oluyor maalesef.

Ve bu boşluğu da doldurma girişimleri psikiyatristler

tarafından hep dile getiriliyor. Aşk ülkelerin işte fransa'nın

falan ruh sağlığı yasası örnek alınarak yasalar yapılıyor.

Taslaklar hazırladığı özür dilerim bir türlü.

Ilk yarısı da öyle yapılıyor, ilk yarısı da fransızların

yasasının monjeri tarafından alanyası, onun çevirisi bastın

ararsan. Fakat bir türlü başarılı

olunamıyor. Yani bu çabalar sekteye uğruyor.

Siyasiler kına olmuyorlar, sorun yokmuş gibi davranıyorlar.

Gerçi sizlerle dalga geçiyorlar. Mönce ile de dalga geçmişler

aslında niye bu kadar uğraşıyorsun diye sonra izzettin

iş adam 1.900 kırklarda ya fransızların yasası var.

Gelin şunu çevirelim diyor, onunla da aynı şekilde yani ne

ne uğraşıyorsun falan gibi. 10'a çıkart da bir.

Ne denir kulp takıyorlar? Evet.

Bize kadar geldi. Işte sohbet.

Adam dedin dimi. Izletti şu adam, evet, meşhur

psikanalist freud'un arkadaşı ya da yazışma arkadaşı diyelim.

Evet, onunla yazışan bir bir kısa sürede bakırköy'de görev

yapan, görev yapan ama bakırköylülerin de çok

bahsetmediği aslında. Kütüphanesinden bir kitap bana

hediye edilmiş durumda. Çünkü kızıyla tanışmıştım.

Bir bizim elbette inşadını da konuşuruz.

Önemli bir şey var, seyretmiyor. Kızı da kıymetli bir psikologtu

bana. Babasının kitabını hediye etti.

Şu anda kütüphanemde var. Ne güzel, çok kıymetli.

Neyse dönelim konuya. Yani daha sonrasında işte

psikiyatri derneği dahil oluyor ve psikiyatri derneği de çaba

harcıyor. Yani ruh sağlığı kanun

taslakları hazırlıyor ve bu taslakları meclise sunuyor.

Siyasi partilerle paylaşıyor. Son yıllarda da işte bütün

timuçin abinin derli'nin yaptığı dernik Başkanlığı zamanında

diğer. Ruh sağlığı dernekleri ve hasta

hakları dernekleriyle beraber yani topluca mecliste bir araya

gelerek. Taslak hazırlanmıştı, sonra o

revize de edildi. Yani dernek aslında bir yandan

kuşaklar içerisinde güncellemeye çalışıyor.

Dünyadaki gelişmelere tabii ki kültüre ve ülkemizin

özelliklerine göre de revizyonlar yaparak meclise

taslaklar sunuyor. En son 2.020 üçte tam seçim

öncesi bir son taslak sunuldu. Yine bu derneklerin hepsinin

görüşün anında hastakları derneklerinin de görüşün anında

bir taslaktı ama maalesef seçimler araya girdi.

O taslak da mecliste sağlık komisyonu'nda takılı kaldı.

Tabii bunun sağlığı yasası şöyle söyleyebilirim, yani bu bizdeki

ruhsal yasız biraz kapsamlı oldu.

Bunu da dernekler karar verdi. Psikiyatri derneği başta olmak

üzere hepsi tartıştılar, çalıştaylar yapıldı.

Çalıştaylar sonucunda. Biraz detaylı oldu.

Şu sebebi de şu birçok. Farklı meslek grupları biraz

meslek yasası haline gelmesini istediler.

Aslında bakarsanız. Çünkü onlarda da boşluklar var.

Onların görevi tanımlarıyla ilgili de meslek yasaları yok,

odaları yok. Yıllardır olmayan bir

psikologlar odası yok. Belki psikolojik danışmanlar,

rehberler hep beraber bir odaları olabilir.

O yok. Işte öyle olunca hepsi haklı

olarak kendilerine bir yer bulmak adlandırılmak istediler

daha doğrusu. Evet yani aslında bak şükür

ülkelerin şeylerine baktığınızda kalmana böyle özelleşmiş olsa

kanlarını da hani şey yok. Yani bütün bu sağlığı meslek

gruplarını sayan, onların tek tek görevlerinin olduğunu sayan

bir kağnur yok yani ama işte istemsiz yatışa kim karar verir,

psikiyatrist kararı verir. Sosyal hizmet uzun şurda yer

alırtı. Bir şeyler var ama hani tek tek

görevini tanımlayan bir şey yok. Böyle bir ihtiyaç doğdu.

