Druk: Finn Skårderud’un Yanlış Yorumlanan Önsözü

Herkese merhaba diken şükür bahçesi vaat etmiyoruz.

Pot kesinin yeni bölümünden size sesleniyoruz.

Ben doktor tasin rolas bu podcast bölümünde benimle

beraber profesör, doktor timişin, roll, profesör, doktor,

cemaat başrol ve doktor ibrahim aylak var.

Gençliğimiz bölümlerde yani bir kaç bölümde sanat üzerine

konuşmuştuk. Sanat daha doğrusu yaratıcılık

bir psikopatoloji arasındaki ilişkiden bahsetmiştik.

Bugün konuş ne konuşacağımızı bende çok bilmiyorum.

O yüzden söz ettim, uçur hoca yapayım, timuçin hoca başlatsın

bence o başlatınca konu konuyu açıyor daha iyi oluyor.

Bizde katılalım onu. Aklına ne geliyorsa söyle, biz

oradan aklımıza gelen devam. Et sağ olun, sağ olun şey değil,

konuşmuştuk aslında. Hani bu bir öncekinde bu ara

vermeden bahane arasından öncekinde ve ondan da öncekinden

hatta bu yaratıcılık meselesi yaratıcı.

Lığın tedavi edilmesi edilmemesi ya da.

Daha doğrusu niye tedavi ediyor? Risk, eğer yaratıcılığa sebep

oluyorsa hastalık konusunu konuşmuştuk.

Katıldığın kongre ve senin konferansından bahsetmiştik

filan oradan yola çıkarak şeyde demiştim hatırla.

Işte şimdi yine de çizdim. Life şartını da çizdim ama

sonuçta bunu böyle çizmek çok kolay değil.

Postnoram ve ayrıca bu kadıncağız tedavi olsaydı ne

olurdu ne olmaz değil de hiçbir zaman bilmiyoruz.

Gerçekten hakikaten tedavinin etkisini bilmek mümkün değil ama

enteresan bir şey var. Hikaye var.

Daha doğrusu 2 hikaye var. Bunlardan belki bahsedeyim

aslında oradan yola çıkalım. Bunlardan bir tanesi brian

chanley diye bir kişi bir hasta 1.009. 149.

Doğumlu, ingiltere'de doğmuş. Sanat okumuş orada büyümüş ve

yirmili yaşlarında şinoflinton islam şirini yaşlarının başında

çok sayıda yatışları var. Ilaç o zaman elektro şok

uygulamaları var. Ve.

Daha sonra aslında bir karar veriyor.

Bir otoportre serisi yapmaya karar veriyor.

O çeşitli aslında yapıtlarında da işte.

Yaşamını, rüyalarını, ruh hallerini, şizofreni filan

resmetmeye çalışıyor ama verdiği bu karar enteresan karar.

Onu. Çok enteresan resimler yapmaya

itiyor ama öte yandan başka bir şey de oluyor.

Bunun sonucu da bir intihar geçimine, daha doğrusu intiharla

sonuçlanıyor maalesef. Ve bütün bunları not alıyor yani

1.991 bunları yaptığı tarih, Nisan 1.991.

O sırada işte full pentixol amitriptinin filan kullanıyor

ve. Bunları kesiyor.

Onları kesmeden önce biri otopresini yapıyor.

Onları kestikten 3 gün sonra bir otopre yapıyor, altına da yazmış

işte o portrelerin çok paranoid durumdayım.

Üst kattaki aklıma okuyor. Arkamdan konuşuyorlar.

Büyük tavşan kulaklarım var, şaşkınım ses.

Leri aşırı duyarlı hâle geldim filan diye.

Sonra biz onun o yaptığı otoportrelerde.

Belki bunları da peş peşe eklemek mümkün olurdu.

Aslında bulup ben sana gönderirim.

Bizim duyuruların arkasına en azından böyle bir birkaçını

koyarak dalmayı da görmek için. Otopoğa çay giderek daha dağınık

bir halim almaya başlıyor. Kendi içinde bir iç tutarlılığı

da var fakat daha soyut olmaya başlıyor.

Öyle altını da notlar düşüyor işte zihnimde fırtınalar

patlıyor. Kendisini kendime yalnız

hissediyorum. Yabancı büyülü bir gül sigara

içersem çok büyük bir felakete sebep olacağıma söylüyor.

Bana falan gibi. Üstünden bir ay geçiyor.

Kendi portresini yapmış alnında kocaman bir hedef tahtası ve

oraya işte dart okları saplanmış ve.

Kendimi insanların vahşetinin hedefi gibi hissediyorum.

Diye yazmış onun altına örneğin ama ifadesi sık sık donukluk

donun her şey donuk filan gibi. Biraz daha ilerlediğinde yine

kendisini çizmiş görece daha bütüncül douse soyut denebilir

belki ama böyle beyninden bir şeyler akıyor gibi bir

görüntüyle beraber aklım ağır derecede düşünce yayıyor

ilimlerinde hiçbir şey gelmiyor. Her şey isteğim dışında bunu

beynimi korkunç bir ağız şeklinde çizerek özetledin.

Diyor mesela ve hakikaten alnında kocaman bir ağız çizdiği

tamamen mavi bir. Portre de var onun altına da şey

diye not düşmüş. Mayıs sonunda her şey mavi.

Çünkü antidepresanları kesince depresif hissetmeye başladım.

Diyorum ki anti depresan da alıyormuş.

Az evvel söylediklerim sadece anti psikotiklerdi.

Böyle böyle ilerliyor işte Haziran ayına geliyor.

Haziran ayına gelindiğinde daha da soyut ve dağınık bir takım

resimler. 27 haziran'daki böyle bir dünya gibi bir kafadan

ibaret gibi çizmiş kendisini. Sadece onun altına da

şizofreninin asıl görüntüsüne en yakın hissettiği an.

Saydam hissediyor. Diye not düşmüş.

Kontrolla özdeşleşince delice girişimlerim oluyor.

Acı hissetmeden düşünemiyorum, hislerim var.

Sanırım içindeki korkuya dönüştü diye bir not düşmüş.

