Kadın Ruh Sağlığı ve Gebelik

Herkese merhaba diken sugül bahçesi ifade etmiyoruz.

Podcast'in yeni bölümünden size sesleniyoruz.

Ben doktor taysen rolaz bu potkes bölümünde benimle beraber

profesör doktor timuçin oral, profesör, doktor, cemaat Başoğlu

ve doktor ibrahim aylak her zamanki gibi burada.

Konuk olarak da sayın profesör doktor füsun Akdeniz, bizlerle

beraber bu bölümde geçen haftaki konulardan biraz daha farklı bir

konuya doğru evrilmeye başlayacağız.

Ben sözü çok uzatmayayım bırakayım.

Tüm önce timuçin hoca konuğumuzu her zamanki gibi tanısın hocam

yine klasik bir giriş yapacağım size devredeyim ondan sonra.

En tanıyan benmişim gibi oluyor ama.

Epussun. Ve her zaman çok daha yakın

olduğumuz için beni tanıtmam daha uygun olur.

Herhalde izin verirse. Bir kısaca şehirleri söyleyeyim.

Hani bir bilinsin diye fisun 1990 ege tıp fakültesi mezunu,

sonra ege psikiyatriye başlamadan önce bildiğim bir iç

hastalıkları ihtisası var değil mi?

Yani bir süre sonra bırakmış, onu bir yıla yakın neredeyse.

Sonra işte ege psikiyatride iktisase başladı ki ben o

yılları tanığın onun asistanlığından itibaren asistan

cam bilgileri sunarken ben de. O salonda onu eleştirmek üzere

bulunuyordum. Oradan zaten tanışıklığımız öyle

başladı. Kongrelerden sonra bir bitirdi,

çok başarılıydı tabi her zaman. Dolayısıyla ege'de önce uzman

sonra doçent yani bir doçentlik vardı o zaman yani doçent doçent

profesör olarak devam etti. Uzun yıllar duygu durum

bozuklukları alanında çalıştı. Temel olarak.

Ama, onun dışında mesela Amerika Birleşik devletleri'nde bir NA

mc'te misafir öğretim üyesi olarak da çalıştı ya da

araştırmacı diyelim araştırmacı olarak çalıştı.

Sonra masterit'te neuroscience masterı yaptı.

Psikopar, makoloji ve nörosens dolayısıyla orası daha psikopanc

ağırlıklı da bir yer bir yandan. Hep dediğim gibi bir polar

bozukluk, duygularım bozuklukları tedavi edilen işte

hastalıklar vesaire çalıştı ama. Gene de füsun Akdeniz denince

psikiyatri camiasında türkiye'de kadın kadının sağlığı, kadın ruh

sağlığı ve psikiyatrik hastalıklar, gebelik emzirme

dönemleri, ilaç kullanımları vesaire gelir.

O alanda da çok önemli çalışmaları var.

Özellikle hemen aklıma gelen. Ben prag'la yapılan bir çalışma

var ki o bayağı önemli yabancı yayında olan.

Ve epilepsi ile bir polar bozukluğun farkını da gösteren

benimle hala referettiğim çok önemli çalışmalardan bir tanesi.

Daha sonra 2015'te emekli oldu. Zaten psikodrama çalışırdı ve.

Psikoterapi ağırlıklı çalışırdı. Bilişsel terapi vesaire ama bir

hatta psikanatik terapi geçmişi de var.

Yanılmıyorsam. Sonra mindfulness ve arkasından

mindfulness grupları şimdi daha çok.

Sağlık çalışanlarıyla, daha doğrusu meslekten arkadaşlarla

mindfulness grupları da yapıyor diyebiliyorum.

Eksik bıraktıysam sen tamamlarsın füsuncum hoş geldin

diyorum sana. Hoş bulduk.

Şimdi dinleyince tüm için senden sanki her telden çalışmışım

gibi. Geldi, aradığımız aradığımız

kapılar her. Şeyden.

Biraz yapa yapa bugüne gelmişim gibi işledim ben de.

En sevdiğimiz konuşmacı konut profili değil mi canım?

En sevdiğim nasıl şey bu? En sevdiğimiz evet, füsun'cım

hoş geldin. Hoş buldum.

O zaman böyle pattı denek bir soruyla başlayayım mı?

Tahsinizim verirsen? Tabi canım.

Yani hani bu kadar duygularım bozuklukları ağırlıkla

çalışıyorsun? Ilaç onların terapileri, kadın

ruh sağlığı vesaire. Ne diyorsun?

O zaman gebelik ve sonrasında ilaç kullanılır mı?

Allah aşkına paldır küldür gebe hastayı görünce ilaçları keselim

mi yoksa ne yapalım? Diye sorayım ben sana.

En can alıcı soruyla başladınız, hadi bakalım diyorum.

Zor soruyu soruyor, bak görüyor musun?

Evet, en sev beni çok seviyor. Bir arkadaş.

En hani keyifle zevkle anlatabileceğim konulardan biri

özellikle hani bu alanda çalışmak isteme nedenlerimin en

başında geliyor? Bu sorunu ya yanıt bulabilmek ve

yanıtlamak esasında. Sorarım ama önce bununla

başlayalım. Bu daha can alıcı.

Şunu söyleyebilirim, yani hakikaten hekim olarak

hekimlerin, psikiyatristlerin gebe bir hastayla karşılaştık.

Karşılaştıklarındaki en büyük çekinceleri maalesef nasıl ilaç

kullanırım? Sanki?

Ilaç kullanınca bebeğe direkt zarar verecekmişiz hissi.

Çok belirgin bir konu hakikaten direkt hasar veriyor muyuz yani?

Biz anneye bir ilaç başladığımızda değil mi?

Gebe kadına ne oluyor bu konu? Hani en çok merak edilen bu

konuya çalışmaya başladığımdan beri şunu söyleyebilirim, çok

sayıda yayın birikiyor, çok sayıda tedavi kılavuzu da

birikiyor. Yani artık hadi bu çetiti

vesaire de olunca yazdıklarında. Hani kişilerde merak ettiğinde

bu kaynaklardan veriler çıktığı için de bir miktar daha

hekimlerin de çekincesi, hasta hasta yakınlarının da çekincesi

azaldığını düşünüyorum. Tabii ki de hani çok ana başlık

olarak söyleyebileceğimiz gebelikte ilaç kullanılabilir.

Psikiyatri ilaçları da kullanılabilir.

Psikiyatri ilaçlarından asla kullanılmayacak olanlar var.

Hani hemen onları söyleyebilirim belki merak edilebilir.

Hani asla kullanılmaması gereken gebelikte derseniz işte valp

rahat dediğimiz epilepside de kullanılan bizim bipolar

bozukluk tedavisinde de kullandığımız bir ilaç.

O gebelikte asla kullanılmayan ilaçlardan biri yine aynı

şekilde kar. 1000 dediğiniz bir ilaç var.

Onun da kullanılması gebelikte uygun değildir.

Onun dışındaki tüm psikotroplar yani psikiyatride reçete edilen

ilaçlar kullanılabilir ama kullanılırken dikkat edilmesi

gereken konular var. Yani en önemli konu da organa

genez dediğimiz, yani gebeliğin ilk 13 haftasında organların

gelişimi sırasında ilaçların nasıl etki ettiğini bilmemiz

gerekiyor. Ve ona göre seçerek dozunu

ayarlayarak bütün her şeyi formülize etmemiz gerekiyor.

Aslında en büyük zorluk şey galiba dimi füsun yani.

Gebelerde ya da emziren annelerde diğer hastalarla

olduğu gibi böyle kontrollü çalışmalar yapmak, ilaç vermek,

ilaçsız bırakmak, vesaire gibi şansınız yok.

Yani bunu yapabilirsek sadece belki deney hayvanların da

yapıyor oluruz. O da eşlemek mümkün olmayan bir

alan sanki. Ya evet tabii ki de örneğin bir

ilacın etkinliği ya da hani güvenilirliği çalışmaları için

klinik araştırmalar yapılıyor. Plaseba kontrolü vesaire hani

biz ilaçların zaten bu şekilde psikiyatri de hani etkisi

olduğunu söyleyebiliyoruz ve hangi dozda etkili olduğunu

söyleyebiliyoruz. Gebelik gebelerde ya da emziren

annede böyle bir ara araştırma etik açıdan uygun olmadığı için

yapılmıyor. Tüm dünyada yapılmıyor.

