Bünye ve Çevre

Dikensiz gül bahçesi vaat etmiyoruz podcastinin yeni

bölümüne hoş geldiniz. Ben doktor tahsiri oğullar spot

bölümünde benimle beraber profesör doktor cemaat paşaoğlu,

profesör doktor timuçin olarak ve doktor ibrahim ellak var.

Geçtiğimiz birkaç haftalık dönemde.

Adli psikiyatri hakkında konuşmuştuk.

Eee bu hafta hmm biraz daha farklı konulara girmeye

başlayacağız diye tahmin ediyorum.

Geçen hafta adli psikiyatriyle ilgili konuşurken özellikle anti

sosyal kişilik bozukluğu ve kişilik bozuklukları üzerinden

konuşmuştuk. Fatih hoca da.

Bazı noktalarda aslında. Kişilik bozuklukların gelişimi

ya da ortaya çıkışıyla ilgili bazı şeylerden bahsetmişti.

Ben belki timuçin hocaya sözü verebilirim.

Timuçin, evet, ben de onu diyecektim.

Tahsin biz gene kişilik bozukluklarını konuşalım

mutlaka. Yani onun harici konuşalım.

Varsa öyle bir şey. Bu arada bilmiyorum yani DSM nin

kişilik bozukluklarından bahsetmiyoruz.

Hep söylüyorum onun astrolojiden hallice olduğunu ama gerçekten

kişilik örgütlenmesi. Ya da bozuklukları nedir?

Böyle bir tanımlama mümkün müdür?

Des descriptif, psikiyatrinin tuzağına ne kadar düşüyoruz,

düşmüyoruz vesaire. Çünkü orada cem hani psikopatî,

bu örüntü anti, sosyal kişilik bozukluğu meselesine de birazcık

dikkat çekmiş de hakikaten bunları konuşalım.

Bunu belki onları konuşmadan önce psikiyatrinin çok daha

temel meselesine biraz. Ne doğuştandır, ne edinseldir

meselesine biraz baksak bu kadar kolay ayırabiliyor muyuz da

baksak önce bir kere. Cem'in bu konuda söyleyecek çok

şey vardır. Eminim yani otizmden başlayarak

şizofreni kadar giden alanda. Evet, belki bende bir şeyler

söyleyebilirim. Belki depresyonda birpoyla başka

şeylerle ilgili sizler de kesinlikle öyle böyle bir

bakalım diyorum. Ne dersiniz?

Ne olur? Ben iyi çeviri olarak benim

aklıma gelen, şimdi ingilizce de çok ta Hacettepe dönen bir

derslerinden beri clifffert morganın psikolojiye giriş

kitabında mevcut olan kelime ler natice nötr.

Ben onu hep biliyorsunuz. Bünye çevre diye söylüyorum daha

iyi. Bir şey öneriniz varsa söyleyin

daha iyisini bulamadım. Bünyemi çevre mi?

Ben eskiden doğumla mı ilgili doyumla mı ilgili derdim zaman?

Larda çok eski zaman. Çok yaratıcı güzel?

Evet. Ama yani tam senin dediğin

kapsamda karşılamıyor sanki rahmetli horon hocayı da analım.

Oranın Öztürk özellik yani siz o kelimelere o anlamları

yükletirseniz olacak yükletmezseniz olmayacak ki

batılılar da bu işi böyle yaptılar yıllarca derdi hani tam

karşılamıyor mu hocam plan dediğimde.

E sen kullanır da yükleterek konuşursan karşılar.

Yani onu doğumuna da doyum dersen ve böyle de yükletirsen

olur. Niye olmasın trender diye.

Örneğin bu konu hiç konuşmadık ama.

Bünyamin çevre herhalde bilmem ki.

Herhalde öyle diyeceğiz. Ya da edinsel ve neydi?

Doğumsal ve doğum. Doğmalık, doğumsal, kamusal.

Akiz ve ne bir şey böyle bir kullanımlar vardı.

Eskiden şimdilerde hiç duymuyorum abi, evet.

Akkist dahiliyede falan da. Kullanılan.

Bir şeyler acaret karşılığı. Evet edinsel güzel ama.

Sanki doğumsal ve edinsel ama bünye ve çevre dediğin zaman sen

aslında. Edinsel ve doğumsal meselesine

daha ciddi bir çerçeve çizmiş oluyorsun çünkü bünyenin içinde

tabii genetik faktörler var. Doğumdan gelen özellikler var.

Bir onların hepsinin birlikte oluşturduğu bir yapı da var.

Çevresel deyince de illa edinilmiş olması gerekmiyor.

Çevrede var olan ama ileride de edinilebilecek bir takım şeyler

var. Belki bunu da ilerde

konuşmalıyız. Çünkü şimdi çevresel faktörler

de çok değişti. Bundan 50 yıl öncesinin freud

döneminin çevresel faktörleri yok artık.

Evet, ayrıca şeyi de ayırmak gerekiyor.

Çevresel dediğimiz zaman bünye dışında olan her şey.

I yani zigot ana karnına düştüğünden itibaren mevcut olan

her şeyi ki buna biyolojik olanlar da dahil.

Yaşantılar da dahil daha önce bünyemi çevre mi deyince ya da

nuther nurcher deyince. Daha çok anlaşılan şey

yaşantının belirti veya bulgu üzerindeki etkisiydi.