Ülkenin koşulları gereği dolayısıyla hani tam bir içerik

olarak meslek lisesi olmasa bile.

Burada dayanakta şu oldu, yani uluslararası şeydi.

Bu hizmeti veren kişinin nitelikli olması gerektiği.

Açıyor birleşmiş milletler'in ve dünya sağ grubu belgelerinde o

zaman bu nitelikli hizmeti veren kişilere de oraya biraz

çerçevesi sınırları belirli şekilde çizmek gerektiği

konusunda hemfikir olundu. Ve hangi meslek grubu

özellikleri, nasıl olması lazım, hangi alanlarda yer alabilirler

gibi bir şey oldu biliyorsunuz. Buradaki şöyle de bir sorun var

bizim. En merhamet gerek yok.

Gerek ruhsal sorun yaşayan gerekse ruhsal hastalığı olan

kişileri istismar eden. Bu alanda yetkisi olmayan,

yetkinliği olmayan insanlar da çok fazla dolayısıyla.

Dayanakta nitelikli hizmete erişimde nitelikli meslek

gruplarının ya bu konuda eğitim almış yetkileri olan

yetkinlikleri olan gruplar kimlerdir?

Bunların dışındaki kişilerin de hizmet vermemesi gerektiği

şeklinde bir eklemeler yapıldı. Başka şeyler de etkisi mesela

başka dünyada pek olmayan şeyler bunlar hiçbir şekilde sosyal

güvencesi olmayan hastaların otomatik olarak sosyal güvenceye

kavuşturması, ulusal hastalara olanların.

Özel sigortalarda yine bu hastaları da kapsayacak şekilde

sigorta yapmaları eklendi. Ya bunlar aslında gerçekleşse o

oldukça ülke için önemli şeyler nemrutacak diye düşünüyorum.

Hastalarımız adına yani bizleri de tabii sınırlayan yani biz

yatışı nasıl yapacağız, istemsiz nasıl yapacağız?

Tabii ki sistemin dışındaki yetiştiren en son çare olması

gerektiği alternatif neler olabileceği bu hastalara

danışmanlık hizmeti veren bazı kişilerin olması gerektiği

vurgulanıyor. Türkiye'de böyle bir yapılanma

yok. Bu yapılanmanın nasıl olması

gerektiği. Bu kanunda var.

Mahkemeler özelleşmiş mahkemeler kararları verirken hızlı

olmaları gerekiyor. Bu hastalarla ilgili kararları

bazı hastalarda biliyorsunuz homojen bir uygulama yok.

Hukukta da yani kimi yerde siz mahkemeyi bildiriyorsunuz.

Karar gelmiyor. Mesela şu anda mevzuatta resmi

sağlık kurulu diyor. Ismi dışında yatırılan

hastalarda özel hastaneler resmi sağlık kurulu yapan statüde

değil şu anda. Yani türkiye'de o kadar

heterojen bir uygulama var ki. Bu bunları aslında bu kanun tüm

ülkede uygulanabilir, standardı edilmiş bir şekilde.

Hastaların tabii ki gelini yani nice'de bu sağlık alma hasta

bakarsanız hastaların. Istiyorsanız ben burada bir

araya geleyim. Ufak bir müzik molası verelim.

Daha sonrasında tekrar devam edelim.

Bugünkü müzik parçamız ister ya isimli anne derger tarafından

çalınan parça daha sonrasında tekrar birlikteyiz.

Anne daha geriden hisleriya'yı dinledik.

Ben sözü cemaat başoğlu'na bırakayım.

Kendisi bir şey söyleyecekti. Oradan devam edelim

istiyorsanız. Genel olarak bir soru soracak

olsak, yani böyle zorunlu yatışla ilgili olarak uygulanan

prosedürle ilgili pratik yapılmakta olan şeyle ilgili

yapılması gereken bir hekimin yapması gereken şeyle ilgili

olan. Şeyleri bize söyleyebilir misin

prosedür? Şu andaki mevcut yasalara.

Göre mi? Evet, evet.