Peki verilen nasıl birikiyor? Ya biz bugüne nasıl geldik?

Diyelim ki gebeliğin başında plansız bir gebelik nedeniyle

kişi ilaç kullanmış, gebeliğini fark edinceye kadar haftalar

geçtiğinde onun verileri bir yerde toplanmaya başlıyor.

Ya beri havuzları bize yol gösteriyor.

O veri havuzlarında o bebeklerin takibi, daha sonraki gelişimleri

işte şunu söyleyebilirim, antidepresanlarla yapılan

çalışmalarda çocuklar 18 yaşına geldi.

Yani gebelikte antidepresan maruz kalmış.

Şeyin fetüsü şu anda 18 yaşına gelmiş halinde ve nejar olduğu

öyle ilgili bir ilginiz var işte bu verileri kullanıyoruz. 1'de

toplum temelli çalışmalar yapılıyor.

Toplum temelli çalışmalarda da işte belli bir hazalık.

Acaba gebelikte annesi bir şey kullandı da mı bu hastalık çıktı

diye bilgiler veriler toplanıyor.

Bunların hepsi birlikte bizim tedavi kılavuzlarında bize yol

gösteriyor ve biz o sayede. 1'de bu ilaç kullanılır, bu doz da

kullanılabilir diyebiliyoruz ama tabii bunların hepsini yaparken

de hem anne adayından hem de baba adayından onay alarak

yaptığımız bir süreç. Yani biraz daha farklı esasında

yani herhangi bir hasta görüşmemizden daha farklı bir

görüşme yapıyoruz. Yani biz psikiyatrist olarak

birebir görüşme yapıyoruz. Karşımdaki kimse ben ona reçete

yazarken. Burada çok değişik bir şey

oluyor. Hem hastamıza, hem eşini hem de

ya karnında ya da kucağındaki. Bebeğe bakarak üç kişilik bir

tedavi protokolü düzenliyorsunuz.

Biraz farkı bence psikiyatrideki değişik şey buradan geliyor diye

görüyorum ben. Ömer çok çok ilginç, gerçekten

bir şey söyleyecek miydin cem sanki öyle bir şey

söyleyecektim. Ilaç araştırmalarıyla ilgili

yani randevize kontrolü ilaç araştırmaların pek çoğunda zaten

dibe fi gerçek hayat verisini tam olarak yansıtamayacak çok

kısıtlılıklarla. Hasta alabiliyoruz.

O yüzden gerçek hayat verisine dayalı tecrübeler tabi çok daha

önemli oluyor. Onu söyleyecektim ama şimdi sen

bunu söyleyince aklıma gelen soru babalarla ilgili olarak bu

konudaki senin tecrüben çok daha fazladır.

Hepimize göre ne neler söylemek istersin biraz ondan da söz

edelim mi? Ne neler görülüyor?

Çok güzel bir soracağım onu söyleyeyim.

Önce hakikaten babalar uzun yıllar bu konuda göz ardı

edilmiş grup öyle söyleyeyim, hep kadın ruh sağlığı konusu.

Her ne kadar tedavi ile ilgili çekincelerimiz olsa da çok uzun

yıllardır işte özellikle loğusalık dönemiyle ilgili olan

ruhsal durumlar çok incelenmiş. Yazılmış vesaire bir konu.

Erkekler ve babalar çok uzun bir süre ihmal edildikten sonra son

zamanlarda onlarla da ilgili yayınlar hani yardım almaları

gerektiği vesaire üzerine çok sayıda söz olduğunu görüyoruz.

Iıı hakikaten de benzer şekilde onu görüyorum.

Sonuçta hani biraz önce söyledim.

Biz üç kişinin birden tedavisini düzenliyoruz.

Yani bir reçete üç kişiyi etkiliyor.

O nedenle babalarla da bir ilişkimiz oluyor.

Tedavi ilişkimiz oluyor orada onları da izleme fırsatı

buluyoruz. Zaten başka araştırmalarda da

şimdi diyelim ki bipolar bozukluk hani en çok

ilgilendiğim konulardan biri. Bipoler erkeklerle ilgili

yapılan çalışmalarda da nasıl kadınlarda loğusalık sendromu

görülebiliyorsa bipolar erkeklerde de lousalıkta ya da

gebeliği sırasında eşini, partnerini kimi ruhsal

dalgalanmalar olduğuyla ilgili yayınlar var.

Çünkü onlarda uykusuz kalıyor, tedavileri aksayabiliyor.

Eee, işte partner yükü yeni bir çocuğun olmasıyla ilgili

stresler vesaire, belki hormonel faktörler orada etkili olmuyor

ama diğer bütün psikososyal risk faktörlerine maruz kalıyorlar ve

onlarda da hastalık görülme olasılığı artı ile ilgili

veriler var. Onların da uykularını tam alması

ve vesaire üzerine çok duruluyor son zamanlarda.

Aslında. Çok ilginç değil mi bu yani?

Sanki. Çevresel faktörler bir yerde,

yani bir tür kontrollü çalışma gibi kadında hem hormonel artı

hem belki işte çevresel edinsel her neyse faktörler söz konusu.

Erkekte sadece bunların bir tanesi söz konusu ve nasıl bir

seyir ya da paralellik izlediğini gözlemek aslında

enteresan bir bakış açısı olsa gerek.

Hala böyle bir araştırma yok, onu söyleyeyim, gençlere buradan

duyurulur öyle de. Böyleyim böyle gereksinim.

Gereksinim var ama şunu söyleyebilirim, şimdi hani hemen

düşündüm, hemen bir argüman geldi.

Kadınlardaki ruhsal hastalıkların şiddeti maalesef

daha yüksek diye yani daha ağır seyrediyor diye altını çizmek

istiyorum. Evet, babalarla ilgili bir

polarlarla ilgili kimi şeyler var ama hani böyle.

Postpartum psikoz hani lousalık psikozu gibi tanımlar yer

almıyor. Daha çok duygusal dalgalanmalar

gibi geliyor ama bence araştırılması gerekiyor

kesinlikle hani. Çevresel faturleri dışlayabilme

kolaylığı sağlar mı acaba? Diye aklıma böyle enteresan bir

soru geldi. Çünkü bir tarafta yapılmışı var.

Yani o hormonal bir etkisi olmayan bir.

Bir seyir var. Diğer tarafta ikisi birden var.

Imam ne diyorsun cem. Evet, hiç araştırma olmadığını

şimdi öğreniyorum. Çok da şaşırmıyorum.

Tabii ki birazcık da tabi ramfe'ın tecrübesini merak

ederek sormuştum. Şimdi karar verilirken kültüre

göre de çok değişebilir ama iki kişi mi karşında oluyor daha çok

yani büyükşehirde çalışırken türkiye'de çalışırken.

Birlikte mi karar veriliyor yoksa hep sadece anne adayı veya

anneyle mi konuşuluyor? Ya babalar ne?

Kadar katılıyorlar bu sürece katılıyorlar.

Yani bir psikiyatrist olarak zaten hep onu anlatıyoruz ya ben

mutlaka katıyorum. Birinci onu söyleyeyim, eğer ilk

görüşmeye gelmediyse bile ikinci görüşmeye mutlaka davet ediyorum

ve bu konuyu kurslarda ve bütün panellerde anlatırken de mutlaka

baba adayının da o görüşmede olması.

Sizin de onun, çünkü neden çok önemli bir kişinin rahatsızlığı

ya da yakınmalarıyla ilgili bir eğitimden geçmesi gerekiyor.

Belki ilk defa bu belirtileri görüyor.

Daha hayatında daha önce ruhsal hastalıkla ilgili hiçbir bilgisi

olmayabiliyor. Hekim olarak da siz karşınızdaki

kişinin tutumunu da görmeniz gerekiyor sonuçta.

Yani hem hastaya yaklaşımı nasıl eşine yaklaşımı nasıl hastalık

belirtilerine yaklaşımı nasıl tedaviye yaklaşımı, nasıl yani

psikiyatrist olarak düşünün. Hem kadını hem erkeği ikna

etmeniz gerekiyor. Yalnız şimdi türk toplumunda

1'de. Tahmin ediyorsunuz aileler var

yani özellikle lohusalık döneminde biz mutlaka kim destek

olacaksa bu illa kadının ailesi olmayabiliyor.