Öznel yaşantının başına çevre dendiği zaman anlaşılan şey

biyolojik pek çok etmeni de kapsıyor annen.

Mikro plastikler. Mikro plastikler nano klasikler

ileride oraya da geleceğimizi ümit ediyoruz.

Ve bence gelelim. Evet, o zaman şöyle bir şeyle

başlayabiliriz. Şunu itiraf etmemiz gerekir,

kendimiz daha doğrusu kabul etmemiz gerekir ki.

Psikiyatrinin ilgi alanı içinde olan rahatsızlıklar arasında

tamamen bünyeyle açıklanabilecek olan çok.

Sınırlı tadı var. Bünye dediğim zaman benim

anladığım söyleyeyim. Örnek bünye dediğimizden benim

anladığımda doğuşta mevcut olan yani zigotta spermle yumurtanın

birleştiği anda zikotta mevcut olan DNA dizilimi sadece.

DNA dizili mi yani DN a'nın. RN a'yı çevrilmesi ve proteini

çevrilmesi bile değil, sadece DNA dizilim.

Çünkü onunsa da zaten intilasyonlar yaşayıp genetik

faktörler. Ondan sonra hep çevre.

Meselanın tipik örneği ne olur? Huntington hastalığı olur.

Onun dışında. Psikiyatri de ne olur?

Işte antik, yani ben antik donan hastalığını hani görüyor

psikiyatrik diye. Evet, psikiyatri diyebileceğimiz

hastalıklar içinde. Maalesef senin gene dalga

geçmene sebep olabilecek şekilde.

Semra mı demek zorundayım. Evet yani projeliks tamamen

bünyeyle. Açıklanabilecek ama tezahürü

tabii ki gene de çevreden etkilenen her türlü davranış,

duygu, düşünce şeyi gibi sendromu gibi çevredeki

koşullara göre tezahürü değişebilen, oynayabilen bir

şey. Bunların da zaten hocam hani

direkt olarak genel etkilediği hastalıklar tekken hastalığı adı

veriliyor sanki diye hatırlıyorum ama.

Genel hastalığı yok dimi. Evet, işte böyle bir durum var.

Şöyle tekken hastalığı zannedilmiş olanlar var.

Şimdi genetik değerlendirmede ucuzlama olunca ve bütün geni

sekanslama yani bütün DNA dizilimini ortaya koyma

imkanları gitgide ucuzlamaya başladıkça tekken hastalığı

denen şeylerin dahi aslında. Gen gen etkileşimleriyle de

ortaya çıkabileceği ve aynı gendeki farklı mutasyonlarla da

ortaya çıkabileceği öğrenildi. Ama burada çok teknik örnekler

vermekten kendimizi alamayacağız ve biraz fazla tıbbi olmaya baş

yani nasıl diyeyim. Sadece profesyonellere hitap

eden bir şeymiş gibi olmak zorunda kalacak.

Onun için biraz daha. Açın isterseniz gençler siz açın

mevzuyu. Ben çalışacağım bir kere az önce

sözünü ettiğiniz tezahürle zemindeki durumu da ayırt etmek

lazım. Yani şöyle sadece psikiyatri

için değil, genel olarak tıpta da işte doğrudan dna dizilimi

ile ilgili bir bozukluk. Her halükarda söz konusu.

Kendini nasıl ifade edecek, yani nasıl tezahür edecek?

Bu rahatsızlık olduğunda çevreden etkilenmemesi mümkün

değil. Yani.

Örnek verelim, hemen burada verelim iyice açık olsun.

Yani mesela şimdi sendromlara girmeden diyelim ki DNA

diziminin yol açtığı bir zeka geriliği durumunu düşünelim.

Tamam sendromundan başlayalım. Yani o da olur.

Yani bir bir tecilim demeyelim de hani rezil olunca.

Down sendromlu dediğimizde down sendromunun.

Görünümü, kişinin sosyoekonomik düzeyiyle kişinin ailesinin

bilinciyle beslenmesiyle doktor takibi ile doktor takibinin

sıklığıyla çok değişebilecek şeyler yani bir.

Hatta herhalde etiyoloji artık belli olduğu için down sendromu

değil, down hastalığı dememiz lazım değil mi?

Yani sendrom değil artık bir diziyiz.

Ya niye demiyoruz? 10'a çıkart birazdan gelelim sen

devam. Et.

Yani bir down sendromu olan bir kişinin hayatta yapabildikleri

onun yetişme koşulları içinde bulunduğu çevreden doğrudan çok

etkilenebilir. Yani eğit bu böyle.

Somut eğitim düzeyi ile de alakalı şeyleri söylüyorum.

Yani kişinin huzuru ya da davranışları değil yani mesela.

Bir hasta kendi hayatını sürdüremeyecek düzeyde.

Iıı, belli ııı yetilere sahip bile.

O olmazken öteki hasta işte Türkiye şartlarında 2 yıllık bir

fakülteyi bitirebilecek düzeyde olabiliyor.

Bu baktığımızda aslında çok farklı görünümler ve bu

görünümün ya da bu tezahürün sebebi de doğrudan çevre.