Ve hakikaten bunun arkasından da işte maalesef intihar girişimi

geliyor. Ve böyle vefat ediyor.

Göre göre olmuş bir şey aslında da belli ki engellenememiş.

Veyahutta belki çok fark edilmedi yazıp çizdikleri de

daha sonra fark edilerek üzerinde belki değerlendirmeler

yapıldı. Bu bir örnek yani başka örnekler

de kuşkusuz vardır. Gittikçe dağılmanın olduğu.

Örnekleri biliyoruz. Iıı başka örnekleri de geçmişte

konuşmuştuk. Şeyi konuşmuştuk galiba, değil

mi? Kedi ressamını konuşmuş muydu

konu? Galiba evet.

Hatırlıyor musunuz? Louis bey'inden bahsediyoruz.

Louis beyinden bahsediyor yani Louis weyn'in filminden de

bahsetmiştik. Hatta o kedileri önce şey

çiziyor biliyorsunuz. Böyle antropomorfik biçimle

çiziyor insan. Insanların yaptığını yapan

kediler işte bilardo oynayanlar ne bileyim işte kafede oturanlar

falan gibi çizdiği bir. Dönem var.

Son derece de ilginç ama arkasından bir seri kedi vardır.

Böyle kedi giderek dağılan ve figüratif olarak.

Kedi olduğu anlaşılamayacak hali gelir bir biçimde.

Çok da hoş bir filmi vardı onun. Şimdi filmi de öteleyip

söyleyemeyeceğim size hemen ama. Luis we'nin elektrikli hayatı

mıydı? Bir şeydi.

Evet, çok güzel, teşekkür ederim.

Özbey'nin elektrikli hayatı. Deyince ben de müpte.

Evet. Hakkında ibo film seyretmek fena

bir şey değilmiş görüyor musun? 710 neydi öyle açıdan?

Değişir. Hatırlayamadığım şeyleri

detayları sağ olsun. Yani şunu söylemeye çalışıyorum.

Biz bunu daha önce aldı. Berrak'da da konuşmuştuk ve

ondan da biraz bahsetmiştik. Onunki gerçi böyle bir şey değil

ama. Onun da hayatı daha önce acılı

ve ailesinde kayıplar oluyor. Yaslar var.

Arkasından ansiyatlar, depresyonlar filan.

Onun da giderek psikotik bir süreci oluyor ama o psikotik

süreci biz tablolarını da çok görmüyoruz.

Daha çok onun tablolara karşı tutumunda görüyoruz diye

bahsetmiştim. Hatırlarsınız yani işte onlardan

ayrılamıyor, kimseye vermiyor. Trenle bir yerden bir yere

giderken onlara bilet alıyor, yanında taşıyor falan gibi

şeylerden bahsetmişti. Buradaki biraz farklı burada

bile isteye yapıtlarını brian. Aktarmış, daha doğrusu

hissettiklerini ve kaybını. Ilacı kesince ne olduğunu?

Başka türlü bulunamayacak benzersiz bir deneyim aslında.

Bir yandan tabii hekim olarak üzülüyorum.

Böyle bir şey yapmış ve maalesef sunucu da hayatını kaybetmekle

sonuçlanmış ama bir. Yandan da.

Hakikaten böyle bir şey bulunamaz bir.

Deneyim sunuyor federicofenin'in böyle.

Bir beyin hastalığı sonrasında çizdikleri.

De var. Onunki birazcık daha farklı.

Tabii sonuçta o bir. Şimdi onu da bulmaya çalışayım

size. Neyse, bunu sonra bahsederim.

Bir bir şeyin bir biçimde bu bu. Dediğim gibi üzücü bir yandan

çünkü bir hastalık var ve bu hastalığın sunucunda.

Hayatını kaybediyor ama bir biçimde ilaçları keserek ortaya

çıkan durumu bize de anlatmak istemiş.

Ve tanık olduğumuzu sağlamış. Üzücü olmakla beraber.

Hocam tarzından bir örnek. Verebilir miyim bu?

Tabii ki lütfen. Değerlere dayalı psikiyatri bil

folford diye bir psikiyatrist var ya oxford'dan galiba onun.

Burada. Konferans vermiş diye olan

rahmetli yaman öz hoca'yla beraber falan sohbet etme imkanı

da bulduğumuz biri. Çok kıymetli bir hoca?

Evet. Çok çok çok güzel şeyleri var.

Onu 2.004 ya da 2.000 sekizde yazmış olduğu hani bu değerlere

değere dayalı psikiyatrik diyebileceğimiz makalelerinde

bir bipolar hastadan bahsediyor tabi.

Tabi orada şeyi de var, diğer ya da dayanabot diye takma isim

kadın bir sanat tarihçisi aynı zamanda galiba sanatçı bipola

hastaya lityum başlanıyor. Hasta daha önceleri manik

atakları ve depresif atakları olan bir hasta.

Lidyum'la gayet iyi giderken bir gün doktor kontrolüne geldiğinde

artık renkleri göremediğim için litümü keseceğim diyor.

Renkleri görememekten kastı aslında renklerin duygusal

yoğunluklarını kaybettiğini söylüyor ve ben bir sanat

tarihçisiyim. Renklerden aldığım duygusal ton

veyahut his benim için çok önemli başladığınız lityum yani

benim için önemli olan bu akademik yaşamımı baya etkiliyor

diyor. Tabii makalenin bağlamında.

Fuuldun tartıştığı şey şu. Bu hastayla eee gerçekten sıkı

bir kontrol altında atak geçirmeye yakın dönemlerinde

anti psikotik ve yahut lityum eklenmesi suretiyle ilaçsız

takip edilebilir mi? Gibi.

Iıı yani değerlere dayalı psikiyatriyle bağlantısı burada

hastanın. Çünkü belli bir mesleği var.

Bizim ilaçlar hayatını evet atak geçirtmeyecek ama hayatını çok

etkileyecek. Dolayısıyla bu hastaya özel bir

şekil. Şekilde bir tedavi biçimi

geliştirilebilir mi diye. Kavuşta herkes de aynı olmuyor

ki ibrahim bu iş. Demiş yani o yüzden değerlere

dayalı diyor. Yani mesela sanat tarihçisi için

evet bu önemli ama olmayan için önemli olmayabilir.