Bazen çok şaşırtıcı olarak erkeğin ailesi daha sahip

çıkabiliyor kadına yani onu da söyleyeyim.

Sadece kadının ailesi değil mutlaka onları da bu tedavi

ortamına ve desteğe davet ediyoruz ve etmeliyiz de ve

davet ediyorum da yani. Altını hani çiziyorum, bu çok

önemli bir konu. Başka türlü tedaviyi sürdürmek

mümkün değil. Sabote oluyor çünkü tedavi.

Peki biz? Arkadaşlar hep ilaç danla devam

edelim, ya ilaçta konuşulacak çok şey vardır.

Füsun anlatacağı da ben bir şey. Söyleyeyim mi taraftan?

Store 1'de yani postpartum rahatsızlıklar filan.

Onlara da şimdi mi gire nasıl yapalım sen sor Tahsin tamam

yani. Ben söyleyeyim, ben birkaç şey

söyleyecektim. Hani bu ilaç çalışmalarıyla

ilgili belki vere eksikliğiyle ilgili benim de aklıma gelen

birkaç şey var. Bir şey kısmı da var işin hani?

Genel olarak tıpta hani ilaç alışmaları ya da ııı tüm

çalışmalar şey üzerinden yürüyor ya beyaz erkek hani o yüzden

zaten hani kadınla ilgili çalışma bulmak da pek mümkün

olmayabilmiyor biliyor her zaman.

Örneğin işte şu an kullandığımız standart ilaç dozları vesaire de

hani beyaz bir erkeğe göre hesaplanmış şeyler yani dozlar.

Onu belirtmek gerekiyor. Belki hani o cender farkına çok

fazla dikkat edilmiyor zaten hani genel olarak. 1'de.

Bu şeyden bahsetmiştik. Yine bu veri eksikliğinden

bahsetmiştik. Bir eksikliğin bir sebebi de

belki hani psikiyatrik eee şeyin eee çalışmaların ııı sonucu da

olabilir diye de düşünmüyor değilim.

Yani hani sonuç itibariyle bizim ilaç çalışmaları da yani geçen

şeye bizim podcast ekibinin şeyi varwhatsapp grubu var oraya jim

fan olsun şeyini atmıştım ya. Eee makalesini yani orada

örneğin hani depresyon ııı için bir tedavi geliştirmek

istiyorsunuz örneğin. Ama hani depresyon için

geliştirdiğiniz tedaviyi denediğiniz ekip şöyle olacak,

hani herhangi bir komor bir psikiyatrik durumu olmayan?

Onun dışında kişilik bozukluğu, vesaire gibi bir tane kesinlik

olmayacak ve herhangi bir kriz döneminde olmayan bir depresyon

hastası bulacaksınız ve onun üzerinden bütün çalışmaları

yürüteceksiniz. Ligkensiz.

Gül bahçesi yani yani o onun. Da ötesinden.

Her yerde çıkıyor karşımıza değil mi?

Dikensiz gül bahçesi ile uğraşıyoruz ama baht edemiyoruz

yani ben. Psikiyatri polikliniğinde böyle

bir prak şeyiyle karşılaşmadım. Pratikle karşılaşmadım.

Yani ben depresyona gelen hiçbir hastanın hani böyle bir pür

depresyona geldiğini bana görmedim.

Yani bir sürü sorunla o zaman. Bak aklıma hemen gelen bir şey

söyleyeyim, ama sen önce bir tahsine bir şey diyeceğim varsa.

Evet, evet. Bir ekleme yapacağım çünkü

klinik araştırmaları hepimizi yaptık.

Hani o klinik araştırmalarda tahsisine ekleme olarak kişi

eğer kadın, kadın, hasta alacaksanız üreme dönemindeyse

mutlaka aktif kontroltif kullanması gerekiyor.

Şimdi türkiye'de diyelim ki bekar alacağınız kişi bekar bir

kadına. Aktif doğum kontrol yöntemi

önermeniz hani? Tahmin.

Edersiniz hani burada nasıl karşılandığını öyle.

Olunca bu kişileri. De dışlıyorsunuz öyle

söyleyeyim. Yani üreme dönemindeki kadınları

bile çalışmaya alırken. Bir sürü kriteriniz ve zorla

zaten gebaka mutlaka gebelik testi yapılıyor.

Gebe olmadığını kanıtlamak zorundasınız.

Nasıl yani? Emzirme döneminde olmaması

gerekiyor. Şimdi bunları seçe seçe düşünün.

Kadınlarda yapılan ilaç çalışmaları nasıl bir sonuç?

Verebilir sana işte cerrahi hocamızı hatırladım.

Şimdi dikkat karaca'yı o şey derdi.

Her kadın aksi ispat edilene kadar gebedir derdi youtube'da.

Şu anda psikiyatride görüşmelerde bunu kabul ederek

görüşmeye başlamanız gerekiyor. Onu söyleyeyim, yani özellikle

batı batı şeyinin etkisi tamamen bu.

Bunu ilk önce kişi gebe olmayacak.

Bunu kanıtlayacaksınız. Ondan sonra siz ilaç tedavi,

siyah farmakolojik tedavi reçete edip takip etmelisiniz deniyor.

Aksi takdirde sıkıntı yaşayabilirsiniz.

Yani. Tazminat sebebi vesaire gibi

şeyler ortaya çıkabilir. Evet, tuhaf yerlere geldik.

Bir şey. Daha ekleyeyim.

Bebek sağlığını etkileyen hani anne dışında babayla ilgili

bazen tıpta ilaçların kullanımı da şey olabiliyor.

Özellikle sperm üzerinden etkileyebiliyor.

Benim için ilginç olan bir uyarı vardı.

Örneğin geçen sene 2024 miydi, 2025 miydi yanlış

hatırlamıyorsam. Bize almanya'da şeyle ilgili eee

balproat'la ilgili eee black boks ııı bowling şeklinde geldi.

Eee üreme çağındaki erkek hastalar için de eee ilerde

çocuğun 30 olabileceğine dair bir uyarıyla karşılaştık.

Öyle bir şeyimiz var, yani onu da söylemiş olayım ya.

Şöyle şunu şunu biliyoruz, zaten füsun sen bir şey diyecek

miydim? Ya bir şey.

Daha söyledim, konu konuyu açıyor.

Yani şimdi biriniz bir şey şey gibi geliyor.

Yani topu havalandırıyorsunuz. Hani tam golü pozisyon gibi

hissettim hissediyorum. Tam söylediğinden erkeklerle

ilgili çünkü evet kadınlarla balpruatla ilgili yapılan

çalışmalarda mutlaka erkekleri de anlatıyorum.

Valpruatla ilgili şeyi anlatırken kullanılmamasını

erkeklerle ilgili örneğin ingiltere'yi söyleyip sperm

donosyonunda eğer donör olacaksanız vaypuratı en az üç

aydır hiç kullanmadığınızı kanıtlamak zorundasınız.

Ama şöyle diyebilirim, onunla da ilgili yapıtlarımız oda çalışma

var. Yani valpatın erkek üreme

dönemleri üzerine nasıl kadınlarda çalıştık?

Erkekleri de ihmal etmedik onu söyleyeyim.

Sperm kalitesini bozduğuyla ilgili yayınlar vardı.

Özellikle epilepsi hastalarında yapılmış çalışmayı da biz de

merak ettik. Acaba psikiyatride de birpolar

bozukluğu olanlarda da aynı şeyi.

Görebilecek miyiz diye tabi ki inşallah görmeyiz diye başladık.

Çok ilginç yarı yarıya olduğunu gördük.

Yani direkt balproata bağlayamadık.

Sperm kalitesindeki bozulmayı epilepsi de başka faktörlerde

söz konusuyla. Epilepsi ile benzerlik mi

gösteriyor? Yani hani bu kadınlarda

yaptığınız çalışmadaki gibi bir sonuç mail.

Bayburt'ın erkekle erkek üreme sağlığı üzerine de çalışmalar

var. Hayır.