Evet, maruz kaldığı yaşantı. Burada şöyle bir yanlış

anlaşılmasın, hastalık yine var. Onun hastalığın klinik

görünümleri farklı seyrediyor. Tezahür kısmı o yüzden aynen

öyle. Yani tabloyu gördüğümüz zaman

sebebinin 21. Kromozomun trizomisi yani 2 dil,

3 tane olması olduğunu kesin olarak biliyoruz ama tablonun

çok farklı şekillerde ortaya çıkabileceğini aklımızdan

çıkarmamalıyız. Demin sözünü ettiğin hastalık

kelimesini kullanmıyor olmamız sebebi ise şu.

Down sendromu. Klinik gözlemin çok etiyolojiyi

anlamada işe yaradığının çok iyi bir örneği sen biliyorsun bunu

çok konuştuk daha önce. O kadar iyi, tarif edilmiş ve iç

tutarlılığı o kadar yüksek, yani birlikte görülen belirtilerin

birlikte olma olasılığı o kadar yüksek, iyi tarif edilmiş ki,

başta sendrom diye başlamış olmasına rağmen spesifik özgül

bir etiyolojinin bulunmasını sağlayabilmiş bu güzel klinik

gözlem olmuş. Öyle kalmış.

Ama sendrom ve hastalık tanımları gereği aslında down

hastalığı belki demek lazım, alzheimer hastalığı gibi.

Evet, tanımlara isterseniz kısaca söyleyebilirim.

Hani sendrom dediğimizde birbiriyle yani belli bir

belirti grubu var. Bu belirti gruplarının nasıl bir

bir arada bulunduğunu açıklayamıyoruz.

Mesela down sendromunda hastalık denmemiz gerekiyor.

Yine söyleyeyim, down sendromunda kalp rahatsızlığı

var. Tipik bir 100 ifadesi var.

Tipik kulaklarsak çizgisi. Zeka gerildiği var.

Bunun arasında birbiriyle bağlantılı değil.

Tıpta genel olarak böyle birbirleriyle bağlantısını

açıklayamadığımız ve etiyolojisini de bilmediğimiz

durumlara sendrom deriz. Bunların bağlantısını açıklayıp

etiyolojisini bilmediklerimize de bozukluk deriz işte

şizofrenide sunroy varsani, düşünce bozuklukları bazen

kuvvetli, bazen zayıf da olsa ilişkisi açıklanabiliyor ama

orada da etiyoloji yok. Bozukluk deriz ama.

Hastalık ya da karşılık olarak dizi izlediğimiz durumlarda

doğrudan etiyoloji var. Artık belirtilerin birbiriyle

ilişkisi o etiyolojiyle de gayet açıklanabiliyor.

Burada küçük bir müzik molası veririm.

Bugünkü parçamız bilim klasiyondan ıron manraz daha

sonrasında tekrar birlikteyiz. Müzik arasından sonra tekrar

birlikteyiz. Cem hoca, sanırım bir şey

söyleyecekti, öyle değil mi hocam?

Evet, genel tıpta bu kadar etoloji konusunda özgül

açıklamaya, hatta patofizolojiyi de katarsak özgül açıklamalara.

Ulaşamadığımız pek çok şeye psikiyatri dışında oldukları

için ve tıbbi rahatsızlıklardan oldukları için fazladan

hastalık. Dediğimizde oluyor.

En güzel örneklerinden biri migrendir.

Evet. Yani migren için hastalık lafını

kullanmakta pek tereddüdümüz olmuyor.

Oysa evet etiyoloji ve pato fizyoloji bakımından diğerlerine

kıyasla çok da ilerde değiliz galiba.

Bizim kağı gibi. Evet.

Tabii yani etiyoloji yok hakikaten dolayısıyla.

Bozukluk ya da hastalık tanım gereği kullanmaması gerekiyor.

Belki sendrom kullanılabilir ya da rahatsızlık.

Yani sanki ingilizce kaynaklarda ilnıs gibi ifade ediliyor

şeklinde görüyorum ama. Rahatsızlık.

Evet, yani bu konuda hassas olan yazarlar böyle dizi izi

kullanmaktan özellikle kaçınıyorlar mesela yani.

Hastalıklarına vurgu yapmak için de.

Tabi bir de alt türlerinin çok olması bu tür durumların tabi.

Çok dikkat çekici yani aslında tıpkı brolerin şizofreni yerine

şizofreniler dediği gibi. Bugün de migrenler denmesi

herhalde çok daha doğru olur. Çünkü çok farklı biçimlerde

tezahür ettiğini biliyoruz. Bir de tabii.

Neyin o tezahürü farkılaştırdığı da herhalde çok önemli değil mi?

Yani evet, hediyoloji de bir şey var ama birbiriyle çok alakasız

şeyler, tablolar ortaya çıkabiliyor.

Ve o da etiyoloji kadar bulanık olduğunda iş iyice zorlaşıyor

aslında. Yani şey.

Le konuşursak. Ben özellikle bu ekşimurta ikiz

çalışmaları hep çok heyecan verici geliyor bana.

Şizofrenideki eş yumurta çalışmalarına bakınca.

Doğru hatırlıyorumdur. Umarım şimdi düzelken diyorsam

%48 dimi. Rakam söylemek bana hep zor

geliyor ama şey. Yani 100. 9 barlar.

Diye hatırlıyorum yani %48. Büyük bir rakammış gibi geliyor.

Veya mı değil yani? Yarısından daha fazlasını da

yok. Ya da.