Mesela renklerin duygusal tonu. Evet, belki evet şeye de bağlı

biraz mesela liçum sağlıklı kişilerde de denendiğinde bir

bilişsel kültleşmeden de bahsedilir.

Mogan sco ondan onları yazmıştı vaktiyle ama mesela 20.

Yüzyılın Amerikan şairlerinden Robert lewlin.

Da aslında bir toler ve licon kullanıyor.

O mesela kendisi diyor ki hastalığını engelleyerek

yaratmama katkıda bulunuyor. Reçum, o yüzden ben çok onu bazı

biçilmez buluyorum diyor. Mesela bir söyleşisinde,

dolayısıyla hani o çok kişiden kişiye değişir.

Ya da vango hasta olmasaydı aslında ne olurdu?

Yani eserleri belki daha yaratıcı olurdu.

Onu çok doğrudan bastalık ve yaratıcılık arasında doğrudan

bir koyasyon. Yok demin verdiğim feliğin yere

örneği şöyleydi, orada tersine bu aynı zamanda.

Tersine. Hizen de bir adam bir şela

çiziyor filan o mesela bir in. Me geçiriyor bir.

Tam yerini söyleyemeyeceğim ama sol ihmal sendromu geliştiğine

göre. Demek ki sağlık.

Maliyet halde. Evet bir şey oldu demektir o

zaman mesela o çizdiği resimlerde o tarafı ihmal ederek

çiziyor ya da çizgilerinde de o şeyi görüyoruz.

O kaybı görüyoruz. Daha sonra hatta hastalığın

tedavisinde de yeni açıldıkları aracılığıyla şint takip etmek

mümkün oluyor. Ne kadar?

Geriledi ne kadar ilerledi gibi. Bu tabi böyle bir hani beyin

hastalığı bir kayıp vesaire olunca.

Bir eşleştirme açısından anlamlı olabiliyor.

Anılan hani hem psikiyatride bir lokalizasyonun yapılamadığı,

üstelik her ilacın her insanda farklı farklı etkileri olduğu

bir durumdu. Bu kadar bire bir eşleşme yapmak

çok zor. Ya şeyi ekleyebilir miyim?

Genel psikiyatride şu anda imal edilen şeyler başında gelen

genetik. Varyasyonun çok yaygın.

Yaygın olduğu. Yani küçük genetik varyasyonlar

özellikle tek nükleotorfizmleri yani.

Ayrıntısını şimdi genetik dersine döndürmeyeyim ama.

Ufacık farklar DND. NA dizilimindeki kişiden kişiye

çok ciddi farklara sebep olabiliyor.

Ilaca verilen cevaptan tutun yaratıcılık.

Ilimine kadar ama tabii ki bunun üstüne şunu eklemek isterim.

Beautiful ford'un kanıta dayalı veya bugünkü de işte kanıta

dayalı veya delile dayalı aslında abidense bace tıp

karşısında söylediği değere dayalı tıp.

Bütün bu genetik varyasyonları tek açıklayıcı olarak ele

almamıza karşı çıkan bir şey. Yani dikkate almamız gerekiyor.

Kimin bir para bozukluğu olduğuna da dikkat etmek

gerekiyor. Hani hep de kimin otizmi, kimin

çizofrenisi diye konuşuyoruz. Kimin bir para bozukluğu diye de

konuşmamız lazım herhalde. Ve nasıl seyrettiği tabi ki.

Değil mi? Elbette.

Burada küçüklüğümüz verelim. Bugünkü müzik parçası bularak

magnumsuz dedik. Sonunda mixpailgi dinleyeceğiz.

Daha sonrasında tekrar birlikteyiz.

Magnus lodik sonra misfi dinledik.

Şimdi ben söze kemuçin hocaya bırakayım.

Şimdi bir de biri bir başka örnek var, enteresan bu bu da

brian lviv sounderes bu bu da başka bir açıdan bakıyor.

O öbüründen daha yaşlı. Bu 69.

Doğumlu Amerika doğumlu bir performans sanatçısı aslında.

Aslında yaptığı işe çok ad vermek kolay da değil.

Performans şairi diyenler var. Kendisi trajik sanat performansı

diye adlandırıyor. Kendi yaptığı işi hatta ya

dokmuştum. Çok komik bir isim de veriyor,

stand up'tır, reji diyor stand up goverdi.

Internet tipi olarak buradan caz bir projeye başlıyor. 1.990

beşte her gün bir otoportre yapacağım diyor ve toplam 8.000

tane otoportre yapıyor. Ve hepsi aynı boyda yani aşağı

yukarı işte. 20 y 28 ya da 20 bire 28 filan boyutlarında her

biri birbirinden farklı. Öğretmen.

E hayır değil. Rengarenk çeşitli ve.

Hedefi 2.000. Birde önce şeyler yapıyor bir

tıkın. Testler uyguluyor, psikolojik

testleri çizmeyeli deniyor. Şeylerle aldığı bir takım

maddelerle ama asıl yaptığı iş şu, 2.001 de 11 gün boyunca her

gün bir toksik vardı ya da ilaç olarak portresini çiziyor.

Kendi portresini ve algısının ne kadar değiştiğini yansıtmaya

çalışıyor. Ve diyor ki, yüzlerce yıldan

beri sanatçılar çevresindeki en temsillerine kendilerini

kattarlar ya da işte gördüklerine kendilerini

katarlar. Ben tam tersini yapıyorum.

Çevreme kendi temsillerimi ekliyorum.

Bu da bana daha iyi geliyor. Türkten gibi bir şey söylüyor.

Hatta onu öyle otopsi yaptı filan gibi yorumlayanlar da var.

Ve böyle bir çılgın projeye soyunuyor.

Aldığı bir takım şeyler var. Ilaçlar var işte.

Bu arada hiçbir halkımızı da yok.

Bir gün mesela 50 mi gram saatlerini alıyor.

Bir gün bir 100 migram kek yapin alıyor.