Ya. Şu anda mevcut olan yasa biraz

önce Tahsin de söylediği temel yasa, türk medeni kanun türk

medeni kanunu 432 maddesi var. Burada biraz önce okudu da zaten

işte akıl hastalar akıl zayıftı ya da alkol ya da madde

bağımlılığına bağlı olarak toplum açısından tehlikelilik

arz eden hastalıklarda elverişli bir kuruma yerleştirilir.

Böyle bir durumun varlığında da ilgili kişilerin muhakkak

mahkemeye bildirmesi gerekir diyor.

Yani bizim buradaki şeyimiz böyle bir durum var, bir

hastalık belirledik. Bakın zayıf belirledik.

Uyuşturucu bağımlılığı belirledik.

Alkol bağımlılık dedik ve buna bağlı bir tehlikelik söz

konusuysa semptomlardan kaynaklı.

O zaman kişinin isteme dışında yatış yapabiliyoruz.

Yani aile ne yapmalı? Böyle bir durum olduğunda ne

yapıyor? Şimdi aile için şöyle yol var,

şu anda türkiye'de ciddi bir problem var ama.

Aileye 112 arayıp yardım isteyebilir. 112 acil sağlık

hizmetleri psikiyatriye biraz tıbbın dışında gibi görüyor.

Şu andaki pratik uygulama daha çok öyle burada.

Kişinin rızası yoksa hiçbir şekilde gidemeyiz diyor.

Yani bilinen eski yatışları olan ağır ruhsal hastalıklarda bile

buna benzer tutumlar maalesef görüyoruz.

Aile kaymakanlığa gidebilir, ilçelerde il il merkezlerinde

valiye gidebilir, oraya dilekçe verebilir ve bu dilekçeler

doğrultusunda hızlıca hastane naklini isteyebilir ama bu 4

dörtlük işlemiyor maalesef. Işte ruhsal kanlı bunlar için

gerekiyor. Üçüncü seçenek aile mahkemeye

başvurabilir. Bugün biliyorsunuz mahkemeye

başvurduğunuzda bu 432 yıl önce sulu hukuk mahkemesi'ne

başvurabilir. En yakın duruşma 12 ay sonraya

veriliyor. Halbuki bizim burada

kastettiğimiz şey acil bir durum var.

Yani psikiyatrik tablo acil müdahale edilmesi gereken bir

tablo. Yasanın diğer bir eksikliği de

şu. Intihar yok yasada dikkat

ederseniz toplum açısından tehlikeli.

Dahil edilmemiş öyle mi? Evet ailedilmemiş bu yani diğer

ülkelerdeki yasalarda aslında intiharda dahil kendisine

yönelik tehlikelik de dahil eksikliklerden biri o.

Bizde onu biyotıp sözleşmesi içeriyor.

Biraz önce söylemiştim. Youtube sözleşmesi bizim

uluslararası bir sözleşme ama aynı zamanda.

Kanun olarak da biz de meclisten geçmiş durumda.

Orada bu var. Kendisine yönelik zarar verme

riski ya da organ kaybına sebep olacak hastalıklarda da hekime

kişinin rızası olmasa da onamı olmasa da tıbbi müdahalede

bulunma hakkı veriyor. Yani 1 ekim ne yapmalı?

Bu biyotıp sözleşmesine dayanarak.

Böyle bir eğer intihar riski varsa bu risk ciddiyse yakın

gelecekte gerçekleşme riski varsa el derecelendirmesi

yaptığında o zaman kişi 10'a çıkart vermiyorsa yakınlarından

onam alması gerekiyor. Akınları olan vermese bile eğer

riskin çok çok büyük olduğunu düşünüyorsa buna rağmen yatış

yapabilir. Yetkisi var ama en kısa sürede

de yasal yollarla ilgili merceği bildirmek zorunda.

O da bizde işte su Hukuk Mahkemesi oluyor.

Biz genellikle raporlarınızda yıl.

Son yıllarda söyleyeyim onu bu bi youtube sözleşmesini ve türk

medeni kanunu ikisini birlikte içerecek şekilde yazıyor.

Yani ikisini de vurgu olsun, ikisini de kapsasın diye.

Yani prosedürde acil iş geçti. Ciddi bir eksiklik var ama acile

geldikten sonra hekimin yetkisi var.