Işte bipolar bozuklukla ilgili de sık sık işte.

Bazen annesi ya da bir babası bipolar olan kişiler bende olma

olasılığı ya da onlar çocuklarında olma olasılığında

konuşurlarken kabaca şey derim yani anne ya da babadan birinde

varsa %30 ikisini birden varsa %60 ne kadar büyükmüş bu oran

diyorlar. Halbuki o zaman şöyle söyleyeyim

diyorum, ben size annesi de babası da Afrikalı.

Ve siyah ırıktan olan bir çiftin çocuklarının sarışın mavi gözlü

olma olasılığı %40 diyorum. Ne diyorsunuz diyorum.

Imkansız. Diyorlar o zaman.

Ama öyle yani eğer bir hastalık çok net olarak var ve üstelik

genetik olarak geçiş gösteriyor diyor isek hem anneden baba da

varsa çocukta %60 olma olasılığı aslında küçük bir olasılık çok

da büyük bir olasılık değil. Çünkü tekken hastalığı olsaydı

bunu %100 olmasını bekardık zaten yani onlarda bile %100

olmayabilir. Çevresel faktörler yüzünden

doğumdan. Başlatırsak ve epigenetik

faktörleri katarsak tabii ki ama yani.

Büyük büyük bir usta beklerdik, öyle değil mi?

Öyle burda hesaba katmak lazım söyle.

Neyi. %48 ve yüzde altmışla neyi kastediyorsunuz hocam onu

aslında arada. Sorayım ama.

Eş yumurta ikizlerinde ikizlerden birinde şizofrenini

tanısı varsa diğerinde de olma olasılığı.

Yok mesela bipolar için dediniz mi ya yani?

Mesela bipoya içinde anne evde babadan bi tanesi sivil polar

bozukluk ise çocuklardan işte çocukta da o bipolar olma

olasılığının %30 oldu. Tabi bunun arka caraklar böyle.

Uzun ve yoğun çalışmalarla elde edilmiş sonuçlar değil de kabaca

böyle olduğunu. Bu şey gibi mi?

10 çocuğu varsa üçü gibi bipolar olur olur gibi.

Burada şunu da dikkate almamız gerekiyor, zannediyorum.

Konkordans yani. Birlikte görülme bir kardeş de

varsa diğerinde de görülme ikizler için konuşuyoruz.

Olasılığını hesaplarken hep şöyle bir ön kabul var.

Doğal antite diyoruz ya, yani geçerli bir tanı olduğuna yani

genetik olarak konuşacak olursak sağlam bir fenotip olduğuna.

Kabul ederek başlıyoruz. Yani şizofreni veya bipolar

bozukluk gibi. Gerek güvenilirliği, gerek

doğadaki karşılığı nın mevcut olup olmadığı bakımından

şüphemiz. Olması nedeniyle.

Belki de iyi fenotipler değil, kalıtılabilirliğini veya ne

kadar birlikte görülebileceğini çalışmak ama huntington

hastalığı için bu böyle. Yani birine transı çok yüksek

başka bir şekilde şekilde diyecek olursak bildiğimiz

mender geneti ile aktarılan ana veya babadan birinde varsa

çocukta olma olasılığı %50 her ikisinde varsa %100 olan bir

rahatsızlıktan söz ediyorsak. Orada arttıkça yok.

Geçerlilikle ilgili bir sorumuz yok.

Şikayetinde böyle bir durum yok hiç yok başından itibaren ama

buna rağmen biz bunu hani bu işte şizofreni diye bir hastalık

var larda değil. Bir hastalık var.

Vip oylar bozukluk diye bir hastalık var ve dolayısıyla bu

da kalıtsal olarak varsayalım. Aktarılıyorsa aktarımı durumu

budur diyoruz. Yine varsayımsal olarak.

Daha biz bunun hani tek yeni hastalığı da olmadığı için

aktarılabilirliğini tartışırken bile bunun üzerine sayısız

çevresel etkinin etkisini konuşacağız.

O zaman neredeyse tamamen çevresel faktörleri konuşuyor

olacağız. Yani oraya gelmeye çalışıyordum.

Bu kadar uzun dolaşmama sebebi oydu aslında.

Psikiyatride. Doğumsal olan bir şey var mı ki?

Hem doğumsal mı, edinsel mi konuşuyor olalım?

Yani tohumsal olan belki hani cem hoca'nın daha demin

söylediği oynuyorum. Psikiyatrik hastalıklardan

bazıları. Kabul edilebilir ama onun

dışında direkt olarak. Bünyesel diyebileceğimiz bir

şey. Hani %100 bünyeden kaynaklanıyor

diyebileceğimiz bir şey yok aslında.

Burada da tabi şöyle bir şey ortaya çıkıyor, buradan da oraya

geleyim. Bugün şeytanlı katlı ben de

herhalde. Doğumsal bir şey yoksa şey

edinselse dediğimizde de bu sefer psikiyatrinin geçmişte

savrulduğu yer ortaya çıkıyor. Hani ds m leri ele aldığınızda

şimdi? Beşe kadar geldik ama.

Adobe'ninkini saymazsak hadi onu da sayalım, oradan da yola

çıkalım. Şimdi bozukluk ya da sendrom ya

da hastalık neyse olarak adlandırılan şeylerin neredeyse

tamamına yakını o dönemde reaksiyon diye adlandırılıyor.