Bir gün 2 miligram al proselama alıyor.

Bir gün amfetamin alıyor, met anfetimin alıyor, kanı biz

alıyor. Kanuni soruşturma bir şey olmadı

ki onunla başka başlıyor portföylerde yapıyor.

Kokain alıyor, morfin alıyor, eroin alıyor. 2 şişe öksürük

şurubu alıyor, mantar yiyor. Demet'i kullanıyor, elastik

kullanıyor filan uçucu madde ve bunlarla şeyler yapıyor.

Çeşitli çalışmalar yapıyor hatta.

Önce son derece ilginç 2 ay sigarayı bırakıyor.

Bir proje olarak bırakıyorlar. Sigarayı bıraktıktan 2 ay sonra

nikotin sakızı çiğniyor ve ondan sonra yine otoportisini

yapıyorum. Ne olmuş bakalım diye gibi böyle

enteresan şeyleri var, çalışmaları var.

Böyle deyince hocam şeyde twitter'da ben geçen hafta bizim

ilk yaratıcılık bölümünü paylaşınca biri altına madde ve

yaratıcılıkla gelir mi? Diye yaz.

Mış. Evet, madde ve yaratıcılık da

bölünce gelmiş oldu arkasında. Bir biçimde evet yani.

Madde kullananlar zaten çevre algılarının değiştiğini,

renklendiğini söylüyor olarak daha bir takım işte sanatçıların

madde kullanarak bunları tuvallerine, tablolarına

yazdıkları şeylere yansıttığını söylüyorlar.

Fakat tabii hemfikir olduğumuz konu herhalde şu hep birlikte

madde olsun, ister psikoz olsun ister başka bir şey olsun.

Bir biçimde bir. Benlik bütünlüğü.

Ya da başka türlü ifade edilebilirse öyle ifade edelim

gerekiyor. Bir ikincisi de bu bütünlüğün.

Yeterince olması gerek, yani yaratıcılığı ve o kişinin aslen

yaratıcı olan bir kişinin yaratıcılığını sergilemesine

yetecek kadar da olması gerekiyor.

Hani demeyeceğim dedi. Ya hani kimin hastalığı var ve

ne durumda bu kısmalarda çok önemli oluyor diye düşünüyorum.

Bilmiyorum ne düşünüyorsun resmelersiniz?

Yani herhalde maddenin kendi etkisi dışında belli bir

psikiyatrik rahatsızlığı olan kişilerdeki etkisiyle.

Yarattığı sükunet ki bazı kişiler bunu deniyorlar.

Gerçekten her. Kese önerilebilecek bir şey asla

değil. Ama ııı küçük dozlarla

kendilerini yatıştırabilen kişilerin bazıları psikiyatrik

rahatsızlığı olanların belki de yaratıcı olmayı öylece

başarabiliyorlar yani. Rahatsızlık, ilaç gibi

kullanıyorlar. Yani bir tür.

Saçmaca. Medication dediğimiz şey gibi,

ama bu yani bunun yanlış anlaşılmasından çok endişe

ettiğim için söylüyorum. Böyle bir rahatsızlığı olan

kişiler madde kullanırlarsa daha sakin olurlar ve daha huzurla

yaratıcı edimler çıkarabilirler demek asla söylenebilecek bir

şey değil. Hiç bilmiyoruz.

Ayrıca zaten ne olacağını. Tersi de olabilir zaten sert

medikasyon sert medication'a da her neyse sözünü hiç sevmez.

Bağımlılık. Kimseyle uğraşan

meslektaşlarımız haklı olarak çünkü sonuçta.

Hastalığın cinsi ne olursa olsun kişinin kendi kendini tedavi

ediyor olması sağlıklı bir durum zaten değil.

Bir de zaten olmayan bir şeye tedavi adını koyuyor olmak hiç

hiç uygun bir şey değil. Ama bunu bir şey olarak bir

tespit olarak söylüyorsun sen yani böyle yapanlar oluyor ve

yaptıklarında böyle sonuç oluyorlar.

Kendi kendilerine keşfettikleri bir şey olarak.

O aşısı içince aynı sonucu elde ediyor olsaydı onu yapıyor

olacaktı ya da sigara içince ama bunu yapmış oluyor gibi oluyor.

Aklıma şey geldi, drok filmi geldi.

Ya şey şu, Danimarka cafe. Evet, mikro dozlama ben onun son

sahnesindeki görselliğe çok hayrandım da.

Dans sahnesinde mi? Evet, ibrahim sinema hakkında

konuşabilir miyiz? Tabii tabii konuşabilirsiniz.

Hocam. Ondan son sahnesinde çok

ayarladım. Müziği de ayrıca mükemmel bir.

05 promin miydi sıfır? 45 programdan zorlamıyorum ama

çok çok bir şeydi. Ama giderek doz artırıyorlar.

Evet yani mevcut. Çünkü şişirdi durduğu gibi

durmuyor. Çok olmayan şeyde de o var.

Tc'de de o var kanabiste de o var.

Mikro dozdayım böyle devam edemeyiz.

Son sahnenin çekindiği yeri hocam ben eşimle beraber 2 sene

önce kopyanak gezisinde iklim gördüm.

Anlatsana benim daha. Güzelim bu arada.

Deniz kızının orası mı? Evet hocam yani deniz kızının

orası mıydı? Hatırlayamadım ama böyle şehrin

biraz daha şeyi bu hoca, turistik olmayan, daha ücra bir

köşesi gibi. O zaman o da değil.

Yani bir yürüyerek yani hem bir tramvaya biniyorsunuz ya da işte

şeyle deniz otobüsüyle gidiyorsunuz.

Daha sonrasında yürüyerek gidiyorsunuz falan güzel bir yer

aslında eski bir fabrika gibi bir şey var orada.

Yani güzel bir manzarası falan var şeyin yani zaten kopenha

kendisi bayağı güzel de zaten. Yani güzeldi.

Duruk benim şeydi, şimdi böyle sohbete devam ediyoruz diye

söylüyorum. Pandemi bittikten sonra sinema

salonunda seyrettiğim ilk. Filmdi çok iyi almış.