Tabii müdadi bu bütün dünyada öyle yani özgürlüğünü kısıtlama

olarak değerlendiriyor. Hastalıkları örgütleri

tarafından haklılar fakat burada tıbbi yarardan fayda gördüğünü

düşündüğüm için yani ciddi bir tıbbi durum var.

Çişi kendi hayatıyla ilgili ya da başkalarına zarar vermen ile

ilgili ruhsal hastalık sebebiyle karar verme kapasitesi yok.

Yani en. Dikkat olanı seçmiş oluyoruz

diyorsun değil. Mi evet, evet onun yararına

yönelik bir işlem yapıyoruz ama bunu da yargı ya bildirerek

oradan yetkiyi sağlamlaştırıyoruz.

Aslında geçici bir süre bunu yapıyoruz.

Rapor düzenliyoruz, rapor mahkemeye gidiyor.

Mahkemeden de karar gelmesini bekliyoruz.

Karar gerçekten sonra da işte top.

Lum açısından tehlikeli önemli ölçüde azalınca kadar hasta

tedavi oluyor zaten kanunda şöyle diyor, yani elverir el

vermez işi çıkarılır diyor. Bizim kanunda bu başka ülkelerde

süreler bilirlermiş. Yani belli sürelerle asla hakimi

hesap vermek, denetlenmesine izin vermek, uzayacaksa

gerekçelerini sunmak gibi ara süreçler.

Tanımlanmış bizde yok. Bizde onlar adli ceza hukukunda

var. Bizde ceza hukuku da var.

Evet ceza hukukunda. Durum bu, yani işleyişle ilgili

ciddi sorunlar var. Yani her şunun da belki altını

çizmek lazım. Siz ne kadar kanunu iyi

yaparsanız yapın, uygulama çok önemli aslında.

Dolayısıyla yani. Uygulayıcıların tutumu, yasayı,

işletmeleri, devletin onu uygulamadaki kararlılığı ve

tabii ki kişilerin haklarını uygulayıcıların da bir takım

yetkilerini bilmeleri gerekiyor. E tabii uygulamayacaksa

anayasayı da uygulamaya biliyor. Yani uygulayıcılar.

Evet. Maalesef.

Öyle ama şey çok önemli yani hekimin hakikaten kendi kararını

verme yeterliliğinde olmayan bir hastayı.

Değerlendirip yurt dışına karar verip onun için iyi olanı yapma

yönünde bir irade kullanabilmesi gerekir.

Psikiyatri de geçen haftalarda konuştuğumuz şey de buydu zaten.

Hani himaye patriarki vesaire bunları konuştuk ama böyle bir

duruma gerek var. Çünkü ağır kanamalı gelen bir

hastanın ameliyatı olmayı kabul ediyor musunuz, etmiyor musunuz

sorusuna ihtiyacı yok, yani onu uçacaksınız, ameliyatınızı

yapacaksınız, hayatını kurtarmak için her şeyi yapacaksınız ama.

Tabii ki hastalıkları zaman ucularının da sen bunu ne hakla

yaptın, ne kadar şeffaftın bunu yaparken doğru karar verdin mi

işte? Tıbbi etik, bilimsel açıdan

doğru yaptın mı? Diye hesap sorması gerekir.

Tabi ki gerekir ki bu yetki sonsuz bir şekilde kullanılamaz.

Tam da bu. Kesinlikle aslında bak buradan

çok alakasız daha bırakan bir konuya doğru çekeyim size.

Aslında bunlarla alakalı bir şekilde ama mesela geçmişte

trumpın Başkanlığı döneminde. Trumpın davranışları ya da

sergilediği tavırlar yüzünden bir.

Bir tür hastalığı olduğunu ve psikiyatrik olarak

değerlendirilmesi gerektiğini iddia edenler oldu.

Ortalık ayağa kalktı işte hastadır değildir, sağlıklı

karar veriyor, vermiyor filan diye e bir psikiyatrist çıkıp

orada şey dedi. Yani siz psikiyatri kötüye

kullanamazsınız, adımı olursunuz da sandıkta yasal yollarla alt

etmeyi becerin yani bu beceriksizliğimize psikiyatriye

alet etmeyin edemezsiniz sonuç olarak.

Hani onun. Yeterliliğini hukuki açıdan

ruhsal açıdan değerlendirecek bir donu durumda değiliz.