Dimi anksiyete reaksiyonu istedik reaksiyon şizoid

reaksiyon filan filan. O zaman da öbür uca hani ne

bünyesel ki her şeye dinsel ya da her şey çevresel dediğimizde

bu sefer o çevreselliği de iyice belirsiz hale getiren ve

çevredeki her şeyin bir reaksiyonu olarak bizde ortaya

çıkabilecek daha muğlak başka bir şeyi konuşur hâle de gelmiş

oluyoruz. Muhtemelen bunun ortadan

kaldırılması için. Oluşturulan çabalar bünyesel bir

şeyi tarif etme. Ve reaksiyonunu.

Evet. O da bir reaksiyondu çünkü

çünkü. Ben kaldırmıyordu.

Yani ibrahim ile Tahsin çok duydular benden derslerde

mesela. O reaksiyonda, yani her şeyi

bünyeyle ve biyolojiyle açıklama gayretinde.

Ondan önceki psikanalitik hareketin diyelim.

Biyolojik psikiyatriye çok benzer bir belirlenimciliğinin

olmasını da etkisi vardı. Mening yerin söylediği laf hiç

az. Imsanacak bir laf değil,

savaşların da bütün bunlarda tabi etkisi var ama yeterince

travmaya maruz kalan ruhsal tramvaya maruz kalan herkes

hastalanabilir ve yani burada çevreselle artık kastedilen

1.900 elliler ve altmışların büyük bölümünde.

Tamamen psikanaliz ve psikanaliz türevleri yani yaşantılar ve

yaşantılarla bağlantılı bilinç dışıydı.

Ama burada bugün yaşantıyı ele alırken.

Kuramdan bağımsız bakabilmemiz mümkün olduğu halde o zaman.

Tıpkı biyolojik psikiyatrideki gibi.

Freud'un ve izleyenlerinin kuramına da gayet belirlenimci

bir şey vardı. Fiziğe öykünden bir taraf

olduğunu biliyoruz. Tabi bunları biz aramızda

konuşurken sıkıcı hale gelebiliyoruz birbirimizle çünkü

çok konuştuk ama. Dinleyenler için herhalde o

kadar sıkıcı olmayacaktır diyebiliyorum.

Umarım yani evet aynı şeyleri konuşuyoruz, dönüp dönüp ama

sonuçta ne kadar konuşsak da. Buradan bir çıkış yolu yok ki

yani ben. Şeylerin tekrar tekrar üstünden

geçmek de gerekiyor. Daha daha yeni, daha genç, daha

işin başında olan insanlar için belki bir yanıyla yani.

Her şeyimi, çevresel ya da işte. Çevresel olunca sadece

davranışsal mı yoksa gerçekten biyolojik anlamda çevresel mi

işte? Histon metrolasyonlarından ne

bileyim işte. Ana baba dayağına kadar çok

geniş bir yelpazeden bahsediyor oluyoruz birden bire.

Artık tabii şu meşhur hatırlarsınız ken et kendilerin

çay çalışmaları da var değil mi serin?

Transporatör gen çalışmaları da var.

Hani şu serotoni transporter geni.

Heterosigi go thomosi good heterosigot uzun kısa.

Döner kısa hala. Uzun etosigot jeohun mozigot

uzun olan maymunlar da yaptığı çalışma ki o sonradan başka

başka yerlere de çok evrildi. Yani sadece şeyler değil de.

Sadece maymunlarda yapılan çalışmalar değil de farelerde de

yapılan çok başka enteresan çalışmalar vardı.

Annesi tarafından iyi bakılan. Grome ingi nasıl denir, işte

yetiştirilmesi, bakılması, yalanması, iyi yapılan fareleri.

Annesi tarafından iyi bakılmayan fare yavrularıyla değiştirip.

Nasıl yetiştiklerine bakıp onları.

Üzerinde böyle. Bir şeyle.

Saç kurutma makinesi benzeri bir sistemle kedi nefesini andıran

bir nefesi fareleri üfleyerek bir anksiyete oluşturan böyle

bir model çalışmayı okumuştum. Bir hayvan çalışmasını ve o

zaman. Kötü bakılan kötü yalanmış

yavrularda anksete'nin ortaya çıkabildiği ya da başlangıçta

kötü bakılmış yavruların daha sonra iyi bakılan anneler

tarafından bakıldığında bu bunun ortadan kalkabildiği ama yine de

bunun serotoni transporter gelinin kısa ya da uzun alevili

olmasıyla da farklılık gösterdiğiyle ilgili bir

çalışmaydı. Denetlemlerin ki maymunlarda

biliyorsunuz. O da yine daha.

Ciddi strese maruz kalan. Şeylerle maymun yavrularıyla ya

da maymunlarla. Daha az şiddete maruz kalanların

genetik olarak kıyaslanmasıyla ilgili bir çalışmaydı.

Dolayısıyla şuraya gelmeye çalışıyorum.

Bütün bunları konuşurken sanki. Bir biyolojik yatkınlık birçok

şeyi değiştirebiliyor ki. Sen şimdi belki rabb'in mırin şu

comt. Geninin esrar kullanımıyla

şizofreni oluşumuna ne kadar ya da şoprenin de psikotik ve

şantol oluşumuna ne kadar katkı sağlayıp sağlayamadığını da

eklemek mümkün. Tabi tabi o vinberg'in

çalışmasında da var. Comt.