Yanla beraber şey dediydik. Hadi bakalım gidelim deyip bir

şey olmaz herhâlde ya falan diye.

Bir de oradaki adamların yaratıcılıktan iyice saptık ama

garibanlıkları ve birbirlerine destek olma dereceleri filan.

Çok hoşuma gitmişti tabii tek çare mikro dozlamak olmayabilir.

Ama yani yaratıcılıktan şöyle sapmadık, aslında onların yola

çıkış amaçları yaratıcılık zaten çünkü bir biçimde.

Hayatları yeknesek olmuş, yaratıcılıkları ölmüş derslerde

eski yaratıcı rollerin üstüne, yani öğretmenlerin, annenin

yaratıcılık. Vermek demeyelim demeyelim ama?

Yani ama küçük şey işte neyse andredersin.

Geçen haftalardır konuştuğumuz. Çok doğru.

Eserisi yani o da bir yaratıcılık.

Ve ama aslında şöyle iyi bir örnek oldu belki.

Ordu durulamıyor, birincisi, çünkü bağımlılık zaten böyle bir

şey bittikçe doz aşımı ortaya çıkıyor.

Ikincisi bu olmaya başladıktan sonra artık yaratıcılık da

mümkün değil. Hepsi sonuç olarak işlevlerini

kaybediyorlar. Bir tanesi de ölüyor hatta değil

mi? Yani bir şey bir.

Güzel de bir metafor aslında çünkü o.

Yazarlar, ressamlar ister hastalık nedeniyle olsun ister

hastalığın sonucu almak zorunda kaldıkları ve yan etkileri çok

olan ilaçlar nedeniyle olsun. Bir süre sonra yaratıcılıklarını

kaybedecek hale gelebiliyorlar anlamına da geliyor.

Evet, doğru. Özet olarak içmeyin, şu zıkkım

mı diyoruz? Bunu zaten diyorsun.

Mesut'ye başlamak öyle oldu zaten.

Burada timuçin hocanın söylediği belki bütünlük.

Benim dikkatimi çekti ya da önemli.

Bu cathin'in 2.000 üçte eee bayağı felsefenin alanında

gezerek hegel'den sartre'dan falan gezerek iç konuşmanın ve

onun haliçünasyona giden yolla ilgili bir makalesi var.

Hani orada şöyle bir şey söylüyor, biz kendimiz içimizden

konuşunca aslında. Bir uniti, yani bir birlik

içinde çokluk ya da en azından ikilik yaşıyoruz.

Iç konuş, iç konuşmada ben bir şey soruyorum, içimdeki diğer

ses cevap veriyor 10'a çıkart ben o bir şey soruyor.

Ben cevap veriyorum. Aslında bir düşünme biçimi ve

düşünürken düşünme eylemimizin önemli bir kısmını da iç konuşma

oluşturuyor. Hakikaten ve bu kişinin ya da

öznenin birliğini de gerektiren bir şey.

Bu yıkıldığında bozulduğunda yani o.

Iç konuşmada ki çokluk bir birlik altında toplanmayınca

belki halinasyon oluyor. Çünkü o seslerden biri mesela

yabancı oluyor. Birlik bozuldu yani ama burada

yine dikkat ettiği şey unity singareti değil diyor.

Mesela hegel'den atıfla. Işte onun için ben birlik yerine

bütünlük dansa daha doğru gelir. Evet, bütün bütünlük daha.

Bütünlük çünkü. Ama işte orada dualiti ya da

çokluk vurgusunun yanında belki birlik yani.

Evet, evet, karşıtlığı, daha doğrusu oradaki.

Çelişkiyi vurgulamakta. Vurgulamak için birlik kelimesi

önemli de orada birlikle kas edilen şey, bütünlük olduğu için

böyle anlaşılıyor. Birçok yönünü birçok bileşeni

oluşturan ya birçok bileşenden müteşekkil diyelim.

Bir bütün dimi evet zaten hani sadece yaratıcılık da değil,

yaşamda yapıp ederken de bu bütünlüğe ihtiyacımız var.

Fail olmaya kendimizi. Kendi eylemlerimize,

düşüncelerimize sahip olma hissine ihtiyacımız var.

Belki yaratıcılıkta da bunun dağılmamış olması yine önemli

bir etken. Iıı orada şöyle bir ııı ekleme

yapmak isterim, itiraz demeyeceğim.

Bunun dağılmış olduğu zamanları yaşayıp.

Hı daha sonra toparlayıp yazabiliyor olmak.

Ozan bilge tarasu için söylemişti.

Bütünlüğe geri dönüş. Bütünlüğü geri dönüş ama yani?

Hani haydi gerin inder beldzane dediği yani dünyaya dalık olmak

dediği durumdan. Yoksun olmayı denemiş olmak ve o

yabancılığı biliyor olmak daha sonra onları yazabiliyor olmak

konusunda. Işinde.

Çok ciddi bir katkıda bulunuyor olabilir.

Hermanester için falan da söylenebilir herhalde bu.

Tabii ki. Demi.

Tabii ki yani bilge Karasu ile ilgili yazdığım bir yazıda ondan

söz etmiştim. Yani şöyle, yani bilge

karasu'nun dünyasındaki bir çok nesle birçok kavram haydiger'in

deyişiyle onun eline amade değil.

Yani onun onun için sühan'den ya da retuan değil.

Forhan'dan ya da present'e atardı, yani yadırgıyor.

Yabancılıyor ya da. Yabancılıyor, yabancı dedim

zaten 10'a çıkart ben o yazıda çok haklısın ama yabancılık,

onun etnik veya başka birçok biçimde azınlık olmasıyla

bağlantılı değil, kişi olarak yabancı olmasıyla ve

yadırgamasıyla ilgili yadırgayınca daha uzun bakıyor.

Vargıya daha geç ulaşıyor ama daha çok görüyor.

Zamanla daha çok biliyor ve derinlemesi de anlıyor.

Yani şöyle doğal bakışın çoğu zaman mümkün.