Ya da. Ben komplostmenti olup

olmadığını. Kompostosentist olup olmadığını

çok güzel söyledin. Ağzına sağlık tam da öyle evet

ama öte yandan mesela bu böyle. Ama bizim tarihimizde bir

halifenin bir Osmanlı sultanının bu yolla tahtan indirilmişliği

de var. Beşinci Murat yani şeyin Osmanlı

tarihinin en kısa hüküm süren padişahıdır.

Sanıyorum abdülaziz'in yerine gelir ve hatta bir bir

rahatsızlığı da var. Bilinen o rahatsızlığı nedeniyle

ve böyle öldürülme korkuları falan da çok yoğun o dönemde.

Ama buna rağmen alelacele bir şekilde.

O tahtan indirilip o getirilir filan.

Ilginç olan şey beşinci Murat. Bu rahatsızlık.

Nasıldı seyri başlangıcı filan onlara çok hakim değilim ama o

bilinen rahatsızlık her neyse, abdülaziz'in ölümüyle birlikte

ki hani intihar mıdır, değil midir çok oda tartışılır ya

gerçekten öldürüldü mü, başka bir şey mi oldu filan o arada

bir. Tuhaf tablo sergiler, yani bir

odada oturur ya da yatar ve gözünü tavanı diker ve hiç

kıpırdamadan öyle kalır. Yani bizim bugün böyle

yorumlamamız zor ama katoni diyebileceğimiz bir tablo

gösterir. Hatta onun bir doktoru var.

Japonya ya da kapol gibi bir adı var.

Fatih artvin'li çok güzel yazmıştı.

Bununla ilgili güzel bir makalesi de var.

Beşinci muratın tahttan indirilişi ile ilgili bu

adamcağızın 10'a çıkart uyguladığı.

Tahsin hemen PDF olarak bize. Bir tedavi yöntemi de var.

Yıllardır böyle yapıyor. Yani 2 dakikaya telefonlarımızda

buluyor. Hemen olarak var.

Sülük tedavisi uyguluyor. Beşinci murat'a böyle 50 60 100

filan sülük tutuluyor ve maalesef tabii çok şey oluyor.

Gerçek tedavi yapılamıyor. O zaman da zaten psikiyatrik

gerçek tedavi nedir tartışılır ama.

Bu daha da kötüleştiriyor tabloyu ve bunun üzerine bir

değerlendirme yapılıyor ve psikiyatrik olarak yapılan.

O değerlendirmenin sonucunda hükümdarlık yapamayacağına karar

verilerek doktor raporuyla tahtan indiriliyor.

Böyle de bir başka uç örnek var yani bu.

Ülkenin hep ceddimiz, atamız filan diye konuşulur.

Ben bu ülkenin psikiyatristleri Osmanlı döneminde bir Osmanlı

padişahı ve dahası halifesini tahtan indirmişler, ruh sağlığı

yerinde değil diyerek ve dönemin ruhu da buna izin vermiş.

Çünkü zaten şartlar oymuş. Ama bunu hemen hatırlatarak

önceki örnekle. Bütünleyeyim.

Bu oturup 2 tane psikiyatristin kendi kendilerine şimdilerde

televizyondan o zamandaki karşı pencereden bakarak bu tuhaf

davranıyor. Kesin hastadır diye karar

vermeleriyle olmuyor. Bu kadar basit değil bu iş ve

zaten olmamalı da. Bütün ne niye anlattım?

Şimdi bugünlerde geçtiğimiz günlerde daha doğrusu aslında

bir tak. Im olaylar yaşandı işte

cinayetler işlendi ve arkasından işte nerede bu psikiyatriye

psikiyatriyle psikiyatristlerin sorumluluğu vesaire diye ortalık

ayağa kalktı. Köşe yazarları yazılar yazdığı

ne işe yarıyor? Bu psikiyatriye filan diye ne

diyorsun fatih ya ne işe yarıyor bu psikiyatri?

Ya. Bir defa psikiyatri olmadan da

olmuyor yani. Varlığı bir dert yoklu biter.

Ya ben bunu şeye bağlıyorum. Yani biraz aslında gerçekten

çaresizlik ve sorunu büyüklüğü nedeniyle şaşkınlığa ve mucizevi

bir çözüm arayışına bağlıyorum ve yanlış değerlendirmelere

bağlıyorum. Yani çocuksu bir düşünce.

Çünkü psikiyatri aslında geçmiş yıllarda bunları çok denemiş.