Ama sizin bulduklarınız senin daha önce hani şu bahsettiğim

epilepsiyle duygu durumumuzu kırklarındaki farkı gösterdiğin

makalenindeki gibi bir sonuç mu verdi?

Onun. Kadar ııı şey değildi çünkü

şöyle şu anladığım, o da şöyle bir zorluktu, erkek hastalarda

tabii sperm verme vesaire gibi ikna etmek çok kolay değildi.

Düşünün kişi buna gönüllü olabilmesi çünkü tamamen gönüllü

esasıyla bu çalışmalar yürütülüyor.

Sayı azdı. O nedenle yani sperm de Beren

kan tahlili hepsinde yaptık. Kanda bir değişim görmedik.

Yani perferik olarak cinsiyet hormonlarında bir değişiklik

yok. Erkek hastalarda valpura ad

kullandığında ama sperm kalitesi zaten esas vurgu.

Onun üzerine şu anda hatırlamıyorum ya ondan az da

sperm bakabildiğimiz. Ya.

Evet. 10 kişi bile 10 kişi kabul etti tabi ama yeterli değil

karşılaştırma için sonuçta. Ama bozuk olanlar vardı onu

söyleyeyim yani oran tabii ama istatistiksel bir şey demeye

yeterli değil de o çalışma orada kaldı.

Yani vbat konusunda iki değişik çalışma yaptı.

Konu söyleyebilirim. Şimdi kalite deyince sperm

kalitesindeki değişiklik zaten. Herhalde kastettiğin daha çok az

o süpermi oligospermi filan gibi şekil bozukluğu.

Şekil. Bozukluğu bir zaman yani sayıyı.

Vesaireyi etkileme o değil, daha çok şekil bozukluğu ve hareket

bozukluğu. Çünkü hani spermin kalitesi

dediğimiz şey, sayı sayısının ötesinde de önemli kaliteli

olmak zorunda. Yani aynı yumurta gibi üreme

iki. Sperminde kayık.

Kalitesi oy açıdan onu kastettim.

Esasında çok açıklamadım orada ama hareket bozuklukları vesaire

hücre yapısının bozukluğu. Tam.

Tam onu diyecektim. Şimdi Tahsin senin öyle bir

şeyin var mı okuduğun bir şey çünkü mesela yaşla birlikte

dönev o mutasyon yani somatik hücrelerde mevcut olmayan ama

sadece spermde veya işte oğlum da ortaya çıkan o sitte ortaya

çıkan mutasyonlar artıyor. Özellikle baba yaşıyla ilişkili.

O yüzden yaşla birlikte mutasyon arttığı için otizmle yakından

bağlantısı var. Ve şizofreni içinde var bu.

Ama ilaçla ilişkili olarak böyle bir şey de söylenmişliği var mı?

Ben onu bilmiyorum. Hocam.

Ben yani çalışmanın tamamını okumadım ama bu bahsi geçen

uyarıya sebep olan geniş bir şey çalışması var, çalışması var

herhalde. Onu istiyorsanız hem size daha

sonra paylaşabilirim hem de podcast'in altına dinleyiciler

için de paylaşabilirim. Birazdan anında gelir.

Senden zaten birazdan yollarım da.

Otizmle ilgili bir şey ekleyebilir miyim burada?

Çünkü otizm konu seveceğim. Sizin de konunuz hani

çalışıyorsunuz? Burada özellikle gebelikte

kullanılan psikotropların otizme yol açtığı otistik otizm

spektrumu ya da nöre gelişimsel bozukluklara yol açtığıyla

ilgili bir iddia çıktı. Son yıllardaki en büyük

iddialardan biri ve o gebelikte hem anti depresan hem de anti

psikotik kullanımında. Bir çekinceye yol açtı.

Daha çok yine bu toplum temelli olan bir çalışmanın sonucu

çıkmıştı. Yani bir gözlemsel.

Aynen. Gözlemsel bir çalışma değil de

bu. Daha sonra tabii bu konu

incelendi ve hani bu bu konudaki bilgiler artıkça son özet şunu

söylüyor. Evet, bebekte görülen bu tür

bebeklerde görülen otizm ya da işte nöre gelişimsel bozuklukla.

Annenin sadece gebelikte kullandığı antidepresan ya da

anti psikotikle eee açıklanamaz. Annenin daha önceki ruhsal

durumu gebelikten önce kullanmış olduğu psikotroplar, çoğul ilaç

kullanımı, bir diğer konum çok ilginç babanın ruhsal durumu.

Yani eee babanın ruhsal durumu babanın kullanmış olduğu ama bu

gebelikteki fetüsü etkilemediği genetik olarak etkilenme

açısından açıklanıyor. Ve bizim orada bir yanlış sinyal

olduğu, yani antidepresanlar otizme yol açıyor konusu biraz

yanlış sinyal olarak yorumlanıyor.

Yani otizm için bütün ilaç ve gebelikte kullanılan ilaç

çalışmalarına bakılınca, yani meta analizler veya hepsine

birden bakan. Büyük yani büyük örneklemde

yapılan çalışmalarda vappatın kesinlikle ilişkili olduğu ama

ssarayların yani bir grup, en çok kullanılan antidepresanların

ikna edici bir ilişkisinin olmadığı, temkinli kullanılması

gerektiği ama ssaray kullanımı otizme yol açar gibi bir sonuca

varılamayacağı. Eee söylendi, onun üstüne ııı

ben hep öyle anlatıyorum yani. Tabii bu herkese ak aklınıza

estiği gibi verebilirsiniz. Hiç sorun yok demek değil ama

volpruat kadar korkulmasına gerek olmadığını biliyoruz.

Burada küçük bir umut bonosı vereceğiz.

Bugünkü müzik parçası olarak john roy, nefes ve lawve dan the

bedel resimli şarkıyı dinliyoruz.

Daha sonrasında tekrar birlikteyiz.

Gülme giyinmeyi. Müzik.

Arasından sonra tekrar birlikteyiz.

Şeyi diyorduk, ilaç kullanımı dışında ya ilaçla mı devam

edelim yoksa kadın ruh sağlığı, postpartum psikozlar vesaire

onları da bunu ondan önce. Gebelik var zaten kocaman ve

gebelikten de önce belki. Enstral sigle squusla ilişki var

işte fiun. Çok başlığı var, sen seçmişsin.

Yani ne istiyorsanız soru yani böyle ya çünkü çağrışımlarla

daha güzel geliyor bana. Yani anlatmak yerine değil mi

ya? Otizmle ilgili konuyu mutlaka

söylemek istiyordum. Oradan o çıktı hani dediğim gibi

her şeyi premesra sendromun da konuşabiliriz.

Biraz o da çok ilgi çekebiliyor. Ibrahim'in.

Bir sorusu var galiba o? Aslında konuyla ilgili çok genel

bir şey geldi aklıma. Psikiyatrik rahatsızlıklar

kadınlarda daha mı çoktur? Mesela.

Çok. Genel oldu bu.

Sene düşünce falan çok çok. Genel oldu biliyorum ama yani?

En en temel ve en uzun cevap verilebileceğim şeyleri

soruyorsunuz ve? Kazık bir soru oldu bir yandan.

Yani. Cevap verebiliriz yani ııı

tabii. Ki.

Soruyoruz sadece tabii tabii. Genel söyleyebilirim o zaman

hani böyle textok bilgisi gibi de olacak ama kimi ruhsal

hastalıklar kadınlarda daha sık görülürken kimi ruhsal

hastalıklar erkeklerde daha sık görülüyor.

Kime ruhsalsa hastalıklarsa hem kadınlarda hem erkeklerde eşit

oranda görülüyor. Kadınlarda daha sık neler

görülüyor diye baktığımızda daha depresyonla bağlantılı ya da

anksiyatı bozukluklarıyla ilgili olan bozuklukları ya da

yakınmaların daha sık olduğunu görüyorum.

Erkekler şu anda konumuz direkt olmadığı için erkekler dedim.

Başka rahatsızlıklardan görülüyor diye genel bir başlık

olarak buna yanıt verebilirim diye düşünüyorum.

O. Zaman sık pardon hocam lütfen.

Sık. Görülen psikiyatrik

rahatsızlıklar kadınlarda da sık görülüyor dolayısıyla.