Kızdığı huzurdan yoksun yani dünyaya dalık olarak yaşayıp

gitmek deyince aklımıza gelen. Rehavetten ve pürüzsüzlükten

pürüzsüzlükten yoksun ayda gelinsiz.

Aylıktan yada neylikten kolaylıktan, esneklikten evet.

Kolaylıktan en güzel örnekten. Peki ne ne oluyor daha yazıyor

ya da yazmam gerekir diye düşünüyor.

Tabi yaratıcı olduğu için bunu yapıyor da.

Hani evet, zayıf faikten konuşmuştuk ya hani yazmasaydım

çıldıracaktım işte şunu yaptım falan diye anlattı.

Tabi. Iıı çok güzel bir soru mesela

yazmasaydım çıldıracaktım gibi bir şey değil bana kalırsa

bilgilerin ki yani bir bilge karasu'nun ki daha disiplinli

bir çalışma gibi yani dünyayı. Dalık olmakla.

Dünyaya dalık olmamak arasındaki.

Yaşantı arasında gidip gelmek ve.

Daha. Dünya içinde mevcut olduğu ve

yabancılıktan daha uzak olduğu dönemde yazmaya kalkışabilmek

yani haydi gelin sevdiği örnekten esin ne söyleyecek

olursak çiviyi çekici, ahşabı incelemek, geri çekilip bakmak

değil de dolabı yapıvermek zorunda.

Kitaplarını güzelce yerleştirmek gibi bir şey.

Yazarken ki hali. Ama onu yazabilmek için mutlaka

çiviye ve çekice ve ahşaba. Yadırgayarak bakıyor olmak

gerekiyor. Üstelik daha da ileri gidecek

olursak. Maraponti'nin.

Konuşulan dili yerine konuşan dil, yani yazarken anlamak

yazarken anlatmak gibi bir şey ihtiyaç duymak dediği bir şeye

de benziyor ama şimdi çok uzattım.

Ben bunu orası biraz karmaşık oldum.

Bunu daha sonra ayrıntılı şöyle. Gidelim.

Peki yani hani böyle yazmak yazmaya mecbur hissetmek filan.

Bu konunun galiba bunu böyle bir narsistik ihtiyaç diye

tanımlıdığı bir bir şey bir. Kitabını şimdi söyleyemeyeceğim.

Güzel güzel tehlikenin neyse bir yerde şöyle bir şeyden

bahsediyor galiba yani. Sanki böyle dünyanın sonu

kitabını yazmaya soyunmak gibi yani öyle bir ihtiyaç yazma

zorunluluğu hissetmek gibi bir şey.

Hani aslında söylemimizin bir sonu ve sınırı var ama işte

tükenmez bir şekilde de yazdırmak istiyoruz ve bundan da

bir mutluluk duyuyoruz. Yani kendi varoluşumuzu bir

şekilde. Hissetmek belki OO sürede neyse.

Zaten kırılsın dimi. Evet, evet, yani mutluluk veren

şey yazmının kendisi değil de diyordu fuko orada şimdi

bulamayacağım ama şey gibi yazmanın kendisi değil de

varoluşunu oraya aktarmaktan duyulan mutluluk hani yazmaktan

mutluluk değil anlamında. Ya bu nevi ölümsüz olmak gibi

bir şey olsun. Benim onu memnunum.

Belki. Hocam bu sizin söylediğiniz

şeyle direkt hani bağlantılı. Hani bir çok otoportre örneği

verdiniz burada belki. Psikopatoloji ve otobiyografi

ilişkisini konuşmak iyi olabilir.

Hmm. Bir Yapı Kredi yayınlarından

narsizm ve yaratıcılık diye bir kitap var.

Böyle bölüm bölüm pek çok sanatçının yazdıkları

otobiyografilerden bahsediyor ve bunları tabi narsistlik ihtiyaç

bağlamında ele alıyor. Ne kadar narsistim denebilir

bilmiyorum ama. Hiç.

Bilmiyorum ya o kaç baskısı ve editörlüğünü kim yapmış?

Nilüfer erdem olabilir hocam ya? Baskısı kaç?

Bakayım mı hemen? Bakayım seni devam et.

Yani özetle aslında belki burada bu yazma ihtiyacı ya da kendini

yazıya aktarma ihtiyacında sanki.

Psikopatoloji ve otobiyografik alanına girmiş oluyoruz gibi

hissettim. Evet, evet, benim de oradan

aklıma geldi de sordum zaten bu soruyu hatta biraz daha ileriye

gidip şey diye. Yani sanat aslında narsistik bir

eylem mi diye de sormak isterim belki.

Evet. Işte 1.700.

Bu arada söyleyeyim de 2.017 baskıymış, ikinci basında 2.020

birde yapmış tükenmiş ama. Hmm.

Bu git onun. Eee hani o 2 kavramı nasıl

birleştirmişler ve ön sözene yazmışlar merak ettim.

Okumadığım için kitabı çok en enteresan.

Yani onu isterim. Ben poloster ve narsizim üzerine

yazmıştım. Onun içinde sonra bilge, Karasu

ve işte. Narseim üzerine yazdım.

Onlardan örnek vermek iyi. Lütfen köprüler olur

buradakilersiz ama tabii narsistik.

Çok sağ olun, yarışa hiç alakası yok.

Evet, evet, şimdi söyle, evet dinliyorum, ne güzel.

Yani şöyle, ben tabii ki dansizmden söz ettiğim zaman

kohtuğun sözünü ettiği. Narsistik ihtiyaçların

doyurulmasından söz ediyorum ve sağlıklı yani olgun bir narsizme

ulaşmış olmaktan söz ediyorum. Çünkü komut her zaman için

narsizmi bir rahatsızlık olarak değil.

Sağlıklı, doğal tipik bir insan ihtiyacı olarak görüyor ve

narsistlik kişilik organizasyonunun tırnak içinde

tedavisinde ya da analizinde olgun narsizme ulaşmayı

hedefliyor. Özür dilerim, yine keseceğim.

Yani sonuçta bir sanatçının en çok yaşadığı şeydir.

Herhalde aynalanma sağlıklı nar sizinle.

Elbette elbette yani polon diye bir yazar var.