Yani hakikaten uzun yıllar biliyorsunuz çok büyük akıl

hastaneleri yapılmış birçok kişi.

Oralara yatırılmış. Burada işte biraz önce konuştuk,

yani üçüncü yıllar çok ağır davul çekişilik pozitifları

yatırmış, uyuşturucu madde bağımlıları yatırılmış işte

eroinmanlar bir dönem yatırılmış.

Fakat sonucu çözmemiş, yani cinayetler bitmemiş.

Suç bitmemiş çünkü sadece psikiyatrinin çözebileceği bir

şey değil bu. Dolayısıyla bu şu andaki mevcut

o. Şok infial yaratan çok ağır bir

olay. Hani hakikaten olaya bakınca da

insan bir müsebip arıyor, yani niye böyle, niçin böyle, bunu

kim çözüm bulacak gibi? Bazen bunlar tabi bilinçli,

yanlış yollar gösterme gibi de olabiliyor ama bazen spontane bu

işte. Konuşmanın başında da

söylemiştim. Yani amerika'da olduğunda

amerika'da da avustralya'da o okul baskı olduğunda orada da

benzer şeyler oluyor. Dolayısıyla bir çaresizlikten

kaynaklanıyor. Ama biz biliyoruz ki yani büyük.

Cinayetlerin hepsi akıl hastalığından kaynaklanmıyor.

Ve hepsi psikiyatrik işler değil.

Evet psikiyatri. Bunlarla ilgilenebilir, fikir

verebilir ruh halinin değerlendirmesinde yer alabilir

ama. Bilinçlilik yapabilir.

Evet yani sorunun çözümü konusunda ki.

Ne diyelim becerisi belli ölçülerde.

Orada şeyi de ayırt etmek gerekmez mi?

Klinik psikiyatri uygulamasıyla psikopatoloji bilgisini ayırt

etmek gerekmekte. Kesinlikle tabii ki çok doğru.

Evet yani. Ayrıca onu söyleyemediği onu

yaparken genel geçer şeyleri de hani geçen bölümde söylediğim

gibi Google kuşunda kahraman. Kahraman olan kişinin aslında

hatırı sayılır suçları olan ve oraya kapatılmış olan bir kişi

olduğunda unutmayalım. Orada bir devrim yapıyor.

Hastalar için iyi oluyor ama bunu yapan bir suçlu aslında ve

yeni yeni. Seyrettim tekrar ve evet tam

dediğin gibi düşündüm. Evet ya orada kahramanlaştırılan

kişi geçenlerde işte surlarda adam öldüren kişinin bir benzeri

aslında o da hastane yatmış, o da hastaneye yatmış.

Niye tedavi edilmedi? Öbürü zorla tedavi ediliyor gibi

görünüyor. Yani nereden baktığımıza göre de

çok fazla değişiyor işler. Evet, bir de mesela biraz önce

sizi yasalardan örnek verirken şimdi bu derslerden bir tanesi

şu mesela bizim yasalarımızın beklentisi ciddi ruhsal

hastalığı olan hastaların bile tamamen iyileşmesi değil.

Yani bu açık açık yasaya da geçiyor.

Yani toplum açısından tehlikenin önemli ölçüde azalması.

Hani hedef orada tamamen iyileşmek ya da tehlikenin

tamamen ortadan kalkması gibi bir şey söz konusu değil.

Beklentileri zaten yıllar içerisinde süzülerek belli bir

ölçüde tutulmuş. Şimdi böyle olaylarda toplum

beklentisi bir sihirli değnekle psikiyatristlerin tüm bu

sorunları çözmesi tabii ki. Çünkü psikiyatristleri şöyle de

bir şey veriliyor, bunlar hastane kapatabilir ve.

Yatırabilir gibi bir şeyleri de olduğu için yetkileri ama

söylediğim gibi uluslararası uygulamada bunlar sınırlı

yetkiler yani belli ölçülerde denetlemeye açık şeffaf olması

gereken şeyler. Bir bir yandan büyük bir güç

atfetme, bir yandan da hani bu buna hakkınız yok.

Aman sınırlarınızı bilin deme durumundayız ve tabii belki de

denme deme değil de tabii biraz bu büyücü doktor akipinden de

herhalde payımızı alıyoruz. Diye düşünüyorum.

Belki burada bir de şeyi söylemek gerekebilir.