Ne diyelim poliklinik başvurusu kadınlarda daha sık oluyor gibi

genel bir ifade kullanabilir miyiz?

Bunu tabi çok. Fazla sosyal ve politik

çağrışımı vardır bence yani onları.

Aslında biraz soruyu sorarken de belki böyle kavramsal bir

tartışmayı da açmak istedim ama yardım arayışı ile ilgili

motivasyon. Pek çok şey burada etkili

oluyordur. Evet yani erkeklerin de.

Kadınları suçlaması sen hastasısın gibi psikiyatriste

git demesi belki çok kabaca. Bütün dünyada hani o bu konu

hani cinsiyetler arası fark nereden geliyor?

Konusu çok merak edilen bir konu.

Yani üstünde çok çalışılıyor. Çok uzun yıllardır.

Çalışılan bir konu ve çalışılacak bir konuda eee

kadınlar yardım arayışı daha fazla.

Bu bir gerçek. Ben hep şey şöyle örnek veririm,

bunu anlatırken şimdi bir polar bozukluk kadınlarla erkeklerde

eşit görüldüğü kabul edilir. Öyle söyleyeyim.

Şimdi Ege Üniversitesi efektif hastalıklar birbirinde çok uzun

yıllar çalıştım, işte orada bizim arşiv dolabımız var.

Arşiv dolabında şöyle anlatayım. 4.

Arşiv dolabı kadınlara aitken iki tanesi erkeklere ait.

Şimdi bu toplum dağılımını göstermiyor.

Daha sonra şimdi bir süredir de 11 yıldır da sonuçta serbest

hekimi yapıyorum. Size yine aynı şeyi

söyleyebilirim. Kadınlara ait dosya dolabı

erkeklere göre iki kat daha fazla.

Bu ruhsal hastalığın iki kat daha kadınlarda sık koltukta

göstermiyor. Daha yardım arayışının daha

fazla olduğunu ve tedaviyi sürdürme olasılıklarının da daha

fazla olduğu gibi de yorumlanabilir bir başlık

olarak. Ama tabii bunun için altında pek

çok başka faktördü söz konusu. Özellikle depresyon hangisi?

Bozuklukları daha sık görülüyor. Bunun sosyolojik nedenleri de

var. Hormonal nedenleri de var.

Eee diye söyleyebiliriz, kültürel nedenleri var.

Hepsi uzun uzun başlıklar esasında.

Peki adet dönemleri aslında tam da buraya gelmişken.

Çok ciddi bir fark, iki cinsiyet arasında.

Çünkü hormonal döngelenmeyi en net gösteren veri de bu herhalde

zaten. Hatta muhtemelen.

Bunun bir biçimde bastırılmış olduğu ilaçlar yoluyla ya da

başka yollarla bastırılmış olduğu durumlarda dahil.

Adet dönemleriyle hastalıkların ortaya çıkması herhalde bir

fasıl ama hastalıkların kötüleşip hafiflemesi de başka

bir fasıl olsa gerek. Bu konuda nasıl örnekler var ne

dersin? Şunu diyebiliriz yani

kadınlarda. Sonuçta üreme hormonları salınım

gösteriyor diyebilirim. Yani her iki cinste günlük

salınım gösteren hormonlar var ama.

Üreme ile ilgili olan hormonlar kadınlarda işte yaşla birlikte

değişiyor. Adet kanaması başladıktan sonra

ay içinde değişiyor. Eee gebelik sırasında değişiyor.

Doğum sonrası o 24 saatte de değişiyor.

Emzirirken değişiyor. Daha sonra adet kesilirken

tekrar değişiyor. Şimdi düşünün, bir cins çok

farklı bir salonuma maruz kalıyor.

Tabii bunlar bu hormonal salınımlar ya da üreme

hormonlarının hepsinin beyinde de reseptörleri var.

Yani onların da etkilenmesi vesairesi.

Bütün bunlar ruhsal hastalıkların dalgalanması ya da

kadınlara ait kimi ruhsal hastalıkların tanımlanmasına yol

açmış işte bunlardan birisi. Premester sendrom dediğimiz

yarıda premestiraydi. Sporik bozukluk dediğimiz bir

şey. Diğer bir tanesi postpartum

tablolar. Yani lohusalık doğum sonrası

görülen işte depresyon, annelik, hüznü ya da çok da ağır tablolar

olarak psikozu söyleyebiliyoruz. Yine menopozla birlikte de o

menopoza giriş sırasında depresif yakınmaların artışının.

Görülme sıklığı artıyor. Yani kadınlara ait bir üreme

sağlığıyla bağlantılı kimi? Hastalıklardan söz ediyoruz ve

bunlar da sınıflandırmalara girmiş durumda.

Ama her kadın da olmuyor tabii bütün bunlar.

Kesinlikle yani duyarlı bireydi diyoruz zaten.

Yani herkesin duyarlılığı farklı, aynı genetik yatkınlık

gibi duyarlılık tabii ki de kimi psikososyal faktörler de

etkileyebiliyor. Hani pilavın süren sendromla

ilgili şunu söyleyebilirim. Bunu yaşayanların çoğu bir

şekilde kimi semptomlar yaşıyor. Semptomunu yaşamayan adet gören

kadın yoktur ama bunların hepsi ruhsal duruma ait yakınmalar

değil. Yani bedensel olarak da

yakınmalar oluyor. Sonuçta adeti görmeden önceki

birkaç gün adeti gördüğü gün en azından dismen orayı

söyleyebiliriz. Yani ağrılı mens dediğimiz adet

kanaması en sık olan yakın mı? Beraberinde işte ödem şişkinlik

ya da virusal dalgalanmalar, dikkat bozuklukları gibi şeyler

premester dönemde görülüyor. Adetten önceki işte birkaç gün

ve adet kanamasının olduğu gün şunu söyleyebilirim.

Yani bu yönde yaptığımız araştırmalarda da özellikle

depresif ergen kızları izlediğimiz bir çalışma vardı.

Onların örneğin piramittürel dalgalanmaları nasıl ya adet

döngüsüyle dalgalanıp dalgalanmadığını izlemiştik.

Şunu söyleyebilirim, eğer siz kişiyi tam tedavi edemezseniz

depresyonunu örneğin o premesel dönemde depresif ve laflar

yaşayabiliyor, yani alevlenmeler yaşayabiliyor.

Bu çok önemli ya da sizi kişi, örneğin premester sendromum var

diye geliyor. Bakıyorsunuz incelediğinizi

esasla alımlı bir depresyonu var ve Prens mensra dönemde bunlar

daha şiddetli hale geliyorlar. Bir tür turnus sol.

Kağıdı gibi aynen. Kesinlikle yani o onun böyle pek

çok şeyi kuşku duyarak ve verileri toplayarak incelemek

gerekiyor ya da kişi adete bağlıyor bazen ama başka bir şey

söz konusu olabiliyor. Nedenle hani izlem yapıyoruz.

Birkaç ay üst üste izlemini yapmak önemli ve.

Tabi sadece psikolojik faktörler olmasa gerektiğini çünkü

bilişsel. Faktörler de çok önemli ya da

bilişsel belirtiler de çok önemli.

Bayağı beyin sislenmesi tarif eden hastalarımız olduğunu

tanıyorum. Hem premenstürel hem perimi

menopozel dönemde. Evet, evet yani ondan diyorum

ama onun altında depresyon olma olasılığı da var.

Onu unutmayın diye söylüyorum. Yani tamamen hani presra di.

Sporik bozukluk işte bu DSM Amerikalıların özellikle

getirdiği bir şeydi pardon. Tam buradaki isim yani depresyon

olmazsa belişsel bir şey olmaz anlamına mı geliyor yoksa o onu

fazla artırır anlamında mı söylüyorsun?

Yani. Pijamastral sendromu olan yani

daha ruhsal hastalık boyutunda değilse hani evet dikkat

dağınıklığı vesaire olabilir ama o ya ağrısına bağlı olabilir

ödemine bağlı olabilir ya o ödem tabii her yerde ve nasıl

olduğuyla ilgili örneğin migren ataklarını tetiklediğini

biliyoruz. Menslerin hani bu sadece?

Ruhsal hastalıklar gibi düşünmeyelim.

Tabii mine premestrial durum pek çok durum.

Etkisiyle evet. Uyuyabilir.