Sevdiğim mesela onun hikayelerle ilgili söylediği şey şu, hikaye

yazmak, arkadaş ilanı vermek gibi bir şeydir.

Arkadaş arıyorum ilanı vermek gibi bir şeydir.

Yani beni görün. Görülmek, kovut'un kuramında ve

benim de çok aklıma yatan biçimiyle her zaman için

sevilmekten hayran olunmaktan daha önemli bir ihtiyaçtır.

Yani beni görün ve ben kardeşlerimi bulayım gibi bir

şey. Çok.

Güzel. Öyle bakınca da tabii sanat bu.

Boyutuyla narsistik bir eylem tabii ki doğal olarak.

Eğer narsiz dediğin şekilde ve doğru bir şekilde bir

rahatsızlık olarak değil de bir insan ihtiyacı olarak algılayıp

patolojik olanından olgun olanına dönüştürmeye çalışan

psikiyatristler olarak konuşursak tamamen böyle.

Çünkü öbür türlü birinen sizimde zaten.

Muhtemelen bir sanat da ortaya çıkarmak çok kolay bir iş

olmayacaktır. Herhalde bir kişilik patolojisi

düzeyinde olduğunda. Evet ilişki kurabilmek mümkün

olamayacağı gibi. Çünkü sanatçının esas işi ya da

ihtiyacı ilişki kurmak bir az evvelki tanımından yola

çıkacaksak, halbuki diğeri sadece hayran olunmayı isteyecek

ve bir ilişki de ummayacak. Olmasa tercih edecek diyelim

şey. Peki colostırla ilgili ne

yazmıştın? Ya ben polosterla ilgili şöyle

bir şey yazmıştım, onun anlatısının çok.

Uzun zamandır bütün yazdıklarını okuyan biri olarak onu vildile

yazmıştım. Ta doksanların sonunda falan.

Polesterın yazdığının aslına bakarsanız bir.

Uzun bir narsizim anlatısı olduğu gibi bir iddiam vardı,

yani şöyle. Ben o zamanlar öyküyle roman

arasındaki ayrım üzerine çok kafa yoruyordum ya da

başkasından yola çıkmanın önemli.

Önemli olduğunu düşünüyordum ve orada anlatılanın kim olduğuyla

bunun ilgisi yoktu. Yani başkasından yola çıkanların

yani ki çoğu zaman roman sınıfına soktuğum şeylerdi.

Anlattıkları kişilerin olayların da kendilerinden yaşadıklarından

etkilenmiş, esinlenmiş olasılığı var diyordum ama bunu ancak

anlatılandan daha fazla bir şeyler biliyorsak

söyleyebiliriz. Yani anlatının kendisi bunu

iddia etmeye izin vermez. Ya da anlatanla anlatılan

arasındaki sınır geçirgen değil. Iıı oysa kendinden yola

çıkanların yazdıklarında ki bu bana kalırsa o zamanlar ki hala

galiba öyle düşünüyorum. Çoğunlukla öykülerde

kahramanların her biri biraz da yazarın kendisi, yani roman

yazarıyla kahramanlar arasındaki sınır örgütünün yoksun olduğu

bir ayrıcalık gibi bir şey. Hmm ne yazmışsınız okuyayım mı

hocam? Onun da mı buldun abi?

Yani bu kısmını diyecek inatla mutlu yazınca.

Kıssana. Yani bunu destekleyecek bir şey

söyleyebilecek bir yer varsa. Evet, evet, yani onu

söyleyeceğim şey demişsiniz. Ostırım ben anlatacağı olan baş

kahramanları kendilerini, yakınlarını irdelemeyi çok

seviyorlar. Yaşantılarından yola çıkarak

bazı zor sorulara cevap arıyorlar.

Okur gündelik hayatın sıradanlığı için de ansızın

yaşadığı aydınlanmalarla silkiniyor.

Bazı rastlantılar gizemli bir parıltı ile sıradan olaylardan

ayrılıyorlar. Demişsiniz.

Ben anlatıcı iyice bir bilinçleştiğinde örneğin olup

bitenim kahramanların geçmişteki yaşantılarından hangisi

tarafından belirlendiğini bulup çıkardığında Benjamin saksın

yazdığı romanın çıkış noktası muhteşem özgürlük anıtı ya

yazarın anlata duyduğu tutkunun muhtemel nedeni yani geçmiş

yaşantılarıyla bağlantısı romanda bir hat hatırlamayla

ortaya çıkıyor. Gündelik, hayatın ayrıntısından

çıkan bu ay ani aydınlanmalar psikanalizin sunduğu kavramlar

gibi uzun süren bir tekdüzeliğin ardından geliyor demişsiniz.

Evet, çok da demişsiniz ki. Karşılaştırmalı edebiyat okumuş

olduğunu öğrendiğimde şaşırmadım.

Anlatısındaki analistlikte narsizme böyle iyi anlatıyor

olması da yorumcu işlerinden birini seçtiğinin işaretlerini

veriyordu zaten demişsiniz. Heh, sağ ol işte beni kurtardın.

Bir de şöyle bir şey demiştim. Orada bilge Karasu ve cevab'a

gönderme de var. Onu eklemek isterim.

Narsizim için şöyle bir. Kendimce yaptığım bir

değerlendirme o eninde sonunda kendini teşhir etmekten

vazgeçtiğinde hiç görünmemeyi tercih etmek yani.

Ikisi arasında böyle. Sanki.

Nasıl söyleyeyim? Ya oblebvius ya schie olmak

anlamında mı? Evet, evet.

Ya görünen ve her şeyiyle ortada olacak ya tamamen utangaç ve hiç

görünmemeyi seçen bir tartış olacak, anladın.

Mı yani bıçak sırtı gibi bir şey yani mesela taşrada diye örnek

verdim. Cevap için ne kadar uğraşırsak

uğraşalım ya görünmemeyi beceremiyoruz.

Yani kendimizi teşhir edip. Saygınlık ya da müptezellik gibi

2 mertebeden birisine erişebiliriz diye yazmışım.

Şimdi ben de buldum. Özellikle bir mertebe olabilir.