Yani şöyle bir hatadan söz etmek mümkün.

Psikiyatrik metotla ilgili olarak.

Şizofreniden söz edecek olursak mesela.

Baştan dedik ya, hani bünyemi çevre mi diye tartışırken

ilgilendiğimiz bağımlı değişkenin yani antitenin

hastalık dediğimiz hasta şeyin sağlam bir fanatik olduğunu

kabul ediyoruz mesela. De George sendromu diye bir

sendrom var 22. 22 kromozomun işte uzun kolundaki birtakımlar

var. Hatta depresyonlar ve

dublikasyonlarla seyreden. Bunu ilk defa genetikçiler tarif

ettiği için ve şizofreninin iyi bir fanatik olup olmadığı

konusunda kafa yormadıkları için inandıkları için diyelim.

Şöyle bir laf dolanıp durdu, the Jorge sendromunda yani 22

kromozomun uzun kolunda bir kopya sayısı değişikliği

olduğunda %30 oranında şizofreni ortaya çıkar.

Yani şizofreni ayrı bir hastalık.

Beyin hastalığı bu da ayrı bir şey ve bu ikisi arasında bir

etiyolojik ilişki var diye. Halbuki burada şöyle bir şey

söylemek daha doğruydu de George sendromlarının %30 kadarı

şizofreni denen öyle tarif ettiğimiz klinik tabloyla

kendisini gösterir. Yani burada düpedüz bir ikincil

psikotik bozukluktan söz etmek gerekirken.

De George sendromu şizofreniye sebep olabiliyor.

Diye hep anlatıldı ve o da kafaları iyice karıştırdı.

Karıştırdı, evet. Evet.

Tıpkı geçmişte parazit jener için söylendiğinde olan gibi

aslında. E nasıl benzettin anlayamadım.

Yani proje jeneralde de sonuçta frengi'nin şizofreninin sebep

oldu. Görüşünü iddia edilmesi gibi

yani. Tabi onu da ahlaki şey

çürümüşlükle bağlaştırıp. Bununla onun da deliliğe sebep

olabileceği filan gibi. Bununla ilgili şeyin de

kurupelinin de kendi şeyi var yazısı var hani.

Spilizm nasıl nasıl desem psikozo yol açabildiğiyle ilgili

şöyle bir açıklaması var. Yani o zamanlar tam olarak ne

olduğunu bilmiyorlar. Büyük ihtimalle büyük ihtimalle

buna neden olan etken işte insan ruhunda bazı mekanizmalar

tetiklemekte ve buna bağlanarak da şizofreni o benzeri

yaşantılar ortaya çıkmaktadır gibi bir şey yazmış.

Hani bununla ilgili bir yazısı var.

Şeyin krepelinin kendisinin. O açıdan.

Pahalı ney neyi tetikliyor dedin bir daha söyle.

Buna yani hastalar, daha doğrusu sifilize neden olan şeyin o

zamanlar ne olduğunu bilmiyorlar.

O zamanlar bakteriyi bilmiyorlar.

Bu. Hastalar neden olan etkenin

büyük ihtimalle insanların ruhunda bazı mekanizmaları

tetikleyerek bazı belirtilere yol açtığını söylemek mümkündür

gibi bir cümle kullanıyor, şeyde kendisi makalesinde.

Evet. Orada ilginç bir klinik gözlemi

de olabilir çünkü hem craphelinin hem böylelerin.

Gerek alkolle mücadele, gerek işte seks işçiliğiyle mücadele

filan gibi konularda çok. Bariz protestan tutumları var.

Yani insan davranışını düzeltmek ve ıslah etmek gibi bir işi de,

hatta böyleler eşiyle beraber üstlenmiş vaziyette.

O yüzden mesela. Ahlaken tırnak içinde zayıf olan

kişilerin sifilice yakalanma ihtimalinin daha yüksek

olabileceğini de. Kendi değer seçimleri

doğrultusunda gözlemiş ve söylemiş de olabilir.

Evet, bu konuda size ilginç bir bilgi vereyim.

Kurt şunu der hani ünlü bir psikiyatrist ve psikopatolog

onun ilk yaptığı çalışmalardan biri yanlış hatırlamıyorsam

hayilberg bölgesinde. Seks işçilerinin klinik

özelliklerini araştırmak üzerine yapılmış bir çalışma aslında.

Öyle de ilginç şeyler var. Yani psikiyatrist tarihinde.

Eğer seçim değişiyor değil mi? Işte çevresel faktör meselesini

ne kadar abartıcağı, ne kadar abartmayacağız ya da onu da

abartmayalım derken indirgersek bu sefer hani o indirgenin ne

nereye, nasıl olacağı. Çünkü bunu da ilerdik, konuşalım

ama mesela o indirgeme eşi giderek bağırsaklarımız ikinci

beyine kadar geldi mesela değil mi?

Yani bu da başka bir. Ucunu oluşturuyor işin hemen.

O kadar hani garanlık odada o kadar çok.

Işığı ihtiyaç var ki küçük bir ışık düşse gördüğümüz şeyin

peşinden gidiyoruz. Hep birlikte gibi bir durum

oluşuyor. Ibrahim serinin.