Değil mi kesinlikle? Epilepsi ile ilgili olgular da

var. Ben şunu görüyorum, yani

izlediğim hastalar vesairedir. Mutlaka eşik 6 depresyonu var bu

kişilerin. Ve o dönemde daha

belirginleşiyormuş gibi düşünüyorum.

Früpak premistrel sendrom ya da diskorik bozukluk çok daha ender

görülen bir durum artık yani eskisi kadar da çalışılmamaya

başladı. Esasında onu görüyorum.

Bu konuda iddialı olan kişiler bir miktar çektiler.

Kendilerini bu araştırmalardan. Veya.

Sadece hormonlara veya kadın olmaya bağlı bir şey.

Bir hastalık durumundan bahsetmiyoruz artık.

Yani evet. Yani ben bir hastalıklı bir

durum değiliz değil. Onu söylüyoruz.

Yani fizyolojik bir durum, yani menopoz da aynı şekilde

fizyolojik bir durum. Yani evrim kadına sürekli

ürememesi için bir zaman tanımış ya hayatının en azından daha

kalan diğer döneminde değil mi? Bir dinlenebilsin, vücudu bir

dinlenebilsin diye. Zaman ayırmış gibi düşünüyorum.

Ama tabii. Bunun kayıp olarak yaşandığı

durumlardı. Herhâlde oldukça fazladır.

Belki işin yaz kısmına geliriz. Peki premien sürel dönemle

perimenapozu sahil dönem arasında bir bağlantı var mı

diye sorsam. Bu arada ben habire soruyorum

arkadaşlar ama sizin belki sorularınız varsa lütfen beni

durdurun yani. Sadece kavramlar açısından belki

adet öncesi dönemle ne diyelim? Menopoza özencisi.

Denen adetten kesilme öncesi de diye düzeltelim.

Meslekten olmayanlar da dinliyorlar.

Sedye ibrahim duyarlılıkla sağ ol.

Çok haklısınız ve sağsın. Evet adet öncesi diye

çeviriyoruz. Yani ölçeği de o şekilde

çevirmiştik ama alışkanlık hep prime diyoruz.

Evet adet öncesi diye geçiyor. Timuçin biraz biraz önce

sorduğun soru çok ilgi çeken konulardan biri uzun yıllardır.

Yani eğer kişi adet öncesi duygu, durum dalgalanmaları ya

da herhangi bir tablo alevlenmesi gösteriyorsa acaba.

Bu kadın daha sonradaki üreme hormonları dalgalanma

dönemlerinde de yatkın hale geliyor mu?

O gösterilmiş bağlantılardan biri yani.

Adet öncesi dalgalanması olanların lousalık yani doğum

sonrası depresyon görülme olasılığı daha artıyor ve bu

kişilerin perümenopoz dediğimiz zaten orada da mensin poz etmesi

durması adetin durduğu kesildiği durumda da yine benzer bu

kişilerde duygu durum dalgalanmaları olabilir deniyor

ama bu bir şart değil. Yani kişi bunu yaşadıysa bu

dönemlerin hepsinde yaşayacak diye bir şey yok.

Hep biz zaten psikiyatri hep yatkınlıktan söz ediyoruz.

Kişi buna yatkın şu şu konu risk faktörü, hani bize en çok ışık

tutan cümleler oluyor diye görüyorum ben.

Peki ailesel geçişte var mı? Hazır onu sormuşken onu da

sorayım. Çünkü hani denir ya annen ne

zaman adetten kesildiyse sen de o zaman ya da işte etrafındaki

her ne zaman kardeşlerin adet görmeye başladıysa sen de o

zaman falan gibi. Evet.

Genetik adetin başlaması ve kesilmesiyle tabi genetik

bağlantılar var. Ruhsal hastalıklar yönünden de

yani üreme sağlığıyla bağlantılı olanlarda da.

En çok çalışma yine doğum sonrası dönemde yapılan

çalışmalar var. Yani doğum sonrası işte

depresyon geçirmiş. Annenin annesinde de bunun olma

olasılığı yüksek ya da aynı şekilde loğusalık psikozu

dediğimiz en ağır tablo en korkunç tablo.

Belki biraz ondan sonra söz ederiz bence çok dikkat edilmesi

gereken bir durum. Orada da aynı şekilde annede

yani kadının annesinde. Görülme olasılığı daha yüksek

deniyor. Yine menopoza giriş şekli tabii

burada etkilenme de söz beni pozitif biraz daha ayrı

tutuyorum ben yani eee menopozda depresyon artıyor dediğimize

sadece hormonal faktörlere ait olan kısımlar belki biraz

menopozdan kısaca söz edebilirim burada yani o ısıracağın azlığı

ile birlikte ateş basmaları o da gece uyku bozuklukları ya da

terlemeler vesaire, huzursuzluklar.

Ya da işte beyin süslenmesi en çok söz edilen bir şey.

O hakikaten östrojen ağzının beyinde hissettirdikleri hani

menopozlar bir daha dalgalanma prim menopozlar, yani adet

kesilmesi sırasında olabiliyor. Ama bu sırada gösterilmiş ki bu

kadınların çoğu boş yuva dediğimiz.

Işte işindense emekli olduğu döneme denk geliyor ya da

çocuklarının büyüyüp evden ayrıldığı döneme denk geliyor.

Iıı ya da anne baba kayıplarını da yaşadığı bir döneme geliyor.

Bunların da bunun üzerine etkili olduğunu unutmamak gerekiyor.

Şimdi perimane postla ilgili ruhsal hastalıklar.

Ben şöyle görüyorum, dönem dönem.

Moda haline geliyor. Bu konu anlatılmaya başlıyor.

Menopoz depresyon diye ne ne zaman bunlar?

Bu tür modalar çıkıyor işte baktığımızda biraz iddialı

olacak ama kadın doğumda bu hormon deplasman tedavileri.

Bu iki binlerin başındaydı. Örneğin bir dönem HRT diye

geçiyordu. O zaman kısaltması ciddi bir HRT

kullanımı ile ilgili işte kişileri menopoza maruz

bırakmamalıyız. Menopoz bir kader değildir.

Vesaire gibi çok ciddi bir şekilde bu hormon replasman

tedavi ne demek? Bu östrojen ve progesteronun

tekrar ağızdan verilmesi tablosuydu.

Fakat daha sonra. Verilen bir kesmemek yani

aslında kişiyi. Kesmiyorsunuz, adetten devam

ettiriyorsunuz ama ne gördüler işte Mehmet saya da artış

endometrium seyahat. Kanserinde artış endometrium

kanseri rahim kanserinde artış gibi kimi verirler?

Çıkınca bu seferde yasak dendi. Şimdi günümüzde son günlerde

yine böyle bir bakıyorsanız instagram'da youtube'da menopoz

sürekli menopoz var. Şimdi ne çıktı derseniz

bilmiyorum. Takipte olanlar vardır.

Kadın dinleyici de çoktur bu östrojen kremleri.

Işte beraberinde ufak doz testerostoron kullanımı

beraberinde progesteronun azıcık verilmesi, tekrar aynı konular

bu sefer biyog eş değer hormon kullanımı şeklinde bir konu

başladı ve tekrar menopoz her yerde görülmeye başladı ve HRT.

Ile kanser beraberliği konusunda da aleyhte onu doğrulamayan

çalışmalar çıkmaya başladı. Peş peşe değil mi?

Kesinlikle. Yani ondan diyorum.

Bu konu birazcık da losalı ayrı tutuyorum.

Yani lousalık sendromları farklı.

Çünkü menopozla ilgili konuma biraz daha soru işaretli

duruyor. Bence biraz böyle.

Kolesterolü kan şekeri işte kilo vesaire yani dünyadaki genel

yeni bilgilerle ortaya çıkan yeni modalar ya da yeni düşünce

tarzları diyelim moda deyince hani.

Biraz şey gibi oluyor. Özellikle yapılıyormuş gibi

oluyor, öyle değil yeni bir bulgu oluyor.

O bulgunun peşinden gidiliyor ve sonra bakılıyor ki aslında

sanıldığı kadar güçlü değilmiş. Bu sefer başka bir bulgu elde

ediliyor. Filan kesin kanıtlar henüz

olamadığı için. Loncubiti kavramıyla birlikte

çıkmasınlar, değil mi? Tabi yani onu.