Burada hani şey diyor ya hani nerede bu psikiyatri servisleri

aslında psikiyatri servisleri var da içinde yeterli yatak var

mı? O da bir tartışma konusu bence.

Çünkü OECD nin yani 2.021 verilerine göre türkiye'de

100.000 kişiye 5 tane psikiyatriye yatağa düşüyor.

Almanya'ya baktığınızda 100 binde 140 gibi bir oran hani

neredeyse 20 katından da fazla bir oran ve diğer Avrupa

ülkelerinde daha da fazla sadece Türkiye OESD ülkeleri arasında

bir tek meksika'yı geçebilmiş. O da meksika'yı geçebilmesinin

sebebi büyük ihtimalle şehir hastanelerinin açılması.

Şehir hastaneleri açılmadan önce son sıradaymış Türkiye.

Yani o açıdan da bakmak gerekiyor belki.

Tabi yani aslında yatağın olsa da bir kısımlarını asla

yatırmayacağımızın da altını herhalde defalarca çizmemiz

lazım yani. Her suç potansiyeli olan

kişinin. Bir kez psikiyatrik bozukluktan

yakında ya da servise yolu düştü diye alnına bir hastadır.

Etiketi yapıştırıp sonsuza kadar onu tedavi ederek ya da hastane

yatırarak suç işlemesini engelleyecek bir gücümüz yok.

Kadıköy öyle bir gücümüz varsa da herkes korksun bence

psikiyatriden. Hızlı köşe yazısı yazanların

şeyi. Yanılgısından ibaret.

Bence fatih çok güzel söyledi ya.

Böyle çocuksu bir tutum var diyerek adlandırdı.

Et bu bölümün de sonuna geldik ııı bence güzel bir tartışma

oldu ben burada. Bir kaç şeyden bahsetmek

istiyorum öncelikle. Bahsettiğimiz ruh sağlığı yasa

tasarısını belki Türkiye psikiyatri derneği'nin yasa

tasarısını aslında herkesin erişebilmesi ve okuyabilmesi

için pot kesini açıklamalar bölümüne linç şeklinde

bırakabilirim. Ilgisini çeken olursa oradan

değerlendirebilir, bakabilir. Şimdi eee bu bölümün sonunda da

ben yine bir ressam ve resim hakkında bilgi vericem.

Bugünkü eee bilgi vereceğim. Ressam aslında hepimizin

yakından tanıdığı biri. Winsen vango ııı winsend van

gogh'un ben bugün ııı. Akıl hastanesi koridorlarında

eee isimli tablosunu ııı seçtim. Şimdi bildiğiniz üzere winsend

bango. Uzun bir süre hayatın önemli

bölümünde bir akıl hastalığıyla baş etmek zorunda kalıyor bu.

Akıl hastalığıyla ilgili sorunlar nedeniyle kendisini bir

manastırı da bulunan sen rami de provens isimli psikiyatri

hastanesine yatırılmasına neden oluyor. 12 ay boyunca orada

yatıyor. Yaklaşık bir yıl boyunca orada

yatıyor. Eee, manastırın içindeki ve

çevresindeki buğday tarlaları zeytinlikler selviler ııı,

güller eee onun ııı. Akıl hastanesindeki yatışında

kendisini her zaman ilham oluyor.

Eee. Burada ilginç olan şey aslında

bu saydığım şeyler yerine o buğday tarlaları zeytinlikler,

selbiler, güller yerine kendisi burada hani keskin bir şekilde.

Sessizlik ve tekinsizlik hissi yaratan bir yeri çiziyor.

Akıl hastanesinin koridorunu çiziyor bu çizimi de.

Kardeşine teo'ya bu hastane hakkında bir izlenim edinmesi

için gönderiyor. Işin kötü olan tarafı büyük

ihtimalle bu eee akıl hastanesinde geçirdiği süre

aslında pek bir işe yaramıyor ve bu taburculuktan kısa bir süre

sonra da bir insan van gogh intihar ederek hayata veda

ediyor. Eee bu tabloda ilginç olan şey

bence van gogh'un. Boş sayılabilecek bir koridoru

inanılmaz güzel bir şekilde renkleriyle el betimlemesi olmuş

diye söyleyebilirim. Bizi dinlediğiniz için çok

teşekkür ederiz. Haftaya tekrar görüşmek üzere

kendinize iyi bakın.