Evet, bu krepelinin bakışı tabii o yaşadığı dönemin aslında bir

de modası dejenerasyon teorisi yani.

Aileden biri bir günah işler benim işte 67 nesil öncemden o

günah. Neredeyse kalıtım yoluyla yavaş

yavaş aktarılır ve hatta amilzolanın şey ruganların

yükselişi mi? Iıı oradaki hikaye böyle bir şey

diye hatırlıyorum yani. Öyle bilmem.

Evet ya ismi yanlış hatır olabilirim ama böyle bir şey

işte birkaç nesil öncesinden günah işleyen birinin işte

diyelim. Altıncı yedinci nesildeki

torunu. Deliriyor.

Yani ruhun dejenerasyonu aslında burada tamamen çevresel bir şey.

Ruhun, daha doğrusu bir günah dejenerasyon teorisi yoluyla

genetik olarak aktarılıyor ve birine şey yapılıyor, birbirinde

tezahür ediyor. Gibi yani bu bu da çok güzel bir

gözleme dayalı olabilir. Neden dersen travmaya

maruziyetin de epigenetik üzerinden zaten kalıntılabilir

bir şey olduğunu biliyoruz. Yani travmaya maruz kalmak.

Ekspresyonu üzerinde bir değişiklik ortaya çıkarıyor.

O değişiklik ortaya çıktıktan sonra zaten bir kaç kuşak

boyunca da bunun aktarılması söz konusu.

O 10'a çıkart günah demiş. Biz bugünkü psikiyatrinin

jargonun da davranış bozukluğu diyoruz. 2 örnek var, çok tipik

onları söylemeden bitirmeyelim bu konuyu.

Bünye çevre konusu. En iyi örneklerinden biri biri

şizofrenojen anne, diğeri şizofreni için adı üstünde evet.

Diğeri anne. Buzdolabı, anne otizm için.

Onların gidişatı üzerinde, yani o terimlerin gidişatı üzerinde

epey konuşabiliriz. Daha önce biz buna değindik mi?

Değindik değindik. O tarihte şeyiyle konuşmuştuk ya

hatırlarsın bu tavuk anne meselesinde veya en anne

meselesinde yine rabbim mörin ya o şeyi bir bir anaokuludaki

hortla ilgili gündeme gelmişti. Şimdi hani.

Çalışmaydı, hemen söyleyemeyeceğim ama 40 yıl

boyunca izliyorlar ve sonunda. Şizofreni tanısı alan kişilerin

geçmişte anaokulu dönemlerindeki videolarını inceleme şansları

oluyor ve böyle johnların nasıl olduklarına bakıyorlar.

Geçmişte ve onların görece daha mesafeli oldukları asosyal

kaldıkları aslında o zaman öyle fark edilmediği halde yani onlar

çocukken öyle nitelenmiyorlar ama geriye dönük bakıldığında

böyle evlenmiş meğer size gibi bir.

Bulguya işaret etmişti. Kendi başına mıdıryım?

Ben ustamıdır tam şimdi çalışmayı tam hatırlayamayacağım

ama bakarız 10'a çıkart. Oğlum merak ettim ben onu.

Evet, evet. Dolayısıyla.

Hani belki de bu çocuklarda o zaman adı konmayan ama bu

annelerin o çocuklardaki gözlemlerinden yola çıkarak

onlara yönelik bir davranış geliştirdiğini iddia etmekte

mümkün demiştim o zaman. Yani belki de evet özellikle

öyle davranmaya başlıyorlar. Farkında olmadan.

Yani şunu mu diyorsun yani bünye çevre etkileşimi dediğimiz zaman

şunu da hesaba katmak gerekiyor bün.

Yessel, farklılıklar yani çevrenin etkisi olmaksızın

mevcut olan diyelim ki atipik gelişim özellikleri zaten

çevresel özelliklerin de daha fazla etkili olmasına sebep

olabiliyor yani. Çevreyi.

Değiştirebiliyorum. Pek durumunda çok gördüğüm bir

şey bu benim. Onun.

Için. Yani atipik özellikleri olduğu

zaman çocuk zaten diyelim ki anaokuluna adapte.

Adapte olmakta zorluk çekiyor ama aynı zamanda anaokulunda da

başka çocuklara göre zorbalığa maruz kalma ihtimali daha yüksek

oluyor. O yüzden de bu etkileşim birebir

sadece çarpımdan ibaret değil bir dizi etkileşim.

Den ibaret. Evet, bünyede çevreyi etkiliyor,

etkilemiş oluyor gibi mesleğe yeni başladı.

Dünyalarda sen de hatırlarsın. Yani seksenlerin ortalarında

işte sonlarına doğru göçün mesela etkisi çok konuşulurdu

şizofreni ortaya çıkması, psikoz ortaya çıkması üzerine ve her

zaman şöyle de sorulurdu, acaba psikotik tablo ortaya çıktığı

için mi göç ediyorlar yoksa hakikaten göç ettikleri için de

sonuçlarımız. Yatkın oldukları için mi

kaçıyorlar ya da tırnak? Ne yoksa gittikleri yerde mi?

Psikozo yakalanıyoruz. Evet yani bu mesela işte.

Comtgeninin o alevinin. Işte.

Şimdi hemen hatırlayamıyorum işte gilsin gilsin olacağına.

Balmet balmet polimal. Biliyorsun.