Da söylemek gerekir uzun? Yarışama taktık bir şekilde

sağlıklı. Yaşamda.

E tabii tabii yani hakikaten düşünün.

Kırklı yaşların ortası ya da sonrasında bir kadında ciddi bir

eksiklik söz konusu. Östrojen hakikaten kişinin

zihnini canlı tutan, derisini genç tutan pek çok hakikaten çok

olumlu özelliği olan bir şey ve yaşam ömrüde uzayınca o zaman

kadının östrojensiz geçirdiği süre çok uzadı.

Özellikle bunu nasıl telafi ederiz?

Evet, HRT dediğimiz daha önce replasman tedavisinde başarısız

olduk. Orada kimi sorunlar çıktı.

O nedenle bio işte hormonların kullanımı başladı ve bunların

hani pozitif etkileri de var. Yani bunu tümden kullanılmasın.

Aman dikkat. Bu moda falan gibi söylemek

istemiyorum. Hakikaten bir o eş değer hormon

özellikle. Adet dönemi kesilen ilk 10 yıl

içinde olan kadınlarda özellikle öneriliyor.

Yani bu sürenin daha yumuşak geçirilmesi için özellikle ateş

basmaları işte beyinsizini çok yoğun yaşayan ya da cinsel

yönetkilerini yani menopozun cinsel yönetkileri de var.

Sonuçta vajinal kuruluk. Azalması bunu çok yağı yoğun

yaşayan kadınlarda bir umut esasında yani ama tabii bunu

kullanırken işte kişinin sigara kullanmaması, ailesine, meme

kanseri öyküsü varsa dikkatli olunması gibi uyarılar da

olduğun altını çizmek gerekiyor. Bu arada tabii östrojen oldukça

koruyucu bir hormon. Yani kadınlarda pek çok

hastalığın erkeklere göre daha az görülmesinin sebeplerinden

biri olduğu söylenirdi. Daha ben öğrenciyken sanıyorum o

görüşü çok da değişmedi. Psikiyatrik hastalıklarda da bir

artışa sebep oluyor mu? Östrojenin eksilmesi sence yani

belirgin bir fark oluyor mu? Iki dalgalanma hemen aklıma

geldi. Görülme olasılığında artmayla

ilgili örneğin kadınlarda depresyon görülme sıklığı bir

dalga açısından baktığımızda görülme sıklığı dalgası

anlamında daha sık görülmesi. Birincisi ergenlik dönemi yani

adet gördüğü döneme denk gelirken, diğer bir dalgada peri

menopoz dediğimiz yani adetten kesilmenin sinyallerinin geldiği

yerde bir artış olduğu görülüyor bir.

Gelen şey o esasında böyle bir sıklık artışı gibi var, ikinci

konuysa şizofreni konusu. Yani şizofreni kadın erkeklerde

daha genç yaşlarda başlayan bir rahatsızlıklar kısa kadınlarda

değil mi? Menopol sonrası yani adet

kesilmesi sonrası daha sık görülmeye başlanan bir durum.

Yani orada da o östrojen nazlığını bir yatkınlık yine

yatkın bireylerdir değil mi? Tetiklenmeye yol açtı.

Aklıma ilk iki hastalık geldi direkt psikiyat.

Le ilgili sanki. Geç başlangıçta şizofreni

tabloları kadınlarda erkeklere göre daha fazla demiş oluyorsun.

Cem'den teyit alabilirsek bakalım o ne diyecek?

Tabii şizofren. Şey varsa diyebilir mesela

şimdi. Onu o parantezi kapatıyorum.

Dergilerde internette yazanı konuşuyoruz.

Evet, doğru geç başlangıçta daha fazla 1'de esas ııı daha sık

bariz biçimde görülen paranoid bozukluk var tabi.

Kadınlarda. Ve yaş ilerledikçe yani özetle

yaşı daha ileri olan kadın. Grupta hani o.

Zaten genç başlangıçta bir hastalık ama kadınlarda daha

fazla bunlarda. Ve daha ileri yaşta gitgide

artan bir risk olduğunu biliyoruz.

Evet ya üç üç tane rahatsızlığı saymış olduk.

Yani, dolayısıyla östrojenin koruyuculuğu diye bir şeyden de

bahsetmiş oluyoruz sanki bir şey.

Daha söyleyeyim, östrojenin koruculuk koruyuculuğu sadece

ruhsal hastalık açısından değil, yani beden sağlığı açısından

esasında hani menopoza adetten kesilen kadın da bedensel

hastalık görünme olasılığı da artmaya başlıyor.

Işte. Yani o çalışmalar da ondan bir

değer. Loncity çalışmalarının şey 1'de

şunu söyleyeyim, lonca bitti de ya da bu bioeş değerde östrojen

tek başına verilmiyor. Beraberinde progesonla

karşılanması gerekiyor. Tek başına östrojen demek rahmin

sürekli uyarılması anlamına gelir ve bu da tabii ki de

uyarılması hücre yapımına o hücre yapımında olumsuz

hücrelerin yapımına da yo açabileceği için hani çok basit

anlamdan tutuyorum ben. Burada ııı, o nedenle hani

buradaki konu mutlaka progesteronla karşılanması, yani

adet döngüsünün mimiğini yapılması gereği mimiklenmesi

gerekiyor. Başka türlü dikkat.

Edilmesi gerekiyor. Evet kapşit.

Edilmesi gerekiyor. Hatta ufak doz testosteron

verilmesiyle de bunu daha da güçlendirebilirsiniz diye söz

söz ediliyor. Yani yeni çalışmalar bunları

gösteriyor. O yaygın bir şey mi?

Fisun literatürde yaran ben onu bilmiyorum bu.

Bioiş değerle başlayan bir konu, bio osh değer hormon kullanımı

yani. Düşük evet, ufak dost.

Kullanımı yani bu fonksiyonel tıp kadın doğumcular özellikle

çok ilgileniyorlar. Bu konuyla onların

kullanımlarında bu çok var. Ya üçlü kullanım ama yani

onların günleri var. Ona göre işte ayarlanıyor.

Bunların bilinçli ya şu öyle anlatayım, yani östrojenin

kremini hep aynı kolunuzda sürerseniz orada derinizin

koyulaşması, pigmentasyon artışından tutun ya o nedenle

gerçekten bir doktor kontrolünde yapılması gereken ve bir kadın

için doğumcu tarafından dozların.

Hani o öz progesteron'un hangi gün nasıl verileceği vesaire

hepsini mutlaka ayarlanması gerekiyor. 100 güldürücü

olabilir ama dediğim gibi adetten kesildikten o ilk 10 yıl

en parlak dönemi esas orda yapılması gerekiyor.

Şimdi kadın doğumcular deyince hemen aklıma geldi.

Arada bir şey yoktuysa sorayım. Akademide olanı ayrı düşünmek

lazım ama serbest tekimlikte iş birliğiniz ne kadar?

Yani kadın sağlığı ve ruh sağlığı takip ederken kadın, rus

kadın doğum uzmanlarıyla. Çok.

Mecbur mecburuz yani ama şöyle söyleyeyim yani.

Sonuçta 11 yıldır serbest çalışıyorum.

Beraber çalışabileceğim kadın doğumcuları tanıyorum çünkü bir

kısmının psikiyatriye bakış açısı olumsuz olabiliyor.

Ilaç kullanımıyla da ilgili soru işaretleri olabiliyor.

Hâlbuki biz özellikle kimlerle daha iyi iş birliği yapıyoruz

dersek ya yapıyorum ya da kendi kendime döndüreyim.

Perin atoloji konusunda çalışanlarla yani bu ne demek?

Doğum sağlığı konusunda uzman olanlarla çalışan OO gruplar

daha birlikte hasta izleyebiliyorum.

Mutlaka izliyorum. Yani kişi o doktor benim o ilacı

neden kullandığımı ya da gebelikte ilacı kesemediğimiz

hastalarımız oluyor. Onu açıkça söylüyorum.

Yani bu kişi bu ilacı kullanacak yani başka çaresi yok diye o iş

birliği olanlarla çocuk ay doğum sonrası da çocuk hekimleriyle

gitmesi gerekiyor. Şimdi bir anekdot anlatabilir

miyim burada? Yani.