Çünkü eğer narsizimden söz ediyorsak ya da sıradan olmanın

huzurunu hak etmek için didiniyoruz ama görünmez adam

olamıyoruz. Sonra şöyle devam etmişim,

inanmayanlar çerçeve havaya da saitfa'ya baksın.

Baştanın dayattığı bu saydamın itici güzüyle gücüyle

yazmışlardır. Ya da teşhirciliğin yani ne

bozkır saklanmaya izin vermiştir, ne de burgaz onlar

yazmak zorunda kalmışlardır gibi bir şey.

Prens başka bir yerden bakmışsın.

Evet, bas iddialı bir şey ama. Iddialı ama çok önemli bir bir

yerden bakıyorsun. Evet.

Yani mekanın da buna imkan vermemesi üzerinden bir yerden.

Imkan vermemesi. Çok önemli bir şey demişsin.

Yani bence de. Bonus, viyana'nın içinde bir şey

soracak mısın hocam? Boris fian için mi?

Niyeyse bana onu çağrıştırdı da birden.

Neden peki söyle niye Boris piyano çağrıştırıyor?

Ya işte kendisi üstünden yazdı. Polostır ve anlatımında işte

hani. Yani kendi narsistik ihtiyacı

değil de anlattığı kişinin aslında narsistik oluşu varoluşu

üzerinden gibi anladım ben herhalde o yüzden çağrıştırdı.

Olabilir, onu poloster kadar iyi okumuş birisi değilim,

okumuşluğum var ama o kadar iyi okumuşluğum yok ama orada

polesterinden çok daha. Iıı şedit bir ııı.

Tabii tabii. Yani o yüzden.

Daha daha gürültü bir şey ve daha kısa sürüyor zaten.

Bir isyan gördüğüm için orada akıl yürütemiyorum.

Açıkçası tam bilmiyorum yani. Bir şey diyemiyorum.

Şahane, ama şimdi bütün bunlardan yola çıkınca bir biraz

hani sizin bu peki hani sağlıklısı sağlıksızı.

Sonra bu gittikçe narstik ihtiyaçların öne çıktığı hatta

işte ben devri ben. Dili ben dünyası falan diye de

konuşulan. Biri bir kısmının içi boş bir

kısmının içi dolu olmakla birlikte çok fazla narsizmle

ilgili aforizmanın havalarda uçuştuğu bir.

Dünya döneminden geçiyoruz. Aslında hazır böyleyken acaba

biz bu bunu biraz daha ilerletip daha.

Ben ne bileyim mesela psikanalizden de bakarak filan

bunları konuşsak mı? Oluşsak.

Güzel bir konuşmayalım da konuşacak birisini.

Konuşacak analistlerden biriyle konuşalım, siz mi anlamaya

çalışsak. Evet.

Biz bize narsist insanları nasıl tanırızı öğretsin hocam.

Nasıl? Pazarlama yöntemi yani.

Ihtiyacımı değil mi? Narsistlik sevgiliden nasıl

kurtulursunuz? Falan kurtulmuş yok.

Onu istemiyoruz. Biz hepimiz düzgün narsiz mi

anlatacak ama. Analistler lazım.

Yani falan. Üstlerden biriyle temas bence

davet edelim ve bir sonrasın da hakikaten biraz daha bunları

konuşalım. Hem buralara nasıl geldiği de

konuşuruz belki ha. Yani hani hakikaten salkım

halsizimden narsistik kişilik bozukluğu diye tanımlanan

garabete bir yandan bir yandan. Her hakikaten rastlık

yapılanmanın başımıza, işte berabere ve nihayet ibrahim'i

söylediği. Çağırıyor, nasıl geldiğimize?

Gidecek bir süreci konuşsak. Bu arada aklıma onu yapalım.

Bu arada aklıma gelen hemen bir şey söyleyeyim, can berk hala

eğitim vermeye devam ediyormuş. Tabi evet, türkiye'ye de.

Veriyor artışlardan arada bu arada.

Tabi. Erenköy'den arkadaşlar yani şisi

erenköy'den derken erenköy'de çalışıyorlar da dernek illa

bağlantıları süren ve dernek üzerinden bu işleri yapıyorlar

hala yoğun bir şekilde. Yani yaklaşık 30 küsur yıl önce

ilk defa böyle kuramını altını çize çize okuduğum kişinin şu

anda eğitim veriyor olması bende çok heyecan yaratıyor ve kayıt

olmak istiyorum. Kayıt olmak istiyorsun?

Tabii. Bu bölümün sonuna geldik.

Bu bölümün sonuna gelmişken yine bir ressam ve resim hakkında

bahsedeceğiz. Bugünkü ressam olarak geçen

hafta bahsettiğimiz el gri dan söz edeyim, el greeko

asıllarıyla dominikos tiyatro coplus kendisi aslında girip

doğumlu bir Yunan ama hayatının bir kısmının aynı zamanda

ispanya'da geçirdiği için kendisine ispanyolca Yunan

anlamına gelen elgre uyumanın takılmış ve bu adını kullanmış.

Kendisiyle ilgili ilginç olan şey şu.

Klasik rönesans tarzında eğitim alıyor ve resimlerinin bir çoğu

aslında öyle ama zaman içerisinde manyalizm yani üslup

denilen teknik de resimler yapmaya devam ediyor.

Tuvaledoyu yerleşiyor. 1.577 yılında ve tulidoyu ilgili bu

tablo dikkat çekici olarak ya bugün sunacağım tablo dikkat

çekici olarak el girekonun çizimleri arasında yer alıyor.

Eee bu eee. Toyota manzarasıyla ilgili şunu

söyleyebilirim. Ya bu resim aslında tuvalet

hanım gerçek yüzünü yansıtmıyor. Büyük ihtimalle el grekonun

aklındaki tulidoyu yansıtıyor. Çünkü tuledon katedraliğin

yerini değiştirilmiş diye sana tarihçilerinin bir şeyi var

uyarısı var. Bunu söylemiş olayım.

Bu haftalık bizden bu kadar haftaya tekrar görüşmek üzere

kendinize iyi bakın.