Balin valin valin meti'nin mete'nin.

Gittikçe yaşlanıyorum, hatırlamakta zorlanıyorum

herhalde. Işte vine ve meselesinde mesela.

Iş oraya kadar geldi. Hani bunların genetik olarak

yatkın olanları mı bunu içiyorlar, daha çok tercih

ediyorlar çünkü çok. Çok ilginç bir başka çalışma da

vardı. Onu da söyleyeceğim.

Şimdi hatırlayınca akciğer kanseriyle ilgili hatırlıyor

musunuz? Onu bilmiyorum.

Bir genetik farklılığı, akciğer kanserine küçük hücreli akciğer

kanserine sebep olduğuyla ilgili bir.

Araştırma ve orada aynı genetik farklılığın sigara içme

davranışını artmasına yönelik. Farklılıklar da taşıdı.

Dolayısıyla aynı genetik farklılık, sigara içme

davranışını da artırıyor ya da davranışına da sebep oluyor

aslında. Dolayısıyla sigara bağımlılığı

akciğer kanserine sebep oluyor sanırken aslında aynı gelin

ikisini birden ortaya çıkardığı ile ilgili bir çalışma.

Enteresan. Ya nore wolf of çalışması mıydı?

Bulup söyleyeceğim size onun. Bir fenomen denen şey bu yani?

Evet, evet. Başka bir etmen her ikisini de

ortaya çıkarıyor olabilirken, evet biz ikisini de ortaya

çıkaran etmeni bilmediğimiz için biriyle diğeri arasında bir

neden bağlantısı kuruyoruz. Tıpkı baymet meselesinde hani

esra evet şizofreni'ye sebep oluyor ya da esra psikotik

yaşantıya sebep oluyor diyoruz zaten gözlerimiz böyle hiç

mahsus bir şey. Onun adı biliyoruz ama işte bu

bu genetik yatkınlığa sahip olanlarda daha fazla ama o

genetik yatkına sahip olanlar aslında o olmasa başka bir

sebeple de psikotik yaşantı ortaya çıkarcak değiller mi

aslında? Eğer şu.

Yani tanı biz kullanım ihtimaliniz zaten bu

polemiforizm yükseltmektir. Ya olabilir mi?

Evet, çünkü aynı zamanda yaşadıkları anksiyete dönüp

dolaşıp. Şeye sebep oluyor mu?

Maddi kullanıyorum, evet oluyor olabilir mi diye ilginç bir

çalışma daha vardı. Yine yine o da yıllar öncesinden

şimdi hemen söyleyemeyeceğim ama mesela kışın bir takımdan hoş

duyguları ortadan kaldırmakta çok etkili olduğu görülmüştü ve

yine ilginç bir şekilde şizofreni hastaları arasında

yapılan. Gözlemde de bu hastaların diğer

popülasyonlara göre çok daha fazla %30 40 gibi bir oranı

hatırlıyorum. Daha çok kaşındıkları.

Dansöz ediyordu. Ben hiç.

Bilmiyordum. Bu buna da bakacağım.

Size bunları söyleyeceğim. Bi dahaki sefere sözüm olsun.

Tamam. Bu bölümün de sonuna geldik.

Bu bölümün sonuna gelmişken ben bir ressam ve resim hakkında

bahsedeceğim. Bugünkü ressam olarak ben egon

şileği seçtim yada tam adıyla egon leu adolf flüt işi ile

kendisi avusturyalı bir ressam. 1.890 yılında turuna doğuyor.

Daha sonrasında 1.918 yılında viyana'da ölüyor.

Aslında şeyleriyle ilgili söylenebilecek şeylerden biri,

kendisinin bir ekspresyonist olduğuyu.

Söylemek olabilir. Özellikle Viyana çevresinde

gustav clim ve kokoş böyle beraber bayağı ünlü biri estetik

bakımından bu üçü ile birlikte anılan kendi bir kendisi, aynı

zamanda duygusal ve yoğun resimleriyle de biliniyor.

Kendisi 1.918 yılında. Bu arada genç yaşta ispanyol

gribi nedeniyle vefat ediyor. Onu da eklemiş olayım.

Kendisini seçtiğim resmi bugün ki resme.

Agony ya da diğer adıyla todeschamp yani.

Agonyada. Ölüm savaşı diyebileceğimiz bir

eser seçtim. Bu eserde ilginç olan şey

şiilenin aslında bu eseri oluştururken kendi vizyonuyla

ilgili bir şeyler katması. Şileye göre sanatçılar rahipler

ya da keşişler gibi. Insanlar misyonlara cahil

kitleleri. Cahil kitlelere, daha doğrusu

özel vizyonlarını paylaşmak ve onları aydınlatmak ruhsal olarak

aydınlatmaya adamış kişiler olarak tanımlıyor sanatçıları.

Bu aslında. Daha öncesinde alman

romantizminde de görülen bir şey oraya kadar uzanıyor.

Şiilenin bu resminde ilginç olan şey, şiilenin bu resmi renklerin

kullanımı bakımından oldukça ilginç bir yeri olan bir resim.

Ekspresyonüzmin en önemli eserlerinden biri.

Bunun paylaşmak istedim. Eee, bizi dinlediğiniz için

teşekkür ederiz. Tekrar görüşmek üzere kendinize

iyi bakın.