Çok yakın zamanda olduğu yani bu geçtiğimiz hafta oldu.

Hakikaten işte doğum öncesi çok yakından izlediğim daha sonra

işte ay BMF yani tüp bebek yöntemiyle bebeği olan birisi.

Bütün gebeliği boyunca da düşük doz bir şekilde ilaç kullanmış

birisiydi. Doğumdan sonra da tabi ilacına

devam etmesi gerekiyor ve doğumdan sonra bebeğini alıp.

Mutlaka tabii çocuk doktoruna gidiyorlar ilk 24 saatte.

Bunu mutlaka söylemesini vesaireyi söyledim.

Çocuk ekibini tanımıyordum gitti.

Çocuk ekibi ilginç bir öneride bulunuyor.

Ben size emzirirken kullanacağınız ilaçlardan birini

başlayabilirim diyor. Şimdi bu bizim için tabi çok

hani böyle bir an duruyorsunuz ya?

Bu kişinin iyi geldiği, iyileştiği ve iyi tutan bir

ilacını devam etmesi gerekiyor. Esas o nedenle belki.

Cem hani oradaki iş birliği işte o çok önemli, aynı dili

konuşabildiğiniz. Kişilerle.

Yol almak gerekiyor. O doğru anladım dimi zaten

kullanmakta olduğu bir ilacı varken yok daha iyi bir ilaç

var, onu başlayayım şöyle. Söyleyeyim, yani doğumdan sonra

kullandırtmadık bir 24 saat o sırada çocuk doktoruna gitti.

O emzirirken kullanabileceğiniz ilaçlar var diyerek başka bir

şey öneriyor. Yani.

Anladım ya ideal olan aslında yani daha önce antidepresan

kullandıysa hemen senle temas kuruyor.

O olması onu beklermiş. Tabi yani sonuçta kişi o iş

birliğiniz hem hastayla çok iyi olmalı.

Bir antipsik ilaç kullanıyordu. 1'de bu kişi antidepresan da

değil çok daha önemli lohosalık psikozuna değil mi?

Önlemeye çalışırken kişiyi zaten koruyan ilacı kullanması

gerekiyor. Ilk defa deneme yanılma yapmak

için çok yanlış bir zaman. Gebelik de doğum sonraki dönemde

deneme yayınlama için hiç uygun bir dönem değil.

Kişi neyden fayda görüyorsa aynı ilacı aynı şekilde kullanmasını

sağlamamız gerekiyor. Evet.

Yani bizim de var değil mi? Mesela nörologlar daha iyi

çalıştığımız nörolog arkadaşlarımız var.

Aynı dili konuştuğumuz birbirimize rahat danıştığımız

filan. Yani.

Genellikle büyük bir çoğunluğuyla öyle ama

bazılarıyla çok daha yakın iş birliği içinde oluyor.

Bu konu iş birliği gereken bir konu.

Öyle söyleyeyim, hem gebelik dönemi kadın doğumcuyla, doğum

sonrası da çocuk doktoruyla iş birliği içinde gitmek gereken

bir dönem. Yani tek başına biz yapamayız.

Tek başına onlar da yapamayacağı bir durum.

Beraber izleyeceğiz. 7 yıla. Yakın dahiliye asistanlığının

nasıl bir etkisi olmuştur? Sence bütün bu yaşantı üzerinde.

Ya orası ilginç bir konu yani esasında psikiyatri ilk tus'da

çok az kontenjan açılmıştı. Ankara tıpı yazmıştım,

girememiştim. Cem itaaf olunur yoksa Ankara

tıpta olabilirsin. Beraber çalışacaktık?

Evet. 1990 Haziran yok, Eylül Eylül, evet evet Eylül tsunda.

Ben onu bilmiyordum Cemil sürede.

Asistandı orada. Evet bize gelecektin ha evet

ama. Giremedim çok az kontenjan vardı

ve psikiyatri ile ilgili de kontenjan çok azdı.

Öyle olunca ben de işte çok belli başlı üniversiteleri

istiyorduk. Bari bir daha ki tus'u beklerken

boş kalmayayım diye mecburi hizmet yerine ben biraz dahiliye

yapayım diye. Harika bir şey yani bence bu

şimdi bak çok heveslendim. Ben de hep biraz daha aileye

yapsam. Olmayabilir hocam ya ne?

Bekleme. Yeri için çok iyi bir tercih

olmayabilir de. Hayır.

Adamlar ne yapacağız? Şaşırdım.

Köndün kurslarına gitmekten daha iyi asistanlığına birden

sabruluyor. Yani bu gayet olduğumuz

gerekiyor sıcak diye. Başlayın hocam.

Her şeye besleniyor başlayıp heveslerimizi daha çok.

Rahat yap yeni onu da. Isteyebilir bak tabi.

Ben. Kolay.

Terörcilik istiyor, düşürsün yani çok hani.

Şey latife yaptım burada onu da söyleyeyim mi?

Dahiliye hakikaten hem tus hazır biliyordum da rotasyona

internette gittiğim bir yerdi. Ve oranında en iyi şefiyle

çalıştırmaya almanya'da ihtisas yapmış.

Buca ssk'da yaptım, rotasyon da gördüm.

Ne güzel. Ne büyük vallahi yani.

Bir alman ekolünden bir şef muayenesi olmayan bir şef nurlar

içinde uyuzsun vallahi ben gittiğim ilk gün ben onu seçtim

çünkü ben dedim. Sizle çalışacağım falan başhimde

verdi ve direkt söylediğim bakın söyleyeyim dedim.

Tus'da ben psikiyatriye gideceğim.

Hani şimdilik buradayım diye ne cesareti oy tam gençlik

cesaretiyle. O da bir şartla gidebilirsin

dedi. Psikiyatri kazanırsan başka yere

kazanırsan yollamam dedi. Tamam dedim ben de.

Ben doktor olmayı dahiliye iç hastalıkları asistanlığı

yaparken öğrendim. Yani bu bir gerçek ege tıpta

evet internet öğrencilik çok bilgi ama gerçek anlamdaki

doktorluğu ve hastaya yaklaşımı hastalıkları.

Dahiliyede öğrendim. Bence bu kadın ruh sağlığında

çalışmam, hormonlarla ilgili çalışmam ya da ilaç yan etkileri

metabolik yan etkiler konusundaki merakım da bence

oradan geliyor. Psikiyatride de çok EKG

okuttular. Bütün dahiliğe

konsültasyonlarını yapardım. Organik diye ayırma konusunda

çok iyi olduğunu düşünüyorum. Çok çok ekmeğini yedim.

Kuşkusuz kuşkusuz bizim. Rotasyonlarımızda da daha uzun

olması gerektiğini savunurum. Ben hep ben de.

Bende ve genel. Ailenin hala eskisi kadar mevcut

olmayışını çoksefle karşılıyorum.

Füsun hocayla sohbetin bu haftalık sonuna geldik.

Sohbete kaldığımız yerden iki hafta sonra devam edeceğiz.

Ben bugünkü ressam ve resim olarak john, evet milli'nin o

feli isimli tablosunu tercih ettim.

Önce john evet milliden kısaca bahsedeyim.

Kendisi ingiliz bir ressam genç yaşta aslında büyük yetenekler

gösteriyor ve ünlü olmaya başlıyor.

Eserlerinde genelde dua ayrıntıları, parlak renkler ve

duygusal anlatımlar öne çıkıyor. Büyük ihtimalle de Victoria çağ

ingiltere'nin en önemli isimlerinden biri olarak kabul

ediliyor. Eee o felya ismini tablosuyla

ilgili o felya övüntiğiniz gibi shakespeare'in hamlet eserindeki

karakterlerden biri ve bilmeyenler için o eserde o

feliği en son suda boğularak ölüyor.

Burada da aslında aynı şeyi betimlemiş.

Milli suyun içinde çiçekler arasında ölmeden hemen önce

resmetmiş. O felyayı bu ofelye için aslında

model olarak da dönemin ressamlarından ve şairlerinden

Elizabeth si dalı kullanmış. O açıdan da ilginç bir eser.

Biz dinlediğiniz için teşekkürler, kendinize iyi

bakın, görüşmek üzere.